Hoe goed gaat het met Rotterdam?

Wijkprofielen

Op alle fronten scoort Rotterdam een paar puntjes extra, maar niet in alle wijken gaat het zo goed. Onder meer Charlois en Feijenoord blijven achter.

Naast de Turkse bakker bij het Amelandse plein is dit weekend een bushokje gesloopt. Foto Walter Herfst

Uit de net gepubliceerde derde editie van de zogeheten wijkprofielen blijkt dat het goed gaat met Rotterdam. Op alle fronten scoort de stad een paar puntjes extra: het is veiliger, de mensen hebben een beter inkomen, hoger gewaardeerde huizen en schrijven bijvoorbeeld iets vaker beter Nederlands dan voorheen.

Hoewel zo’n gemiddeld cijfer een indruk van toenemende welvaart geeft, doet dit geen recht aan de specifieke situatie in de oude stadswijken, met name die op Zuid. Want daar gaat het namelijk helemaal niet zo goed, zo blijkt uit de cijfers die zijn uitgesplitst op wijkniveau.

Bij de basismeting in 2014 is een gemiddelde van 100 punten vastgesteld voor elk te toetsen onderwerp: hoeveel drugsdelicten ergens gemeld zijn, hoeveel dagen het duurt voor een huis verkocht is, hoeveel procent van de inwoners in de bijstand zit en werkt, enzovoorts.

Omdat dit de tweede meting na die nulmeting is, valt te zien of het beleid van de afgelopen jaren werkt, of juist niet. Bedoeling is dat bestuurders, politici maar ook inwoners de scores bekijken en ingrijpen waar het slecht gaat. Dan valt op dat het vooral een aantal aan elkaar grenzende oude wijken in Charlois en Feijenoord maar niet lukt om uit haar underdogpositie te krabbelen, met als dramatisch dieptepunt de Tarwewijk. Daar is op alle fronten een achteruitgang te zien ten opzichte van 2016.

Studio NRC

Tarwewijk

Met name op het gebied van veiligheid gaat het daar slecht, zo blijkt uit meldingen van de politie maar ook uit het gemeten veiligheidsgevoel van bewoners, die samen de score bepalen. „We moeten de bezuiniging op agenten en toezichthouders terugdraaien”, zegt voorzitter van de gebiedscommissie Charlois Ronald Tol (Leefbaar Rotterdam). „Ik wil daarover in gesprek met burgemeester Aboutaleb. De wijken in Charlois zijn zo zwak dat ze die niet kunnen hebben.”

De toenemende criminaliteit wordt ook gevoeld door de bewoners, weet eigenaar Abdellah van de Poolse supermarkt Miodzio aan de Dordtselaan in de Tarwewijk. Zijn tweede winkel even verderop is al twee keer overvallen door - volgens hem - drugs-gebruikende jongeren die met getrokken pistolen zijn kassa plunderden. „Ze zijn al weer vrij. Ik vind dat ze mínstens drie jaar in de gevangenis moeten zitten. Hier leren ze niks van.”

Eén van de problemen is dat er groepen criminele jongeren rondhangen, blijkt uit onderzoek van de politie. „Daar moet de gemeente sociaal gezien adequater op reageren”, vindt Tol. „Het is voor jongerenwerkers moeilijk om ze van de straat te halen. Ze hebben weinig instrumenten. Ze kunnen ze bijvoorbeeld geen opleiding bieden die jongeren perspectief biedt.”

Dat zegt ook de nummer 3 op de lijst van de SP voor de raadsverkiezingen, Taylan Cicek, jongerenwerker in de Tarwewijk en de aangrenzende wijk Carnisse. Als hij een jongen van 15 jaar van straat wil halen omdat hij optrekt met inbrekers, staat hij met lege handen. Dan moet hij de zaak overdragen aan het wijkteam. „Dat levert meestal niets op. Ze bellen aan bij de jongen thuis en vragen zijn ouders of ze hulp nodig hebben. Die zeggen vaak ‘nee’ omdat ze niet willen toegeven dat het misgaat.”

Een verklaring is volgens hem dat veel jongeren weinig perspectief zien. „Ze hebben een biculturele achtergrond, gaan naar de basisschool terwijl ze geen goed Nederlands spreken, scoren daardoor laag tijdens de cito-toets en belanden op het MBO of VMBO. Vaak onder hun niveau. Ze krijgen geen stageplek en vinden vervolgens geen baan. Daardoor denken ze dat de straat meer te bieden heeft dan school.”

Meer nieuwbouw, zoals Tol suggereert, is de oplossing niet volgens Cicek. Ja, dat kan de Tarwewijk naar een hoger niveau tillen en de relatief lange periode voordat een pand dat te koop staat verkocht is van 234 dagen corrigeren. Maar dat lost het probleem van deze jongeren niet op, zegt Cicek. „Dan faciliteer je mensen die zo’n huis kunnen betalen. Die hebben het al goed voor elkaar.”

Lees ook over de ‘patseraanpak’ in Rotterdam-West: Rolex-controle: waar is uw kassabon?

