Valt Jemen nu ook nog uiteen?

Strijd in Aden

Separatisten staan voor het paleis van de door Saoedi-Arabië gesteunde president Hadi. Ze streven naar een zelfstandig Zuid-Jemen.

Troepen van de zogeheten Zuidelijke Overgangsraad zwaaien met een vlag nadat overheidscheckpoint is ingenomen. De separatisten hebben het presidentieel Paleis omsingeld. Foto Saleh Al-Obeidi / AFP

Het door oorlog en honger geteisterde Jemen dreigt net als in de vorige eeuw uiteen te vallen in een noordelijk en een zuidelijk deel. Separatisten in het zuiden van het land die een breuk met het noorden willen, hebben na hevige gevechten onverwachts het grootste deel van de belangrijke zuidelijke havenstad Aden ingenomen.

Troepen van de zogeheten Zuidelijke Overgangsraad, die streeft naar een onafhankelijk Zuid-Jemen, hielden dinsdag na gevechten met onder meer tanks en artillerie pas halt bij het door Saoedische soldaten verdedigde paleis van de al eerder uit de hoofdstad Sana’a verdreven president Abd Rabbo Mansour Hadi.

Hadi, die zelf al geruime tijd in de Saoedische hoofdstad Riad zit, sprak van „een staatsgreep”. Zijn premier, Obaid bin Daghar, en enkele ministers zitten nog in het paleis in Aden. Hun vlucht leek op handen.

Bij de korte maar hevige strijd, die zondag uitbrak, zijn volgens het internationale Rode Kruis 36 mensen gedood en 185 gewond. De triomf van de separatisten werd ondanks de bloedige gevechten met enthousiasme begroet door een groot deel van de bevolking. Honderden mensen dansten en riepen om het herstel van een zelfstandige staat Zuid-Jemen, zoals die ook tussen 1967 en 1990 bestond. Anderen staken vuurwerk af om de nederlaag van de gehate Hadi te vieren.

Hadi zelf wordt nog altijd door de internationale gemeenschap erkend als president, maar zijn regering geniet onder de sterk verdeelde tribale Jemenitische bevolking nauwelijks legitimiteit, vooral omdat ze als door en door corrupt geldt. In 2014 werd zijn regering al door de Houthi’s uit de hoofdstad Sana’a verdreven. Sinds 2015 probeert hij – zonder succes - met militaire steun van Saoedi-Arabië Sana’a terug te veroveren.

Even gloorde er in december hoop voor Hadi en zijn Saoedische bondgenoot, toen de invloedrijke oud-president Ali Abdullah Saleh die tot dan had samengewerkt met de Houthi’s aangaf te zullen overlopen naar het Saoedische kamp. Voor hij dat kon doen, doodden de Houthi’s hem echter. Sindsdien modderen de Saoediërs, die vooral de Houthi’s willen weghebben uit Sana’a omdat die volgens hen steun van hun aartsrivaal Iran krijgen, voort. Vorige week nog kondigden ze een hulppakket van anderhalf miljard dollar aan voor Hadi’s regering. Oproepen van Riad om de gevechten in Aden te staken, werden door de separatisten genegeerd.

De ontwikkelingen in Aden vormen niet alleen voor Hadi maar ook voor de Saoediërs een nieuw dieptepunt. Het laatste restje geloofwaardigheid van Hadi dreigt hierdoor te verdwijnen en dat maakt het nog moeilijker dan het al was voor de Saoediërs om de Houthi’s uit de Jemenitische hoofdstad weg te krijgen. Iran lacht intussen in zijn vuistje.

Pijnlijk voor de Saoediërs is ook dat de separatisten worden gesteund door de Verenigde Arabische Emiraten, op papier nota bene een bondgenoot van Hadi en de Saoediërs. Maar de zuiderlingen hebben nooit veel opgehad met het herenigde Jemen. Al in 1994, vier jaar na de hereniging, probeerden ze zich af te scheiden, maar dat mislukte toen. Nu lijken ze dichter bij hun doel te zijn.