NRC checkt: ‘Over tien jaar vallen mensen op Schiphol van het perron’

Dat zei de verkeerswethouder van Haarlemmermeer in vakblad OV-Magazine.

Foto Koen van Weel/ANP

De aanleiding

De metropoolregio Amsterdam groeit snel. Er wordt van alles gedaan om de regio bereikbaar te houden, maar het is niet genoeg, betoogt verkeerswethouder Derk Reneman (VVD) van de gemeente Haarlemmermeer op de site van vakblad OV-Magazine (8/1). „Over tien jaar gaat het zo druk op Schiphol worden dat mensen van de perrons vallen.”

Waar is het op gebaseerd?

Reneman baseert zich op een verkeers- en vervoeranalyse van station Schiphol uit 2014 van onder meer NS, ProRail en het toenmalige ministerie van Infrastructuur en Milieu, laat zijn woordvoerder weten.

En, klopt het?

Allereerst: we checken de uitspraak niet letterlijk. ProRail en NS zeggen de drukte op de perrons continu te monitoren en in te grijpen voor het fysiek onveilig wordt. Dan mag je bijvoorbeeld tijdelijk het perron niet op.

We pakken de studie erbij, over wat het groeiende aantal reizigers betekent voor treinstation Schiphol Airport in 2020 en 2030. Twee factoren zijn van belang: het maximale aantal mensen op een perron (de perroncapaciteit), en de tijd die uitgestapte treinreizigers nodig hebben om het perron te verlaten (de afwikkelcapaciteit). Om vast te kunnen stellen wanneer een perron ‘te druk’ is, hebben NS en ProRail normen afgesproken.

Uit het onderzoek blijkt dat station Schiphol vanaf 2020 aan geen van beide normen voldoet. Sterker: al sinds 2013 is volgens het rapport sprake van een „veiligheidsknelpunt” op de perrons bij spoor 1/2 en 5/6. Treinreizigers hebben daar niet de afgesproken ruimte: 1 persoon per m2. Zo zou het drukke perron voor spoor 1/2 – nu op delen 3,5 meter breed – in 2020 volgens de berekeningen 5,3 meter breed moeten zijn om het groeiende aantal reizigers kwijt te kunnen, in 2030 zelfs 6,2 meter. Ook het veiligheidscriterium op Schiphol dat alle uitstappers binnen 3 minuten het perron moeten kunnen verlaten – voordat de volgende trein aankomt – wordt in 2020 niet gehaald: dan zijn volgens de cijfers zo’n 4 minuten nodig.

We gaan te rade bij ProRail, als spoorbeheerder verantwoordelijk voor de capaciteit van de perrons. Wat betekent het als je niet aan je eigen normen kunt voldoen? Een woordvoerder laat weten dat er na het rapport een bredere trap en roltrappen zijn gekomen, bankjes en obstakels zijn weggehaald; medewerkers moeten ervoor zorgen dat reizigers zich verspreiden over het perron. Maar wanneer wordt het wél onveilig op de perrons? We worden doorverwezen naar ‘loopstromenspecialist’ Jeroen van den Heuvel. „We voldoen op Schiphol inderdaad niet”, zegt hij namens NS en ProRail. „Ga je door die normen heen, zoals nu, dan is er niet meteen iets aan de hand, maar moet je wel gaan sturen.” Door de maatregelen zag Van den Heuvel de situatie het afgelopen jaar verbeteren. „Eerst verliet de helft van alle reizigers perron 1/2 via één roltrap, nu is dat minder dan 40 procent.”

Maar wanneer is het genoeg? „De rek is eruit als we systematisch boven die grenswaarde van 1 wachtende persoon per vierkante meter zitten. Rond 2030 moeten we echt wel bezig zijn met vergaande ingrepen.” Waar moet je dan aan denken? De perrons verbreden, een extra tunnel uitgraven, het verlengen van de Noord/Zuidlijn? De ingrepen zijn allemaal kostbaar en politiek gevoelig. ProRail kan daar nu niet op ingaan.

Conclusie

Er gaat op Schiphol niemand van het perron vallen, zeggen NS en ProRail, omdat zij zullen ingrijpen als er een onveilige situatie dreigt. Op de korte termijn worden meer maatregelen genomen om de capaciteit van de perrons te vergroten. Maar op den duur verwacht ProRail dat dit niet meer genoeg zal zijn. Of het station de reizigersstroom over tien jaar nog aankan, hangt daarom af van de maatregelen op de langere termijn. Die zijn nog niet duidelijk. Daarom beoordelen we de uitspraak van wethouder Reneman als niet te checken.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt

Update (1 februari 2018): Volgens de verkeers- en vervoeranalyse uit 2014 is het perron bij spoor 1/2 op Schiphol 3,5 meter breed. Dit gaat om de perronbreedte naast de stijgpunten en is hierboven aangevuld.