Bushalte

Een plek in Carnisse die slecht scoort op het gebied van veiligheid is het Amelandseplein. De bewoners weten daar goed hoe ze moeten klagen, zegt Corné de Vries van groentenhandel De Westlandse Tuin. Zijn familie zit al ruim tachtig jaar met de winkel in de wijk, en weet hoe die in elkaar zit. Hij is gewend aan de criminaliteit en is niet bang. Maar sommige buren zijn dat wel. Zo hing er een groep jongeren rond die ruzie maakten en schreeuwden, zegt de Turkse bakker op de hoek. „Ze roken hasj en drinken. Dan gaan ze vechten.” Hij woont boven de winkel en hoort hen ‘s nachts. Zondagnacht ging er nog een bushokje aan diggelen. Volgens hem hebben de jongeren dat gedaan, al zegt een andere bewoner dat het een verwarde man met een bijl was. „Straks slopen ze mijn winkelruit.”

De gemeente zette op het Amelandseplein deze zomer een team jeugdhandhavers aan het werk. Op een andere plek, het Stichtseplein in de wijk Hillesluis Feijenoord werkte die aanpak, blijkt uit de laatste meting: het aantal politiemeldingen daalde. Toch lieten de bewoners tijdens de vragenrondes voor het wijkprofiel weten zich juist mínder veilig te voelen. „De schrik zit er nog in”, zegt Aart van Zevenbergen, lid van de gebiedscommissie Feijenoord voor de SP. „Twee jaar geleden zaten ze in zak en as. Ik denk dat ze daar nog niet overheen zijn.” Maar inmiddels gaat het beter op het Stichtseplein, zo valt te zien. Jarenlang waren de ramen van het buurthuis dichtgetimmerd omdat criminele jongeren de ruiten inkinkelden, en zaten er brandplekken op de groene mat en speeltoestellen omdat ze die in de fik staken. Nu zit er glas in de ramen van het buurthuis. ’s Avonds brandt binnen licht, waardoor te zien is dat het interieur een frisse lik verf heeft gekregen. Nergens op het plein zijn nog brandplekken. En voor het buurthuis staat een verlichte container met ramen van kippengaas van de gemeentelijke speelgoeduitleen met tennisrackets en andere sportspullen. Het plein is weer van de bewoners.

Door de steeds wisselende bevolking zit er weinig samenhang in de wijk, en is het makkelijk om criminele activiteiten te ontplooien.

„Zelf ben ik er nooit bang geweest”, zegt gebiedsvoorzitter Fatih Elbay (D66), geboren en getogen in Hillesluis. Al is ook hij daar wel eens overvallen. Zijn ouders hanteerden een avondklok van tien uur. „Eén keertje hield ik me daar niet aan. Toen werd ik beroofd. Ik kreeg wel een mes tegen mijn nek.” Maar ja, zegt Elbay, die toen zestien was, „dan had ik maar niet na tienen op straat moeten lopen.”

Hoewel De Vries van groentehandel De Westlandse Tuin aan het Amelandseplein ook nooit bang geweest is, realiseert hij zich wel dat er gevaar in zijn buurt dreigt. „Een paar weken geleden stormde er ’s ochtends vroeg een man naar binnen die achter de toonbank dook. Hij schreeuwde dat hij ontvoerd was en dat ik de politie moest bellen. Ik dacht dat hij gek was, maar ik heb het toch maar gedaan. Een week later kwam de politie vragen hoe het met me ging. Of ik geschrokken was. Toen bleek dat hij echt ontvoerd was. Hij bleek een drugscrimineel met wie een andere crimineel wilde afrekenen. Die had hem opgesloten in een appartement even verderop waaruit hij ontsnapt was. Hij was uit het raam gesprongen.”

Voor dit soort zware criminaliteit heeft de politie een speciaal team dat zich bezig houdt met de ondermijning van drugshandel. Daar gaat de komende jaren 500.000 euro per jaar extra naar toe, blijkt uit een brief van de burgemeester. Wat dan ook zou helpen is dat de wijken in Charlois minder anoniem worden door de voortdurende stroom van aankomende en weer vertrekkende Oost-Europese migranten, vooral Polen en Bulgaren.

Lees ook: Zorg over groei geweld door verwarde mensen in Rotterdam

Snelle doorstroom

Door die steeds wisselende bevolking zit er weinig samenhang in de wijk, en is het makkelijk om criminele activiteiten te ontplooien omdat toch niemand ziet wat er gebeurt. Gedesillusioneerde jongeren belanden dan makkelijker in de handen van drugshandelaren.

„Daar zou de gemeente wat aan moeten doen”, vindt Cicek. „Het lijkt wel alsof ze wíllen dat de Tarwewijk en Carnisse hotelwijken zijn. Zodat alle rotzooi zich op één plek in de stad concentreert.” Raadslid Jan Willem Verheij (VVD) relativeert dat. „In die wijken is het niet makkelijk om nieuwe woningen te bouwen. Bijna alle huizen zijn in handen van particuliere eigenaren. Die moet je dan eerst opkopen. Dat kost veel geld en tijd.”

Toch ziet De Vries van de groentewinkel aan het Amelandseplein de laatste maanden de eerste tekenen van gentrificatie die tot nu toe vooral in het noorden van de stad voor welvaart zorgde. „Het was altijd zo dat hier arme mensen kwamen wonen omdat veel huizen klein en slecht onderhouden zijn”, zegt hij. „Maar ik zie nu dat de huizen sneller van de hand gaan en nieuwe eigenaren appartementen samenvoegen tot één luxere woning, zoals aan de Urkersingel, hier om de hoek.” Wat daar het effect van is, zal moeten blijken uit de volgende meting.

Lees ook over de gemeenteraadsverkiezingen in Rotterdam: ‘Ongelijkheid zou het thema moeten zijn in Rotterdam’
    • Lucette Mascini