Ministerie SZW: gemeenten moeten taaleis bijstandsontvanger naleven

Uit onderzoek van het CBS blijkt dat veel gemeenten niet controleren of bijstandsontvangers de Nederlandse taal machtig zijn.

Een cursusboek voor Nederlandse les. Foto Sander Koning/ANP

Gemeenten controleren niet goed of bijstandsontvangers de Nederlandse taal spreken of leren, blijkt uit onderzoek van het CBS. Sinds 2016 zijn personen die bijstand ontvangen verplicht de taal te leren, gemeenten moeten toezien of deze “inspanningsverplichting” wordt nageleefd. Staatssecretaris van Sociale Zaken Tamara van Ark (VVD) wil met de gemeenten om de tafel “om afspraken te maken over een betere uitvoering van de wet”.

In 2016 werd de taaleis opgenomen in de Participatiewet, die er onder meer voor moest zorgen dat zoveel mogelijk Nederlanders aan het werk gingen. Personen die een uitkering aanvragen moeten sinds de invoering van de eis bewijzen dat zij zich “inspannen” om de Nederlandse taal te leren. Als zij dit niet doen, kan hun uitkering worden verlaagd met maximaal 40 procent. Als de bijstandsontvanger hierna nog steeds geen Nederlands leert, kan de uitkering volledig worden stopgezet.

Uit het onderzoek blijkt onder meer dat geen enkele gemeente een bijstandsuitkering heeft verlaagd naar aanleiding van de taaleis. Ook hebben veel gemeenten niet gecontroleerd of personen die al voor 2016 geregistreerd waren als bijstandsgerechtigd de Nederlandse taal machtig zijn. Bovendien wordt er bij nieuwe aanvragen niet altijd een taaltoets afgenomen. Meer dan 140 gemeenten hebben sinds ingang van de wet zelfs geen enkele toets afgenomen.

Drie maanden na invoering van de taaleis sprak NRC met de 51-jarige Abdel. ‘Taaltoets? Daar heb ik geen zin in’

Uitkering gekort

Volgens Van Ark is het van belang dat gemeenten de taaleis serieus nemen, zodat “mensen mee kunnen doen in de samenleving en op de arbeidsmarkt”. Met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) wil ze afspraken maken over een betere uitvoering van de eis. De VNG kon op korte termijn niet reageren op de berichtgeving.

De VVD wilde aanvankelijk een harde taaleis invoeren, waarbij bijstandsontvangers worden verplicht Nederlands te spreken. De eis werd na overleg met D66, de ChristenUnie en de SGP afgezwakt tot een inspanningsverplichting.

Correctie (30 januari 2018): In een eerdere versie van dit stuk stond dat het CBS concludeerde dat gemeenten de taaleis negeren. Dat klopt niet. Uit het rapport van het CBS blijkt dat gemeenten niet altijd controleren of bijstandsontvangers aan de taaleis voldoen. Hierboven is dat aangepast.