Waarom er nu minder liedjes in mineur zijn

Muziek Uit onderzoek blijkt dat er minder treurige liedjes worden geschreven. „Spotify heeft vast ook iets gedaan met hoe muziek wordt gemaakt.”

Ed Sheeran zingt zijn zielige liedje in majeur. Foto ANP

‘You know I love it when the news is bad / Why it feels so good to feel so sad? / I’m only happy when it rains”, zong Shirley Manson in 1995 in Garbage’s wereldhit. ‘I’m only happy when it rains’ was een parodie op alle bozige, mistroostige muziek, zo net na de hoogtijdagen van de grunge.

Maar de humor zal veel mensen zijn ontgaan, want een beetje zwelgen in treurige muziek is leuk. We luisteren voor de lol naar een requiem en er bestaan niet voor niets genres als ‘depressive suicidal metal’. Spotify-playlists als ‘sad songs’, ‘breakup songs’ en ‘life sucks’ zijn razend populair.

Treurige (pop)muziek werd sinds de jaren 50 steeds populairder. Liedjes geschreven in mineur , het ‘toongeslacht’ dat we associëren met verdriet, melodrama en andere vormen van neerslachtigheid, stegen dankzij donkere genres als punk en metal. Maar die trend lijkt gekeerd.

Onderzoekers van de Universiteit van Indiana-Bloomington namen 90.000 liedjes waarvan de akkoordenschema’s op ultimate-guitar.com staan en haalden de teksten van die liedjes uit muziekdatabase Gracenote. Vervolgens bepaalden ze welke akkoorden mineur of majeur (het vrolijke toongeslacht) zijn, en gaven meer dan 200 veelvoorkomende woorden punten: ‘love’ kreeg 9 punten, ‘pain’ 1 punt. Die waarden legden ze over elkaar, wat een enorme berg data opleverde. Over hun conclusies schreven ze het artikel ‘The Minor Fall, the Major Lift’ – vernoemd naar Leonard Cohen’s bitterzoete hit ‘Hallelujah’.

Er zijn een paar heel logische conclusies. Dat majeur-akkoorden vaker worden gebruikt in combinatie met prettige woorden. Dat jaren 60-rock, klassieke r&b en religieuze muziek (veel ‘praise’ en ‘glory’) het vrolijkst waren en dat punk en metal (veel ‘sick’, ‘dead’ en ‘hell’) altijd en overal de meest chagrijnige stromingen zijn. Veel bijzonderder is dat sinds 2010 minder treurig gestemde muziek lijkt te zijn gemaakt.

Pijn verstoppen

Muziekwetenschapper Melle Kromhout heeft het onderzoek op verzoek gelezen. Hij denkt niet dat het zo’n vaart loopt met de stemming in de muziek. „De analyse lijkt mij in orde, maar het hoofddoel van het onderzoek is volgens mij om de methode te demonstreren, de resultaten zijn dan ten dele secundair. Er zijn dan ook wel kanttekeningen te plaatsen bij het idee dat muziek in z’n geheel minder treurig is geworden.” Zo kunnen de data beïnvloed zijn door de opkomst van vrolijke K-pop – enorm populaire Koreaanse popmuziek (denk aan PSY’s ‘Gangnam Style’) –, denkt Kromhout, net zoals punk en metal de balans eerder de andere kant op lieten vallen.

„Misschien komt het door de opkomst van hiphop”, zegt muziekjournalist Leo Blokhuis. „Hiphop is steeds belangrijker en meer mainstream geworden. Ik kan me voorstellen dat rappers minder in mineur denken dan gevoelige singer-songwriters. Wat meer vanuit grootspraak hun pijn verstoppen achter een grote bek. Als in hiphop iemand gekwetst is, is die eerder geneigd om er een kwaaie rant uit te gooien dan zielig in een hoekje te gaan huilen met een gitaar op schoot.” Het onderzoek rept niet over hiphop, maar vermoedelijk is die stroming op ultimate-guitar.com ondervertegenwoordigd. Maar, zegt Blokhuis, hiphop leeft niet in een vacuüm. „Je kunt je voorstellen dat wat in hiphop gebeurt, zijn weerslag heeft op andere werelden.”

Ik kan me voorstellen dat rappers minder in mineur denken dan gevoelige singer-songwriters

Leo Blokhuis, muziekjournalist

Blokhuis wijst ook op emancipatie. „In de jaren 60 werden liedjes van vrouwen door mannen geschreven. Dat waren sentimentele songs. In de jaren 80 en 90 kregen we de krachtige vrouwen in de popmuziek. Madonna, Alanis Morissette, tot Beyoncé aan toe, die veel zelfverzekerder hun muziek maken en zich veel minder in het gevoelige hoekje lieten drukken. Ik kan me voorstellen dat dit ook zijn weerslag heeft.”

Het zijn maar suggesties, benadrukt Blokhuis. „Maar het is wel opvallend dat het keerpunt naar vrolijkere muziek uit het onderzoek, 2010, ook een keerpunt is in het verdienmodel van muzikanten. Veel minder plaatverkoop, meer concerten en streaming. Spotify heeft vast ook iets gedaan met hoe muziek wordt gemaakt.”

Daar heeft Blokhuis een punt. De Volkskrant beschreef onlangs hoe Spotify en andere streamingdiensten de afgelopen tien jaar het schrijven van hits hebben veranderd. Zoals ook de maximale lengte van een singletje en de wetten van de radio de muziek hebben beïnvloed, is het ook voor streaming nodig om op een andere manier te schrijven. Een luisteraar mag niet binnen dertig seconden afhaken, want dan telt de stream niet en verdient de rechthebbende er niets aan. Dus een hitsong moet lekker in het gehoor liggen.

Dertig jaar geleden waren gemiddeld de eerste 20 seconden van een nummer instrumentaal, maar Spotify heeft het intro vermoord.

Hoort Leo Blokhuis het zelf ook terug in de hitlijsten? „Als je zo’n Ed Sheeran hoort, dat is wel een heel ander type dan de Bruce Springsteens en James Taylors en Jackson Browns. Hij is veel minder introspectief.” Sheeran had dan wel een hit over zijn overleden oma, ‘Supermarket Flowers’, echt verdrietig was dat nummer niet. Zelfs bij zo’n zwaar thema blijft hij dus een positivo.

Tranen laten lopen

Het kan dus best kloppen dat de afgelopen jaren minder treurige muziek is gemaakt. Maar zegt dat ook echt iets over de muziekwereld in het algemeen?. Kromhout: „We hebben het over zestig jaar popmuziek. Dat is niet veel meer dan een modeverschijnsel in de muziekgeschiedenis. Het wordt pas mogelijk over zo’n periode echt iets zinnigs te zeggen met wat meer afstand.”

Het nummer Supermarket Flowers van Ed Sheeran - met de tekst van het nummer.

Aan Ed Sheeran zal het niet liggen. Zijn ‘Supermarket Flowers’, bijna 155 miljoen keer beluisterd op Spotify, is in majeur geschreven. Maar wie goed naar de tekst over zijn overleden oma luistert vanuit het perspectief van zijn moeder, kan de tranen rustig laten lopen. „You were an angel in the shape of my mum / When I fell down you’d be there holding me up / spread your wings as you go / When God takes you back.”