Opinie

    • Tom-Jan Meeus

Sleepwet: stotteren met Thierry & Joost

Over twee maanden hebben we weer een referendum, en voordat u nu gaat gapen: het zal, voor én na verkiezingsdag, een prachtig referendum zijn. Ik kan nu al genieten van de politiek die dit oplevert. De debatten, de manoeuvres, de tournures, de uitkomst – ik wil niet zeggen dat we House of Cards krijgen, het blijft Haagse politiek, maar zo’n stomme film met dolende en op elkaar botsende partijleiders moet er zeker uit te halen zijn.

Het referendum is gelijktijdig met de gemeenteraadsverkiezingen, 21 maart, en gaat om de nieuwe Inlichtingenwet (Wiv). Onder de oude mochten diensten alleen grootschalig (‘in bulk’) data in de ether verzamelen; onder de nieuwe wet mag dit ook op de internetkabel. Diensten kunnen ‘vangnetten’ uitgooien, zodat data van onschuldige burgers worden verzameld (en kort bewaard) om mogelijk staatsgevaarlijke personen te traceren. Critici spreken van ‘de sleepwet’.

Politiek zit de zaak vol kleine krankzinnigheid. D66 stemde tegen de wet, maar nam in de formatie de bocht: voor. De PvdA zou graag met de rest van de linkse oppositie tegen zijn maar loodste de wet via partijgenoot Plasterk door de Kamers: helaas voor. Buma was uiterst democratisch na het Oekraïnereferendum in 2016, je kon mensen volgens hem niet laten stemmen en dan de uitslag negeren, maar nu zegt hij: de mensen kunnen de pot op – ik ben hoe dan ook voor.

Dan hebben we nieuw rechts. Wilders steunde de wet in de Kamer maar is nu tegen ‘Buma’s dictatuur’: hij zal elke referendumuitslag respecteren. Maar als de burger nee zegt – een peiling van De Hond duidde daarop – zit hij klem: Rutte, die de Wiv gretig verdedigt, kan de PVV-leider dan de lankmoedigheid bij terrorismebestrijding verwijten die hij de premier voortdurend verwijt. Geluk daarmee, Geert.

En in Rotterdam heb je de alliantie van Baudet en Eerdmans (Leefbaar) – een slapstick op zich. Baudet is sceptisch over de wet. „Als we niet voor onze privacy opkomen raken we die kwijt”, zegt hij. Maar Eerdmans stelde eerder onorthodoxe maatregelen tegen terrorisme voor, terwijl het Rotterdamse bestuurscollege waarin hij zit, nog in 2016 werd bekroond als privacyschender van het jaar. In Rotterdam vertellen ze me dat Leefbaar Rotterdam ook gewoon voor de Wiv is; maar Eerdmans reageerde niet op mijn appje.

Elke politicus staat zich voortaan graag voor op uiterste helderheid: korte zinnen zonder komma’s. Maar politiek is botsende belangen verenigen, en het fraaie van dit referendum is: zelfs de stoerste types zullen deze keer niet zonder het gestotter, het gedraal en de bijzinnen kunnen die ze hun tegenstanders zo graag verwijten.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus.
    • Tom-Jan Meeus