Een dik huisdier is niet schattig, maar zielig

Overgewicht De helft van de honden en katten in Nederland is te dik. Gevolg: gewrichtspijn, kortademigheid en andere kwalen. Is uw huisdier te dik? Doe de test onderaan dit stuk.

Foto Istock

‘Moet hij niet wat meer eten?” Mijn zusje was niet de eerste die haar zorgen uitte over het gewicht van mijn hond. Ook de hondenoppas, een buurvrouw en een man in het park met een pitbull hadden zich hardop afgevraagd of mijn anderhalf jaar oude labrador Bobbie niet te dun is. „Kijk dan, je ziet zelfs een beetje zijn ribben”, wees mijn zusje aan.

In mijn ogen was Bobbie gewoon slank van zichzelf. Voor de zekerheid ging ik met hem naar de dierenarts. Er bleek niets aan de hand. „Dit is een prachtige, slanke labrador,” zei de dierenarts. „Zo zie ik ze het liefst.” Volgens haar is niet mijn hond te dun, maar zijn alle andere honden te dik. „Daardoor is het straatbeeld veranderd. Je hóórt een beetje van die ribben te zien, maar mensen zijn dat niet meer gewend.”

Ronald Jan Corbee, specialist diervoeding bij de Universiteitskliniek voor Gezelschapsdieren in Utrecht, beaamt het. „Huisdieren worden steeds dikker.” Volgens hem is de helft van de honden en katten in Nederland te zwaar. Zo’n 8 procent van de honden en 10 procent van de katten heeft zelfs ernstig overgewicht (obesitas); dan zijn de dieren 20 procent of meer te zwaar.

Overgewicht is het grootste gezondheidsprobleem bij huisdieren, vertelt Corbee. En de consequenties zijn groot. De dieren krijgen pijn in hun gewrichten, die sneller slijten. Ze worden kortademig, lopen makkelijker infecties op. Katten krijgen eerder diabetes. Voor alle huisdieren geldt: ze bewegen moeilijker en kunnen zelfs depressief raken. „Ze hebben minder zin om te gaan wandelen en zoeken minder de interactie op”, zegt Corbee.

Verjaardagsfeest

Een onderzoekscentrum van voedingsmiddelenconcern Nestlé in het Amerikaanse St. Louis deed in 2002 onderzoek naar de effecten van overgewicht bij labradors. Wat bleek: de groep honden die meer te eten kreeg, overleed twee jaar eerder dan de groep die beperkt gevoerd werd. Overgewicht zorgt dus voor een korter, maar ook een minder plezierig leven.

In de jaren negentig had nog maar een kwart van de honden en katten overgewicht, nu dus de helft. Volgens Corbee heeft de toename te maken met het humaniseren van onze omgang met huisdieren. „We maken het onszelf steeds makkelijker, en onze huisdieren dus ook.” We sporten en bewegen steeds minder, de dieren ook – ze worden minder vaak en korter uitgelaten. Wij eten vaker fastfood en snacks, onze huisdieren ook. „Een hond krijgt tegenwoordig ook een verjaardagsfeest, mét taart.”

En zijn meer problemen. „Mensen vinden het zielig om hun dier geen tussendoortjes te geven of gewoon minder voer voor te schotelen”, zegt Annemarije Roeland, paraveterinair in dierenziekenhuis Caressa in Amsterdam. Daar begeleidt ze mensen van wie het huisdier moet afvallen. „Eten is vaak een manier om liefde te tonen.”

Probleem ontkennen

Zo is dat ook bij Daniela Itro (38). Haar chihuahua Batty weegt 7,3 kilo, dat is 2 kilo te zwaar. „Als ik zelf eet en hij bedelt, voel ik me heel schuldig. Als hij dan naar me kijkt krijgt hij eigenlijk altijd wel een stukje”, zegt ze. De chihuahua is ook veel slomer geworden door zijn extra kilo’s. „Sinds hij overgewicht heeft is hij na tien minuten al moe.”

