Federer maakt de grootste tennis-comeback ooit

Roger Federer

De 36-jarige Zwitser wint zijn twintigste grand slam en is op weg om weer nummer één te worden. „Leeftijd is maar een getal.”

Roger Federer op weg naar de titel van de Australian Open. Hij versloeg Marin Cilic in vijf sets: 6-2, 6-7, 6-3, 3-6, 6-1. Foto SAEED KHAN/AFP

De krachten vloeien weg, het katachtige voetenwerk wordt minder. Het bewegen naar de hoeken gaat trager. Zijn eerste service mist precisie. Zijn slagenarsenaal blokkeert, nu de smeerolie opraakt. Roger Federer oogt plots als een oude, kwetsbare 36-jarige man. Marin Cilic drukt het mes op zijn keel, begin vijfde set in de finale van de Australian Open.

Federer, op weg naar de sloop?

Hij krijgt twee breakpunten tegen, kort nadat hij de vierde set uit handen heeft gegeven. Langzaam onttakelt Cilic hem, na bijna drie uur tennis in de hitte in Melbourne, waar de temperatuur ruim boven de dertig graden ligt. Cilic overpowert Federer en kraakt zijn service. De oude maestro, is dit dan zijn plafond?

Maar Federer overleeft, hij werkt de breakpunten weg. ‘Chum jetze!’, schreeuwt hij door de Rod Laver Arena in het Zwitsers-Duits – ‘kom op’. De vuisten gebald, op oorlogsjacht.

Federer trekt zijn hele register open. Het is niet alleen een fysieke, tactische en technische strijd; het is nu ook mentaal. Het is een van de boeiendste aspecten van zijn opleving afgelopen jaar. Federer toont meer dan voorheen zijn vechtlust. Gedwongen door ouderdom, zijn talent alleen volstaat niet meer.

Het moet van diep komen, in de vijfde set. Het is de meest enerverende fase, in een niet bijzonder hoogstaande finale. Federer ruikt bloed als Cilic fouten gaat maken. Hij breakt en herpakt het momentum. Federer is weer Federer. De slagen klinken weer zuiver, de service gaat weer draaien en hij schakelt een tempo bij. Hij is los. En wint met 6-2, 6-7, 6-3, 3-6 en 6-1. Zijn zesde Australian Open-titel, evenveel als Roy Emerson en Novak Djokovic. Bij de vrouwen versloeg Caroline Wozniacki Simona Halep: 7-6, 3-6 en 6-4.

Wat is de sleutel tot de onstuitbare opleving van Roger Federer? Lees het achtergrondstuk over de wedergeboorte van de toptennisser.

Grootste comeback in het tennis

Federers wederopstanding is historisch, met winst in drie van de laatste vijf grand slams, nadat hij vierenhalf jaar droog stond. Zijn opleving begon in Melbourne een jaar terug, nadat hij door een knieblessure een half jaar uitgeschakeld was geweest. Die periode gaf hem nieuwe energie. Hij ontwikkelde een vernieuwde versie van zichzelf, zagen analisten. Completer dan ooit, met agressiever tennis, waarbij hij dieper ‘in’ de baan staat en meer aanvallend slaat met een ‘geslagen’ backhand.

Het brengt hem veel, laat in zijn loopbaan, in wat je als het vierde deel van zijn carrière kunt beschouwen: zijn opkomst als supertalent (1999-2003), zijn suprematie (2003-2010), zijn terugval (2010-2016) en zijn nabloei (vanaf 2017). Het is zonder meer de grootste comeback in het tennis ooit.

Met 36 jaar en 173 dagen is Federer de oudste winnaar van een grand slam in het proftijdperk sinds de Australiër Ken Rosewall, die Federer als een van zijn voorbeelden ziet. Rosewall won in 1972 de Australian Open op zijn 37ste, toen het toernooi nog op gras werd gespeeld.

Lange tijd leek zijn record van zeventien grandslamtitels een vaststaand feit, maar Federer herschrijft zijn eigen geschiedenis. Na winst op Wimbledon (2017) en de Australian Open (2017, 2018) staat hij nu op twintig grand slams.

Daarmee behoort Federer als enige man tot een exclusieve club spelers die de grens van twintig heeft weten te doorbreken, met de Australische Margaret Court (24 grandslamtitels), de Amerikaanse Serena Williams (23) en de Duitse Steffi Graf (22).

Lees ook de column van Wilfried de Jong: Federer is beland in tenniswalhalla

Niet als een verrassing

Het meest verwonderlijke van deze titel is misschien dat het niet als een verrassing komt, althans niet voor de buitenwacht. Met concurrenten Rafael Nadal en Novak Djokovic die terugkomen van blessures en de nieuwe generatie die (nog) niet in staat is gebleken de macht over te nemen, gold Federer als topfavoriet, al verwierp hij dit zelf: een 36-jarige behoort dat in zijn ogen niet te zijn.

Federer blijft met zijn gevoelige spel hardhitters als Cilic, Tomas Berdych, Milos Raonic en Alexander Zverev nog altijd de baas. Het variëren, de tempowisselingen, het ontregelen; het spelen met tegenstanders, Federer beheerst het als geen ander. Cilic haalt in de finale wel het niveau van Federer, en stijgt er soms bovenuit, maar over de hele wedstrijd heeft Federer de controle in handen.

Een voorbeeld. Begin vierde set, Federer blokt slim een backhandreturn net over het net, naar de backhandhoek van Cilic, die niet de handigheid heeft om zo dicht bij het net het punt te maken. Het toont: Federer lokt Cilic naar zones in het veld waar de Kroaat geen ballen wil slaan.

Nu zijn grootste concurrenten worstelen met hun fitheid, is de vraag wat 2018 nog meer kan brengen voor Federer. Zondag zei hij tegen persbureau Reuters: „Ik moet gewoon een goed [toernooi-] schema maken, hongerig blijven, dan kunnen er misschien goede dingen gebeuren. Dan denk ik niet dat leeftijd een probleem is. Het is maar een getal.”

Geen prioriteit

De nummer één positie lonkt. Federer, nummer twee van de wereld achter Nadal, heeft nu slechts 155 punten minder dan de Spanjaard en kan hem mogelijk al voorbijgaan als hij besluit het toernooi in Dubai eind februari te gaan spelen. Maar Federer, voor het laatst nummer één in oktober 2012, heeft al aangegeven dat dit voor hem geen prioriteit heeft.

Laat op de avond in Australië, tranen bij Federer. Hij was nerveus geweest, in aanloop naar de finale – doordat de twintigste major zo dichtbij was. Treffend beeld: oud-kampioen Rod Laver (79) maakt vanaf de tribune een foto met zijn smartphone. De legende die het icoon wil vereeuwigen. Zo’n dag was het.

    • Steven Verseput