NRC checkt: ‘Eén op de drie vindt geweld binnen een relatie acceptabel’

Dat zei presentator Mariëlle Tweebeeke in Nieuwsuur op 17 januari.

Foto lolostock

„Eén op de drie Nederlanders vindt geweld binnen een relatie onder bepaalde omstandigheden acceptabel. Ik schrik daarvan.” Zo begon presentator Mariëlle Tweebeeke in Nieuwsuur op 17 januari een item over partnergeweld naar aanleiding van een onderzoek hierover. Eén van de opstellers, Renée Römkens, bijzonder hoogleraar gendergerelateerd geweld, was te gast.

Waar is het op gebaseerd?

Tweebeeke baseert zich op het nieuwe rapport Welk geweld telt, dat de opvattingen van Nederlanders over partnergeweld onderzoekt. Het rapport is opgesteld door Atria, dat zich inzet voor de emancipatie van vrouwen – Römkens is directeur –, en Blijf Groep, die opvang biedt aan slachtoffers van huiselijk geweld. Ze willen hiermee „het debat over partnergeweld aanzwengelen” om behandelprogramma’s en vervolgonderzoek te stimuleren.

Het rapport is een eerste verkenning naar hoe Nederlanders denken over geweld in partnerrelaties, gebaseerd op een online enquête en focusgroepen. Het veldwerk is verricht door onderzoeksbureau Motivaction dat 3.445 respondenten bereid vond anoniem een online vragenlijst in te vullen. Ze kenden het thema vooraf niet en invullen levert punten voor cadeaubonnen, gadgets of een goed doel. Na weging op basis van representativiteit bleven 3.131 respondenten over.

De gehanteerde definitie van partnergeweld luidt: „Geweld gepleegd tussen partners of ex-partners, zowel psychisch als lichamelijk. Het kan variëren van systematisch vernederen tot slaan en schoppen. Ook kan er sprake zijn van gedwongen seks. Partnergeweld komt vaak herhaaldelijk voor in de relatie, maar kan ook incidenteel zijn”.

Tweebeeke baseert haar bewering op vraag 26. Daarin wordt gevraagd omstandigheden aan te vinken onder welke die partnergeweld acceptabel vindt. Er zijn dertien categorieën en de laatste (onder geen enkele omstandigheid) blijkt het populairst: ingevuld door 71 procent. De overige 29 procent heeft één of meer alternatieve antwoorden gegeven. Dat is 1 op 3,44. De onderzoekers hebben dat in hun persbericht vertaald als „bijna één op drie”, Nieuwsuur als „één op de drie”.

Grafiek 14 in het rapport toont de verdeling van de antwoorden die de betreffende 29 procent heeft aangevinkt. Een groot deel van hen vond geweld alleen te tolereren „Als de partner de kinderen slaat” (19 procent vrouwen, 18 procent mannen) en „Als de ander begint met slaan” (18 procent mannen, 13 procent vrouwen). Naar een motivering is niet gevraagd. Als toelichting staat in het rapport desondanks: „Sommige ondervraagden voegen nadrukkelijk toe dat het om zelfverdediging kan gaan”.

De overige antwoorden zijn minder aangevinkt. Opeenvolgend: „Als een van beiden vreemd is gegaan” (8 procent mannen, 5 procent vrouwen), „Als de ander uitscheldt of vernedert” (7 procent mannen, en 5 procent vrouwen), „Bij scheiding, als de emoties hoog oplopen” (5 procent mannen, 4 procent vrouwen).

En, klopt het?

Dit hangt af van of je geweld dat door sommige respondenten is opgevat als zelfverdediging, meetelt als „tolerant voor partnergeweld”. Je zou het ook „intolerant voor partnergeweld” kunnen noemen. Dan zou je kunnen besluiten om de categorieën „Als de partner de kinderen slaat” en „Als de ander begint met slaan” niet mee te tellen en kom je – leert navraag – op 16 procent van de respondenten die één van de overige antwoorden heeft aangevinkt: ruim één op de acht.

Maar zulk onderscheid is in de samenvatting van het onderzoek niet gemaakt, en ook niet in het persbericht. Ook Tweebeeke en Römkens maken in hun gesprek dit onderscheid niet. Dus is zo’n onderscheid wel relevant?

„Het ging ons om situaties waarin je ziet dat geweld escaleert”, licht Römkens toe. „En daar valt terugslaan ook onder, dat is een hellend vlak.” Naar motieven voor partnergeweld is niet gekeken, benadrukt ze, alleen naar attitudes jegens geweld. Maar zo’n onderscheid, zegt ze, kán wel van belang zijn. „Daarom is vervolgonderzoek nodig.”

Conclusie

Volgens Nieuwsuur vindt één op de drie Nederlanders geweld binnen een relatie onder bepaalde omstandigheden acceptabel. Het tv-programma baseert zich op onderzoek waaruit blijkt dat 1 op de 3,44 mensen zulk geweld tolereert. Een groot deel van de ondervraagden tolereert vooral ‘terugslaan’, mogelijk vanwege noodzakelijke zelfverdediging. Tel je deze groep mee, dan is de bewering op basis van de gehanteerde definitie van partnergeweld grotendeels waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt

    • Freek Schravesande