Een ‘veilig land’, zegt Den Haag …

Asielzoekers

In Afghanistan neemt het geweld toe, maar officieel is het een „veilig land”. Dus gaan uitzettingen van asielzoekers door. Wanneer is een land onveilig?

Foto Kees van de Veen

Een weekend in Kabul: ruim honderd doden bij een aanslag met een ambulance op zaterdag; zeker elf doden bij een aanval op een militaire academie op zondag. Officieel zijn Kabul en Afghanistan „veilig”. Niet voor reizigers; Buitenlandse Zaken raadt af naar het land te reizen. Wel voor Afghaanse asielzoekers, en dus krijgen zij alleen in uitzonderlijke gevallen een verblijfsvergunning.

Dat is maar zelden: vorig jaar werd tweederde van de 305 asielaanvragen van Afghanen afgewezen. 870 Afghanen werden uitgezet; 1.130 Afghanen zijn momenteel uitgeprocedeerd en moeten Nederland verlaten. Dat blijkt uit cijfers van het ministerie van Justitie en Veiligheid.

Het land waar ze dan naar toe moeten, is hetzelfde land dat ze ontvluchtten: een land in oorlog. Ruim zestien jaar na de Amerikaanse inval in Afghanistan neemt het aantal doden toe.

Wanneer is een land veilig genoeg om mensen er naar uit te zetten? Waar het om gaat, schrijft de Vreemdelingenwet voor: lopen burgers het risico om door „willekeurig geweld” om het leven te komen?

Het dilemma is dat een land in oorlog kan zijn, er ook burgerdoden vallen, maar het formeel niet dusdanig onveilig is dat niemand er naartoe terug kan. Daarom is Syrië wél een onveilig land – daar wordt in het hele land gevochten en is het risico op een willekeurige dood daarom groter. Afghanistan is dat niet – daar zijn ook relatief rustige gebieden en zou het geweld vooral gericht zijn tegen bepaalde groepen. Ook bijvoorbeeld Irak en Sudan zijn daarom „veilige landen”.

Asielzoekers zelf zien dat vaak anders. Zij zeggen: we zijn niet voor niets gevlucht, de „veiligheid” is een juridische werkelijkheid die niet overeenkomt met wat er op de grond gebeurt.

Of een land veilig is of niet, en of asielzoekers dus teruggestuurd worden of in Nederland mogen blijven, besluit het ministerie mede op basis van ambtsberichten. Dat zijn rapporten over een land, opgesteld door het ministerie van Buitenlandse Zaken, gebaseerd op „openbare en vertrouwelijke informatie”.

De situatie in Afghanistan is verslechterd, staat in het laatste bericht, uit november 2016. Er is veel geweld, ook in provincies en steden die „veilig” zijn. Maar, vindt Justitie: het dodental zou relatief laag liggen, op een aantal van 35 miljoen burgers, en dus is het risico om door „willekeurig geweld” om te komen niet groot.

Mogelijk verandert het uitzetbeleid in mei; dan wordt een nieuw ambtsbericht verwacht. Eind februari doet de Raad van State bovendien uitspraak in een zaak van twee Afghaanse jongens – en daarmee over de vraag of Afghanistan veilig is of niet Tot die tijd geldt: Afghanen moeten terug.