Opinie

    • Arjen Fortuin

De Luizenmoeder is terecht een hit

Zap De comedy over de snoeiharde strijd tussen ouders op het schoolplein werkt zo goed omdat niemand normaal is. Je wéét dat het dunne laagje beschaving binnen een paar zinnen zal barsten.

Ilse Warringa als juf in De Luizenmoeder AVROTROS

Je hoort weleens dat negen maanden na een elektriciteitsstoring een opmerkelijke piek in de geboortecijfers optreedt. Mochten in Nederland over negen maanden plotseling juist veel minder kinderen worden geboren, dan weet ik hoe het komt. Dan heeft De Luizenmoeder het gedaan, de serie waarin het schoolplein de binnenste cirkel van de hel is.

Twee weken geleden stemden nog niet zo veel kijkers af op De Luizenmoeder (wat wil je, met zo’n slappe titel), maar een compilatie fragmenten bij De Wereld Draait Door verleidde honderdduizenden mensen ertoe de eerste aflevering terug te kijken. Vrijdag vormde André van Duin het welkomstliedje van de overgeorganiseerde juf Ank („Hallo allemaal/ wat fijn dat je er bent”) om tot aspirant-carnavalskraker – veel hoger kun je in Nederland Amusementsland niet reiken.

De lof is terecht. Door bij vlagen geweldige teksten, met zondag als hoogtepunt het moment waarop schooldirecteur Anton (een suffe zak) een conflict met een ondergeschikte beslecht met de multi-inzetbare woorden: „Weet je wel hoe moeilijk het voor mij is om jou de schuld te geven?”

De al genoemde juf Ank sprak in een controverse over het op één dag trakteren op bananenminions en perenmolletjes als een automatisch wapen de volgende zinnen uit: „Dan krijgen ze twee keer zoveel suiker binnen. Probeer jij 25 stuiterballetjes dan maar eens te leren rekenen. En drie daarvan hebben ADHD, dus die tellen voor twee. Dus dan heb je 25 plus twee keer drie is zes plus die oorspronkelijke 25 is dertig, dan tel je daar… Hier! Als ik er al niet uitkom, zonder suiker op…” Inderdaad, de acteurs die deze leerkrachten vertolken (Diederik Ebbinge en Ilse Warringa) schrijven mee aan de teksten.

Aanvankelijk werd De Luizenmoeder (AVRO-TROS) geprezen om de vermeende ‘politieke incorrectheid’, met als voornaamste bewijsstuk een scène waarin een zwarte (ook nog homoseksuele) vader voor schoonmaker werd aangezien. Het kan zijn dat ik minder sensitief ben sinds ik een jaar of twintig geleden zag hoe Sinterklaas werd verkracht in Jiskefet, maar van zulke grapjes kijkt een mens toch niet meer op?

Waar het om gaat in De Luizenmoeder is de ijzeren consequentie waarmee een inktzwart beeld wordt geschetst van de basisschoolouder. We zien een wereld waarin ouders elkaar het licht in de ogen niet gunnen, waar elke speelafspraak, elke traktatie, elke ouderavond een kans is voor een nieuwe zet in de permanente machtsstrijd in de ouderjungle. De ouder is de ouder een wolf.

Verjaardagsprotocol

Tegelijkertijd vuurt de school een eindeloze reeks regels af op zijn onderdanen, zoals een ‘verjaardagsprotocol’. Daardoor krijgt een kind te horen dat het vandaag niet jarig is, omdat ‘mama vergeten was dat in de groepsapp te melden’. Voor aanstaande ouders moet het een angstaanjagend beeld zijn, voor reëel bestaande ouders is het wellicht een troost dat hun lijden niet onopgemerkt is gebleven. Leraren zien bevestigd wat zij allang weten: ouders zijn allemaal hopeloos verwende egoïsten.

In de serie – nu komen we bij de echte complimenten – is niemand normaal. Daardoor ligt er over elke scène een verstikkende deken van ongemak. Je wéét dat het dunne laagje beschaving in de sociale omgang binnen een paar zinnen zal barsten. Nooit kun je even achteroverleunen doordat er tussen de grappen door een menselijk moment aanbreekt.

Dat wil zeggen, tot de laatste twee minuten van de derde aflevering zondag, toen er ineens iets liefs werd geregeld voor een van de kinderen. Er was zelfs een oprechte glimlach te zien tussen twee moeders. Als dat maar goed gaat.

    • Arjen Fortuin