Rol van Puigdemont lijkt nu toch echt uitgespeeld

Regiopresident Catalonië

Het Spaanse hooggerechtshof stelde zaterdag vast dat Carles Puigdemont lijfelijk aanwezig moet zijn als het Catalaanse parlement hem dinsdag wil installeren.

Carles Puigdemont Pierre-Philippe Marcou

Het tijdperk Carles Puigdemont lijkt ten einde te komen. Het spel van de politicus die een illegaal referendum organiseerde, de onafhankelijkheid uitriep, werd afgezet, naar Brussel vluchtte en na verkiezingen als regiopresident van Catalonië hoopte terug te keren is uitgespeeld. Hem resten in de praktijk nog twee keuzes: banneling in het buitenland of martelaar in een Spaanse gevangenis.

De laatste hoop op een glorieuze terugkeer naar het paleis van de regioregering in Barcelona vervloog afgelopen zaterdag. Het Hooggerechtshof in Madrid stelde na een hele dag vergaderen vast dat Puigdemont lijfelijk aanwezig moet zijn als het Catalaanse parlement hem volgens planning dinsdagmiddag wil installeren. Hij zou er bovendien alleen mogen verschijnen met de toestemming van rechter Llarena.

De kans lijkt echter klein dat uitgerekend de rechter die Puigdemont wil vervolgen voor rebellie, opruiing en malversaties met gemeenschapsgeld hem zo’n vrijbrief geeft. Llarena heeft in Spanje nog altijd een arrestatiebevel lopen tegen Puigdemont. Toch vraagt hij waarschijnlijk vanuit Brussel nog wel formeel om die permissie.

Vier andere Catalaanse parlementsleden met wie de afgezette regiopresident sinds eind oktober in België verblijft, zouden dinsdag niet op afstand mogen stemmen. De politici Lluís Puig en Clara Ponsatí wachtten het besluit van de rechter niet af en gaven hun zetel op. De oud-regioministers Toni Comín en Meritxell Serret deden dat nog niet.

De Spaanse regering wil Puigdemonts terugkeer hoe dan ook voorkomen. Toch pakte premier Rajoys tactiek om na het onder curatele zetten van de regio direct verkiezingen uit te roepen, slecht uit. Puigdemont stelde zich als banneling herkiesbaar en zag tot zijn vreugde dat de separatisten op 21 december weer een zetelmeerderheid veroverden. Al snel stelden de separatistische partijen vast dat Puigdemont een nieuwe regioregering zou moeten leiden.

Lees ook: Catalonië regeren via Skype mag niet

De nieuwe parlementsvoorzitter Torrent (van de links-republikeinse, separatistische ERC) kreeg de bijna onmogelijke taak een wettelijke manier te vinden waarop Puigdemont verkozen kan worden. De juristen van het Catalaanse parlement stelden dat een installatie via videoverbinding niet rechtsgeldig zou zijn. Ook zou Puigdemont geen gedelegeerde mogen aanwijzen.

Torrent bezocht Puigdemont in Brussel om een strategie uit te stippelen. De separatist uit Girona hield vast aan zijn kandidatuur en hield hoop een uitweg te vinden. De parlementsvoorzitter schreef voor 30 januari, een dag voor de uiterste deadline, een debat uit voor de installatie van een nieuwe regioregering. Rajoy vroeg de Spaanse Raad van State om advies, tot teleurstelling van de premier wees die het debat niet op voorhand af.

Dat deed het Hooggerechtshof evenmin. Torrent staat nu voor drie keuzes: 1. Hij legt de uitspraak van het Hof naast zich neer en staat toe dat Puigdemont via een videoverbinding wordt verkozen. Het hof zal dit als onwettig verklaren. 2. Het debat wordt geannuleerd en er wordt een nieuwe zitting uitgeschreven met een nieuwe kandidaat. 3. Het debat annuleren en de termijn laten verlopen.

Alleen bij ‘keuze 2’ zal de Spaanse regering besluiten dat Catalonië niet meer onder curatele blijft staan.

    • Koen Greven