Primeur voor Duitse Groenen: twee ‘Realos’ zijn nu partijvoorzitter

De Duitse Groenen hebben voor het eerst een voorzittersduo van de pragmatische vleugel. De linkervleugel heeft nu geen vertegenwoordiger meer in de partijtop.

Het nieuwe voorzittersduo van de Groenen. Links Annalena Baerbock (37), rechts Robert Habeck (48). Foto Focke Strangmann / EPA

Ruim twee maanden na het mislukken van hun poging te gaan meeregeren, hebben de Duitse Groenen zaterdag hun partijtop vernieuwd. Voor het eerst bestaat het voorzittersduo nu uit twee vertegenwoordigers van de pragmatische vleugel van de partij.

De twee zogenoemde ‘Realos’ zijn Robert Habeck (48), minister van milieu, landbouw en energie in Sleeswijk-Holstein, en Annalena Baerbock (37), lid van de bondsdag. Tot nu toe kozen de Groenen voor het evenwicht altijd één Realo en één vertegenwoordiger van de linker vleugel, die door het andere kamp wel spottend werd aangeduid als de Fundis, omdat ze fundamentalistisch links zouden zijn.

Ingewikkelde puzzel

Die opzet maakte leiderschapsverkiezingen bij de Groenen vaak tot een ingewikkelde puzzel. Zowel de fractie in de Bondsdag als de partij moest geleid worden door een duo, bestaande uit een vrouw en een man, die dan ook nog tot de verschillende vleugels moesten behoren.

Dat gebruik is Cem Özdemir, de man die negen jaar voorzitter van de Groenen was, onlangs nog opgebroken. Özdemir hoopte na de landelijke verkiezingen van 24 september in de verwachte ‘Jamaica-coalitie’ van CDU, CSU, FDP en Groenen een ministerpost te krijgen, liefst Buitenlandse Zaken. Toen de formatie van die combinatie in november stuk liep, wilde Ozdemir een van de twee fractieleiders van de Groenen in de Bondsdag worden. Bij de verkiezingen had hij immers weten te voorkomen dat zijn partij verloor, zoals was voorspeld, en binnen en buiten de partij is hij bij velen gerespecteerd en geliefd. Geen reden dus om hem aan de kant te zetten.

Dat iemand met mijn afkomst en geschiedenis eens aan de top van een Duitse partij kan staan, is nog altijd geen vanzelfsprekendheid, helaas ook niet in 2018

Zoon van Turkse gastarbeiders

Maar traditiegetrouw wordt altijd eerst de vrouwelijke fractievoorzitter gekozen, en in dit geval werd Katrin Göring-Eckardt, van de pragmatische vleugel, herkozen. Daarmee was de weg voor Özdemir, eveneens Realo, naar het co-voorzitterschap van de fractie geblokkeerd. Want op die plek moest voor het evenwicht de linkervleugel van de Groenen een vertegenwoordiger krijgen.

Onduidelijk is nu hoe het verder gaat met de politieke loopbaan van Özdemir. In zijn afscheidsrede als voorzitter zei de zoon van Turkse gastarbeiders vrijdag tot het partijcongres in Hannover: „Dat iemand met mijn afkomst en geschiedenis eens aan de top van een Duitse partij kan staan, is nog altijd geen vanzelfsprekendheid, helaas ook niet in 2018. Het was me een eer.”

Op termijn zou Ozdemir, zo wordt in Duitse media geopperd, opvolger kunnen worden van Winfried Kretschmann, de Groene minister-president van Baden-Württemberg, de deelstaat waar Özdemir is geboren en opgegroeid.

‘De nieuwe Joschka Fischer’

De Groenen hebben nu een nieuw team aan de top, waarbij vooral Habeck politieke ervaring meebrengt. Hij heeft de reputatie van een man van aanpakken. Ook heeft hij een zeker charisma, waardoor sommigen hem zien als ‘de nieuwe Joschka Fischer’, de voormalige leider van de Groenen, die zijn partij van 1998 tot 2005 in een regering met de SPD aanvoerde en zelf minister van Buitenlandse Zaken werd.

Zijn overtuigingskracht moest Habeck dit weekeinde meteen bewijzen. Hij verklaarde zich alleen voor het voorzitterschap beschikbaar te stellen, als hij daarnaast nog acht maanden minister in de deelstaat Sleeswijk-Holstein mocht blijven om de zaken daar goed over te dragen. Hoewel de regels van de Groenen het combineren van een ministersfunctie met het partijleiderschap verbieden, besloot de partij ook met dit gebruik soepel om te gaan en Habeck zijn overgangstermijn te gunnen.

    • Juurd Eijsvoogel