Staat garant voor bevingsschade

Nieuw schadeprotocol Groningen

Een onafhankelijke Commissie Mijnbouwschade beoordeelt. Het Rijk betaalt. De NAM verdwijnt voor gedupeerden uit beeld.

Minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat, tijdens een persconferentie over het nieuwe protocol voor de afhandeling van schademeldingen na aardbevingen in de provincie Groningen. Foto Catrinus van der Veen/ANP

Op papier is het een duidelijke verbetering voor Groningse gedupeerden: de staat zal garant staan voor schade die bewoners van het Groningse bevingsgebied aan hun huis hebben. Zij zullen niks meer met gaswinningsbedrijf NAM te maken hebben. Dat maakte minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat (VVD) woensdag bekend bij de presentatie van het nieuwe schadeprotocol in het provinciehuis in Groningen.

Er waren 306 dagen nodig in plaats van de geplande 92, maar uiteindelijk lukte het de minister overeenstemming te bereiken met de lokale overheden en de belangengroepen Groninger Gasberaad en Groninger Bodem Beweging. Het protocol moet een eind maken aan de situatie waarbij bewoners zelf in discussie moesten met de NAM, die tot 31 maart 2017 gold.

Publiekrechtelijke procedure

Dat leidde tot veel frustratie: de slager keurde zijn eigen vlees, met bovendien ingewikkelde procedures. Nu gaat een onafhankelijke Commissie Mijnbouwschade de scheuren beoordelen, waarna het Rijk zal betalen. De NAM verdwijnt daarmee voor de gedupeerden uit beeld: geen privaatrechtelijke discussies meer met de joint venture van Shell en ExxonMobil, maar een publiekrechtelijke procedure – waarbij men alsnog bezwaar kan maken. De staat zal wel nog in discussie moeten met de NAM over hoeveel het bedrijf uiteindelijk vergoedt. Dat kan, zei Wiebes al in de Kamer, „messy en bloody” worden. „Maar dat moet het kabinet regelen”, zei hij woensdag.

Essentieel in het nieuwe protocol – het eerste succes van Wiebes in het dossier – is dat het ‘bewijsvermoeden’ wordt toegepast: schade waarvan het redelijk lijkt dat die het gevolg is van bevingen, zal gelden als schade van bevingen. Hoe deze tekst uit het burgerlijk wetboek in het protocol opgenomen moest worden was lange tijd onderwerp van discussie. Ook is er geen sprake van zogenoemde contourlijnen: iedereen die schade heeft kan die melden, zonder dat er sprake is van een specifiek geografisch gebied.

Lees ook: Gevecht om verdelen kosten is begonnen

Wiebes verwacht dat het nieuwe systeem vanaf 19 maart in werking kan treden. Dat zal volgens hem ongetwijfeld „hobbelig” zijn, omdat het een „enorme operatie” is. „Ik reken op ieders steun om aan te duiden waar het beter moet”.

De Rijksdienst Ondernemend Nederland zal het nieuwe loket voor bevingsgedupeerden gaan opzetten zodat begonnen kan worden met afwerken van de circa 14.000 schademeldingen die nog op de plank liggen.

Positieve reacties

Over het algemeen is positief gereageerd. GroenLinks-Kamerlid Van Tongeren sprak van een „goede aanpak”. Dat ook het Gasberaad en de Bodembeweging hun zegen gaven stemt hoopvol: juist deze twee partijen verwezen eerdere conceptversies naar de prullenbak, maar leggen de laatste versie met een positief advies aan hun leden voor. Wel zegt het Gasberaad: „Veel staat of valt met de uitvoering. Maar het eerste vloertje naar het herstel van vertrouwen lijkt gelegd.”

Het spannendst lijkt het te worden met de circa 6.000 schadeclaims die al in behandeling waren vóór de afhandeling in maart werd gestopt. Deze gedupeerden kunnen zich melden in het nieuwe systeem, maar ook kiezen voor doorgaan in de procedure met de NAM. Dat heeft 50 miljoen extra uitgetrokken om voor versimpeling te zorgen. Lukt dat niet binnen afzienbare tijd, dan wil Wiebes ingrijpen. 8.000 meldingen sinds maart gaan automatisch naar het nieuwe systeem.

Met het nieuwe protocol is de discussie niet zomaar opgelost. Donderdag presenteert toezichthouder Staatstoezicht op de Mijnen met haar definitieve advies over omvang van de gaswinning. Die zal vermoedelijk erg laag uitvallen: de volgende uitdaging voor Wiebes.

    • Milo van Bokkum