Waarom stop je zo’n blokje in je mond?

Wasmiddeluitdaging Jongeren die elkaar uitdagen, of onderzoeken wat ze durven, zijn van alle tijden. De Tide Pod Challenge is een variatie op een thema. „Besteed er niet te veel aandacht aan.”

Illustratie Istock, montage NRC

Zouden de Romeinen wasbolletjes hebben gegeten als ze die toen hadden gehad? Als ze even geen zin hadden om met een leeuw te vechten en ze toe waren aan een verzetje?

De Romeinen toonden hun lef door met wilde dieren de arena in te stappen, James Dean reed op een ravijn af, de jongens van het MTV-programma Jackass snoven begin deze eeuw wasabi. Altijd al, over de hele wereld, lijken mensen een diepgevoeld verlangen te hebben gehad om te laten zien wat ze durven, hoe ver ze gaan. En in 2018 zijn er mensen – vooral kinderen, vooral in Amerika, die Tide Pods, capsules met wasmiddelen van het merk Tide, doorbijten en dat op YouTube zetten. Onder de noemer Tide Pod Challenge.

YouTube verwijdert die filmpjes en wasmiddelfabrikanten waarschuwen dat je geen wasmiddel moet eten, want wasmiddelen bevatten chemicaliën die mond, slokdarm en luchtwegen kunnen beschadigen. Niet voor niets zet de moeder in de commercial van Ariel de pods veilig buiten bereik van haar dreumes.

Dreumesen weten niet dat je die snoeperig uitziende bolletjes niet kunt eten. Pubers wel, juist daarom doen ze het. Althans, als ze roekeloos zijn aangelegd, de meesten vinden het vooral leuk om te kijken naar de idioten die de verleiding niet konden weerstaan.

Adrenalinezucht

Tussen kijken en doen zit een groot verschil, zegt Justine Pardoen van Bureau Jeugd en Media, dat volwassen helpt te begrijpen wat kinderen online bezighoudt. „Kijken naar dat soort filmpjes is een manier om te onderzoeken hoe jij je tot de wereld verhoudt. Hoe gek zijn de anderen, hoe ver gaan ze, waar sta ik in dat geheel – door dat soort vragen te beantwoorden bouw je, los van je opvoeding, je eigen set normen en waarden op.”

Tussen al die mensen die naar die filmpjes kijken zitten er altijd een paar die meer dan gemiddeld op zoek zijn naar prikkels, de „adrenalinezuchtigen”. De icebucketchallenge, waarbij je een emmer ijs boven je hoofd omkeert, leverde veel navolging op. Bij gevaarlijke challenges volgen maar een paar thrillseekers, maar het komt allebei voort uit de behoefte iets te doen dat je beloningscentrum prikkelt, dat een adrenaline- en dopamineshot geeft. En als je het hebt gedaan: om die filmpjes te delen en zo de verbinding met anderen aan te gaan. „En juist tieners zijn het meest gevoelig voor die prikkels en het minst in staat de consequenties te overzien.” Niet gek dus dat in de adolescentie ook de meeste ongelukken gebeuren.

Er zijn veel gevaarlijkere hypes

Maar om uitgerekend deze Tide Pod-filmpjes te verwijderen? Er zijn veel gevaarlijkere dingen, zegt Pardoen, zoals choking games, waarbij je een high krijgt als je bijna stikt. Filmpjes met zware explosieven. Filmpjes waarop mensen zo laat mogelijk wegspringen voor een naderende trein. Acties waarmee je niet alleen je eigen leven maar ook anderen in gevaar brengt.

Het zou wél handig zijn als volwassenen weten waar kinderen naar kijken. „Ik sprak laatst voor een groep huisartsen en niemand kende de kaneelchallenge, terwijl die toch al een jaar of tien bestaat, en het eten van grote hoeveelheden kaneel ook gevaarlijk kan zijn.”

Tide verspreidde via Twitter een filmpje met de boodschap waar de pods wel en niet voor bedoeld zijn.

Het gevaar opzoeken deden inderdaad reeds de oude Romeinen. „Het principe is hetzelfde,” zegt Pardoen, „maar het verschil met vroeger is dat je toen leeftijdsadequate risico’s nam.” Kleine kinderen aten wormen, volwassenen vochten met tijgers. „Nu worden jonge kinderen op ideeën gebracht waar ze vroeger nooit zelf op zouden zijn gekomen.”

De Tide Pod Challenge is hooguit een variatie op een thema, waaraan je niet te veel aandacht moet besteden, vindt Pardoen. „Je voedt kinderen op in de hoop dat ze verstandige beslissingen nemen, meestal gaat het goed. Dit is jongerencultuur. Laat het gaan.”