Krijgt Tsjechië vriend van het Westen als president?

Tweede ronde presidentsverkiezingen Vrijdag en zaterdag kiezen de Tsjechen een president. Een pro-Westerse geleerde staat tegenover een pro-Russische populist.

Milos Zeman tijdens een persconferentie. Foto Michal Kamaryt/AP

„U verneemt ongetwijfeld nog veel schandelijke dingen over mij, dames en heren.” Zo stelde presidentskandidaat Jiri Drahos zich deze week voor aan de burgers van het Tsjechische stadje Klatovy. „Ik heb al geleerd dat ik een pedofiel ben, een agent van de StB [de inlichtingendienst van het communistische Tsjechoslowakije, red.] en een vrijmetselaar – maar niets daarvan is waar.”

De 68-jarige Drahos, hoogleraar scheikunde en politiek neofiet, is de uitdager van president Milos Zeman (73) in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen vrijdag en zaterdag. In peilingen gaat de oud-voorzitter van de Tsjechische Academie voor Wetenschappen, die Tsjechië wil „verankeren in het euro-atlanticisme”, nek aan nek met Zeman, een welbespraakte, maar grofgebekte pro-Russische populist die flirt met extreem-rechts.

Lees ook: In Tsjechië zaaien obscure websites angst en wantrouwen; de president doet mee

En dat terwijl Zeman de eerste ronde van de verkiezingen won met bijna 39 procent van de stemmen. In de tweede ronde worden hoger opgeleide, stedelijke kiezers naar verwachting verenigd door hun aversie tegen de polariserende president. Ook Zemans goede verstandhouding met de belaagde premier Andrej Babis, verdachte in een onderzoek naar fraude met EU-subsidies, drijft kiezers in de armen van Drahos.

Maar laster over Drahos, verspreid via mail, Facebook en dubieuze websites, maakt de toch al spannende kiesstrijd ongewoon smerig. De witharige academicus en kamerkoorzanger maakte zijn degelijkheid tot speerpunt van de campagne.

Flink wat internetgebruikers lijken de aantijgingen tegen hem echter serieus te nemen. Bij een ijshockey-wedstrijd in het stadje Trencin

beantwoordden toeschouwers de aankondiging van zijn bezoek met kreten als „pedofiel” en „StB’er!” Dat is opmerkelijk: Drahos weigerde juist altijd om lid te worden van de communistische partij en publiceerde een document dat aantoont dat hij niet als informant in de StB-dossiers stond.

Gevraagd wie achter de roddels zit, gaf Drahos tijdens een radio-interview een hint: „De Russische geheime diensten hebben er belang bij dat Milos Zeman opnieuw verkozen wordt.” President Zeman staat op goede voet met de Russische president Poetin. Hij gebruikte zijn hoofdzakelijk ceremoniële functie om te pleiten tegen Europese sancties voor Rusland en voor een referendum dat het Tsjechische lidmaatschap van EU en NAVO ter discussie stelt.

Websites met pro-Russische, anti-westerse en xenofobe inslag steunen Zemans kandidatuur, maar aantijgingen dat zij handelen met actieve steun van het Kremlin, blijven onbewezen. Pro-Zeman-advertenties in Tsjechische kranten schilderen Drahos ondertussen af als voorstander van immigratie. Dit terwijl Drahos net als Zeman scherpere bewaking voorstaat van de buitengrenzen van de Schengen-zone en ook tegen Europese herverdelingsquota is. Tsjechië nam tot nog toe slechts twaalf vluchtelingen op als onderdeel van het EU-herverdelingsplan.

Ook over de aan diabetes lijdende Zeman, een stevig drinker en roker, doen geruchten de ronde. Een politicus uit Brno beweerde dat de president kanker heeft. Zeman ontkende en noemde de man „een zwijn”.

Lees ook over Andrej Babis: De man die Tsjechië wil runnen als bedrijf
    • Roeland Termote