Opinie

    • Lamyae Aharouay

Ik weet nog goed dat ik Linda de Vries heette

Nou nou, poeh poeh. Blijkt ineens uit onderzoek van Radar dat uitzendbureaus bereid zijn om voor een paar knaken discriminatie te faciliteren. Iedereen boos natuurlijk. Kamerleden echt superverontwaardigd. Staatssecretaris Tamara van Ark (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) beloofde een plan van aanpak, dit jaar nog.

Gerecyclede verontwaardiging. Zo concludeerde de Vrije Universiteit al in 2011 dat ruim driekwart van de uitzendbureaus in ons land zich schuldig maakte aan discriminatie, door gehoor te geven aan verzoeken om geen Marokkanen, Turken of Surinamers door te sturen. In 2012 deed het SCP onderzoek waaruit bleek dat van de niet-westerse werkzoekenden die persoonlijk bij een uitzendbureau langs gingen om werk te vinden 28 procent kans had om een baan te vinden. Die kans lag bij autochtonen met exact hetzelfde cv op 46 procent. Toen was iedereen ook heel boos en dit kon toch niet zomaar.

Verrassend genoeg blijkt dat massale verontwaardiging discriminatie niet doet verdwijnen. Het nieuws is ook niet dat uitzendbureaus meegaan in discriminatie, vraag het maar eens aan een allochtoon bij u in de buurt. Het nieuws is dat we dat al jaren weten en dat er nog altijd geen beleid is om het tegen te gaan.

Ik kan u trouwens verzekeren dat het probleem niet alleen bij die uitzendbureaus ligt. Zij doen wat de klant wil, en die klant, de werkgever, heeft er ook zonder tussenkomst van een uitzendbureau een handje van. Vorig jaar bleek nog uit onderzoek van een aantal Nederlandse universiteiten dat geweldsdelinquenten met een strafblad makkelijker werk vinden dan iemand met een Arabisch klinkende naam.

Je kunt heel hard je best doen, je diploma’s halen, je cv volproppen met extracurriculaire activiteiten, maar het land waar je wieg stond, of dat van je ouders, of een exotische naam, kan nog altijd zwaarder wegen. En zelfs als werkgevers zich over die naam heen zetten en je uitnodigen, zelfs als je die eerste selectie op papier doorkomt, een die per definitie oneerlijk is omdat je niet wordt afgerekend op je kunnen maar op je naam, zelfs dan ben je niet klaar.

Ik kan me nog goed herinneren dat ik Linda de Vries heette tijdens de callcenterbaantjes die ik naast mijn studie had. Verzoekje van de baas, waar ik altijd zonder morren in meeging. Het was van een smerige vanzelfsprekendheid. Echt iedereen die ik kende met een buitenlandse achternaam deed het, want ja, van een Lamyae of Mohammed of Khadija zou zo’n klant toch minder snel een uitvaartverzekering kopen.

Kijk, het is makkelijk om hier verontwaardigd over te zijn, het is een stuk moeilijker om een oplossing te vinden. Mentaliteit laat zich niet zomaar veranderen. Maar het is een goed begin om werk te maken van onderzoeken hoe dat wel kan. Een Kamermeerderheid is voor naming and shaming van discriminerende uitzendbureaus. Dat lijkt een goed begin, hoewel het dus alleen de symptomen van arbeidsmarktdiscriminatie aanpakt. Er zijn proeven geweest met anoniem solliciteren, wat in feite betekent dat men zich er maar bij neerlegt dat Mohammed niet geaccepteerd wordt en dus zijn identiteit moet verbergen om een kans te maken.

Er dook de afgelopen dagen een interview met premier Rutte uit 2015 op waarin arbeidsmarktdiscriminatie ter sprake kwam. Hij had er veel over nagedacht, en kwam tot de conclusie dat hij het probleem niet op kon lossen.

In het derde kwartaal van vorig jaar was ruim 58 procent van mensen met een niet-westerse achtergrond aan het werk, zo blijkt uit cijfers van het CBS. Die arbeidsparticipatie stijgt al sinds 2014. Dat is nogal wat inkomstenbelasting voor de schatkist. Wat misschien helpt, is als die moeilijke achternamen zich verenigen en afdwingen dat ze – net als Shell – een belastingkorting krijgen of anders hun heil elders zoeken. Wellicht ontwikkelt de premier spontaan visie en besluit hij 1,4 miljard vrij te maken om ze toch maar hier te houden.

Lamyae Aharouay is freelance journalist en presenteert de podcast NRC Haagse Zaken.
    • Lamyae Aharouay