Huisdieren krijgen niet alleen te veel eten van hun eigenaren, ze snoepen ook vaak nog elders. Zo zijn er katten die door kattenluikjes kruipen en het voer van de buurkat opeten. Suzanne Muller (45) vermoedt dat haar kater Prince in de buurt ergens extra te eten krijgt. Prince weegt 7 kilo, bijna 3 kilo te zwaar, en blijft ondanks een strikt dieet maar aankomen. „Ik weeg het voer heel precies af en geef hem geen snacks, alleen droge brokjes.” Dat kat binnenhouden wil ze ook niet, want „het is een echte tuinkat”.

In het dierenziekenhuis ziet Annemarije Roeland vier huisdiereigenaren per week bij het afvalconsult. Wat haar opvalt: de eigenaren willen vaak het overgewicht van hun dier niet zien. „Ze denken ‘het valt wel mee, het is maar een kilo. Maar dat kan heel veel zijn! Want 1 kilo overgewicht bij een kat is in verhouding 16 kilo overgewicht bij een mens.”

De roze bril moet af, zegt diervoedingsspecialist Corbee. „Mensen vinden wat extra vet soms zelfs schattig.” Er zijn ook baasjes die overgewicht als probleem compleet ontkennen. Neem Shelly Loderus (21 jaar), zij denkt dat cavia’s niet te dik kunnen zijn. „Dierenartsen maakten mij twee keer wijs dat mijn cavia Bella te zwaar is. Maar ik ben het daar niet mee eens.” En dus laat ze haar cavia niet afvallen. Dan zou ze het beestje minder groenvoer moeten geven en dat wil ze niet. „Dat heeft een cavia gewoon nodig, daarvan kun je niet te veel geven. Het is net als bij een mens, als je nog kan rennen en sporten, ben je dan te dik?”

Caressa biedt de afvalconsults gratis aan. En dan nog haken mensen af, zegt Roeland. „Ze vinden de consults vaak een luxebehandeling. Onzin, natuurlijk.”

Vandaag komt Joanna (41 jaar, ze wil om privacyredenen niet met haar achternaam in de krant) op consult met Starbuck. De kat kreeg een vaccinatie en toen bleek dat ze binnen drie maanden een pond was aangekomen. „Zullen we haar maar meteen op de weegschaal zetten? Dan zijn we daarvan af,” zegt Roeland. Joanna is zenuwachtig. „We hebben ons best gedaan. Ik heb hem nooit meer dan een zakje per dag gegeven.” Starbuck staat inmiddels op de weegschaal. „Vijf-punt-vijf”, roept Roeland, „dat is 200 gram eraf!” Aarzelend vraagt Joanna: „Is dat goed?” Roeland knikt driftig.

De kat is echt te zwaar. Joanna lacht, een beetje gegeneerd. „Dat komt door mij. Ik heb haar uit het asiel gehaald en wilde haar een beetje verwennen.”

Als ze doornemen hoe het is gegaan sinds het vorige consult, blijkt dat Joanna toch iets meer heeft gegeven dan afgesproken. „Ik vond 31 gram echt te weinig, dus ik heb iets meer gegeven… 50 gram per dag denk ik.”

Ook dat is iets wat Roeland vaak ziet. „Als het baasje zegt ‘ik geef vijf snackjes’, tel er dan maar gerust nog vijf bij op.”

Niet één strategie

Hoe laat je een huisdier afvallen? Roeland zegt: minder geven en speciaal dieetvoer kopen. En meer bewegen. Maar er is niet één afvalstrategie die voor ieder dier werkt, zegt Corbee. Bij de ene hond heeft minder voer al veel effect, bij de ander niet. Sommige dieren moeten gewoon meer bewegen, maar dat gaat lastig met veel extra kilo’s. En, zegt hij, als een dier eenmaal overgewicht heeft, is het moeilijk om dat kwijt te raken. „Dan moet je met kleine stapjes beginnen, en eerst vooral inzetten op minder calorieën en rustig wandelen.”

Te dik? Of precies goed? Doe de dikke-huisdieren-test.

Inmiddels is Starbuck na een maand weer op het afvalconsult bij Caressa geweest. Roeland vertelt dat de kat minimaal is afgevallen. „Ze krijgt nog steeds te veel eten.”