Premier May onder vuur om ‘overgangsfase’ Brexit

Brexitonderhandelingen

De Britse premier en haar regering willen een transitiefase om de Brexit uit te werken. Conservatieve Tories zien dat niet zitten.

Foto Tolga Akmen/AFP

De Britse premier May is politiek in het nauw gedreven, net nu de EU gereed is de onderhandelingen over de Brexit voort te zetten.

In Brussel gaven de overige 27 EU-lidstaten maandag hoofdonderhandelaar Michel Barnier van de Europese Commissie toestemming te praten over hoe de Britten kort na de Brexit (maart 2019) een ‘overgangsfase’ krijgen. De EU-leden zijn ertoe bereid als de Britten accepteren dat alle Europese regels en verplichtingen van toepassing zijn, zonder dat zij politiek vertegenwoordigd zijn bij de EU. May en haar regering willen een transitiefase om de Brexit praktisch uit te werken (douanesystemen en toezichthouders opzetten). Van de EU mag de transitie duren tot eind 2020.

Tories aan de rechterflank willen deze overgang niet. Lagerhuislid John Redwood twitterde: „Velen van ons willen een eigen grens-, visserij-, en landbouwbeleid. [...] Wij willen niet nog eens twee jaar moeten wachten tijdens een transitiefase totdat wij weer de controle hebben over onze wetten, grenzen en geldstromen.”

De weerstand van Redwood en andere eurosceptische Tories wordt gevaarlijk voor May. Ze vinden haar Brexitbeleid te slap en oordelen dat de premier verzuimt op andere beleidsterreinen (zoals zorg) met heldere plannen te komen.

Vorige week wekte minister van Financiën Philip Hammond de woede van de Tories door op het World Economic Forum in Davos te zeggen dat het VK weliswaar de EU zal verlaten maar dat in de praktijk niet veel hoeft te veranderen. Een zachte Brexit, met nauwe economische banden en een grote mate van gelijke regelgeving, is voor het bedrijfsleven de gunstigste optie. Brexiteers vrezen dat May de Brexit verkwanselt. Het gevaar is „dat wij alleen in naam een Brexit hebben”, sneerde ex-minister Villiers.

Nu blijkt uit een geheim onderzoek in opdracht van de regering dat in handen is gekomen van Buzzfeed dat Brexit in alle scenario’s — van zacht tot hard — de Britse economie de komende vijftien jaar schade oplevert. Het uittreden zou op geen enkele manier profijtelijk zijn voor Britse bedrijven en huishoudens.

Vertrouwensstemming

Het grote probleem voor premier May is cijfermatig. In het Lagerhuis bestaat een meerderheid voor een zachte Brexit. Binnen de Conservatieven zijn echter tientallen Lagerhuisleden voorstander van een harde Brexit. Zij zijn mogelijk met genoeg (48) leden om een vertrouwensstemming binnen de fractie aan te vragen.

Met de rechterflank meebuigen wordt moeilijk voor May. De Britse wet die alle EU-wetgeving van de afgelopen veertig jaar omzet in Britse regels wordt momenteel door het Hogerhuis behandeld. Daar is de kritiek op de wet groot: er worden te veel bevoegdheden aan de regering gegund om EU-regels zonder parlementaire bemoeienis om te zetten en aan te passen, klinkt het. Een hardere Brexitkoers zal het verzet bij de Lords vergroten.

De afgelopen maanden lukte het May ternauwernood om een balans te vinden door de toekomst na de Brexit abstract te formuleren. Op een gegeven moment moet ze kiezen wie — het Lagerhuis of haar partij — ze teleurstelt.