Verboden korting op iPhone-chip

Machtsmisbruik chipsector

De EU legt Qualcomm een boete van 1 miljard euro op. De chipmaker betaalde Apple om niet over te stappen op de concurrent.

Apple, dat per jaar ruim 200 miljoen iPhones verkoopt, is de reuzenklant waar alle chipleveranciers op azen, waaronder Qualcomm, dat snelle processors en modemchips ontwerpt. Foto VladTeodor/Istock

Een grote korting die chipleverancier Qualcomm aan zijn klant Apple uitdeelde, pakt verkeerd uit. De Europese Commissie legt Qualcomm een boete op van 997 miljoen euro wegens machtsmisbruik, maakte de EU-commissaris van Mededinging, Margrethe Vestager, woensdag bekend.

Qualcomm betaalde volgens de EU Apple „miljarden” om maar geen chips van concurrenten in iPhones en iPads te stoppen. Dat was geen gewone korting maar een deal die misbruik maakte van Qualcomms dominante marktpositie, vindt Vestager. Kortingen geven die de klant vervolgens beperkt in zijn keuze schaadt concurrentie, innovatie en daarmee het belang van de consument.

Deze zaak doet denken aan de boete die toenmalig EU-commissaris Neelie Kroes in 2009 oplegde aan Intel. De Amerikaanse chipmaker moest ruim 1 miljard euro betalen omdat computerfabrikanten hoge kortingen kregen als ze geen producten van concurrent AMD af zouden nemen. Ook betaalde Intel aan winkelketen Media-Saturn om alleen nog maar pc’s met ‘Intel Inside’ te verkopen.

De boete die Kroes Intel oplegde – 1,06 miljard euro om precies te zijn – was in 2009 nog een record. Inmiddels is de hoogste EU-boete 2,4 miljard euro, vorig jaar opgelegd aan Google.

De klant waar iedereen op aast

In 2009 ging het om pc’s, nu gaat het om smartphones. Nog nauwkeuriger: om de modemchips in telefoons die de verbinding maken met het mobiele netwerk.

Apple, dat per jaar ruim 200 miljoen iPhones verkoopt, is de reuzenklant waar alle chipleveranciers op azen. Een telefoon telt verschillende chips, die elk een eigen taak uitvoeren. Qualcomm (jaaromzet 22 miljard dollar) is met name groot in snelle processors die het algemene rekenwerk doen, maar ontwerpt ook modemchips en licenseert het gebruik van de bijbehorende patenten.

Apple (omzet 229 miljard dollar) ontwerpt eigen processoren voor iPhones en iPads en nam vorig jaar een belang in de geheugendivisie van Toshiba. Voor modemchips is het bedrijf afhankelijk van Qualcomm, hoewel Apple sinds kort ook gebruikmaakt van chips van Intel.

Volgens commissaris Vestager verhinderde de (in 2016 afgelopen) afspraak tussen Qualcomm en Apple dat Apple al voor 2016 overstapte op modemchips van Intel.

Verkapte beschermingsmaatregel

Twee producenten van modemchips hebben een Europese achtergrond: het Duitse Infineon (de divisie voor modemchips die in 2011 door Intel werd gekocht) en het Britse Icera (overgenomen en vervolgens afgestoten door Nvidia). Over Icera, dat chips voor internetdongles leverde, loopt nog een tweede EU-onderzoek tegen Qualcomm.

Amerikaanse bedrijven interpreteren EU-boetes vaak als een verkapte beschermingsmaatregel voor de Europese spelers. Maar Brussel wordt ook ingezet om onderlinge vetes tussen techbedrijven uit te vechten. Daar lijkt het in dit geval op, want wereldwijd slaan Apple en Qualcomm elkaar met rechtszaken om de oren.

Lees ook: Knallende ruzie om de iPhone-chip

De relatie tussen beide bedrijven is na 2016 sterk verslechterd: Apple eist in de VS 1 miljard dollar schadevergoeding omdat Qualcomm te veel zou vragen voor licenties. Qualcomm beschikt over belangrijke patenten voor het 3G- en 4G-netwerk. Qualcomm zou voor standaardpatenten meer rekenen per toestel waarin geen Qualcomm-chip zit – dat neigt naar misbruik van marktdominantie.

Qualcomm kreeg in Zuid-Korea een boete van 853 miljoen dollar opgelegd wegens machtsmisbruik. Volgens Qualcomm is die zaak gebaseerd op misleidende informatie van Apple, dat zich onterecht als slachtoffer voordeed. Qualcomm vraagt op zijn beurt een verkoopverbod van iPhone in China.

Dit is nog maar een kleine selectie uit het juridische steekspel tussen twee techreuzen. Hun strijd roept herinneringen op aan de vorige patentenoorlog die Apple uitvocht met Samsung en Google. Op de achtergrond spelen andere motieven: Intel en Qualcomm ontwikkelen beiden 5G-modems die in toekomstige iPhones terecht moeten komen. Het lijkt erop dat Apple Intel voorrang geeft.

Qualcomm vecht de boete van de EU aan, maakte het bedrijf woensdag bekend. Intel deed in 2009 hetzelfde; die zaak loopt nog steeds. Het Europees Hof van Justitie besloot namelijk in 2017 dat bij het beroep onvoldoende geluisterd was naar Intels bezwaren. Wellicht kan Qualcomm moed putten uit de ervaringen van zijn grootste concurrent.

    • Marc Hijink