Opinie

    • Arjen Fortuin

Op televisie is er weinig ruimte voor twijfel over donorwet

Zap Er was op tv veel aandacht voor de donorwet waar de Eerste Kamer dinsdag over debatteert. Eigenlijk deden vrijwel alle programma’s een duit in hetzelfde zakje: dat van de voorstanders van de wet.

Lammert Homma in Donordrama (BNNVARA)

Het zal geen televisiekijker ontgaan zijn dat de Eerste Kamer dinsdag over de donorwet debatteert. Achtereenvolgens deden maandag EenVandaag, De Wereld Draait Door, het NOS Journaal, de documentaire Donordrama en Nieuwsuur een duit in het zakje. Eigenlijk deden ze vrijwel allemaal een duit in hetzelfde zakje: dat van de voorstanders van de wet.

Als de Eerste Kamer de donorwet toch afstemt, heeft de tv-kijker amper een idee waarom dat is gebeurd. In DWDD kwamen een paar zinnen van ethici voorbij die bezwaren hebben tegen de wet en het NOS Journaal liet twee twijfelende senatoren en één tegenstander aan het woord. Pas in Nieuwsuur kreeg Eerste Kamerlid Roel Kuiper (ChristenUnie) een paar minuten om zijn bezwaren uiteen te zetten.

Lees ook: Monsterdebat met ongewisse uitkomst over donorwet

Die kritische noten klonken zacht bij de luide symfonie aan verhalen waarmee de noodzaak van de donorwet werd bepleit. Nieuwsuur portretteerde een jonge vrouw die jaren op de wachtlijst stond voor een nieuw hart, dat niet kreeg en nu is getroffen door een spierziekte die een transplantatie zinloos maakt. Bij EenVandaag deden de ouders van de inmiddels overleden Eline van Haaren hun verhaal; zij stierf terwijl ze op de wachtlijst stond voor een longtransplantatie.

In De Wereld Draait Door zat de 29-jarige Schelte van der West die wacht op een nieuw hart en mocht Patrick Lodiers (die tien jaar geleden tv-geschiedenis schreef met De Grote Donorshow) aan het slot van de uitzending een oproep doen aan de Eerste Kamerleden om de nieuwe wet te steunen. Alle zenders toonden het moment waarop Alexander Pechtold en Pia Dijkstra elkaar in de armen vielen nadat de wet in de Tweede Kamer was aangenomen.

In Nieuwsuur en het NOS Journaal werd gemeld dat de senatoren ‘nog nooit zo waren belobbyd’ als voor dit debat. Ik kon me niet aan de indruk onttrekken dat die lobby ook Hilversum niet onberoerd heeft gelaten.

Ongetwijfeld levert het lijden van de wachtenden aansprekender televisie op dan een principiële filosoof (of een CDA’er of PVV’er). Ook begrijp ik dat je je onverkort achter de donorwet wil scharen als je hoort dat volgens de Nierstichting 150 mensen per jaar sterven op de wachtlijst. Maar als alle makers dezelfde keuze maken, verdwijnt het reële dilemma waar de wet ons voor plaatst uit beeld.

Voor twijfel was ook geen ruimte in Donordrama, een aan de vooravond van het debat geprogrammeerde korte documentaire. Daarin werd nierpatiënt Lammert Homma gefilmd terwijl hij de wachtlijstwanhoop dapper weerstand bood – samen met zijn vrouw en jonge dochter. Aan het eind van Donordrama kreeg hij een nieuwe nier.

Homma had een Facebookpagina waarop hij om een nier vroeg en daar kwamen de (illegale) buitenlandse handelaren massaal op af. De makers van de film reisden naar Bangladesh om met onder meer een in een tissuedoos verstopte verborgen camera in kaart te brengen hoe de orgaanhandel werkt.

Het leverde vage beelden op van louche figuren, maar ook kraakheldere deprimerende interviews met straatarme Bengalen. Twee mannen besloten hun nier te verkopen, kregen daar (veel te weinig) geld voor en zagen binnen drie maanden hun buik opzwellen. Daarna deed een eindeloze buikpijn zijn intrede. Een ding is zeker: hoe de stemming in de Eerste Kamer dinsdag ook eindigt, een einde van dát lijden is op geen enkele manier in zicht.

    • Arjen Fortuin