Brieven

Liever de smeerput dan de universiteit

Lezersbrief Voormalig universitair hoofddocent Theo Verheggen verruilde zijn academische baan voor laswerk. ‘Mijn bul als doctor in de sociale wetenschappen hangt boven de ontvetterbak.’

De foto is illustratief: de monteur is niet de auteur. Foto: ANP Lex van Lieshout

Na ruim twintig jaar bij twee universiteiten en een ogenschijnlijk normale carrière heb ik afgelopen zomer mijn baan als universitair hoofddocent opgegeven. Ik leer nu lassen en de grondbeginselen van een luchtgekoelde VW-motor en help vrijwillig in een garage, in de hoop er mijn vak van te kunnen maken. Mijn bul als doctor in de sociale wetenschappen hangt boven de ontvetterbak. In mijn analyse van de ongelukkige match tussen mijn capaciteiten en dat wat een universiteit tegenwoordig van haar werknemers vraagt, heb ik drie mechanismen geïdentificeerd. Het eerste is de dwaling dat onderwijs geld oplevert. Onderwijs kost geld. Het is een investering. Het verdienmodel van onderwijs zou moeten zijn gelegen in een hoogopgeleide bevolking die na de studie de economie kan laten draaien. Diploma’s en onderwijsmodules worden in ons systeem zelf echter gezien al een soort beltegoed dat dienovereenkomstig verhandeld kan worden en waarmee onderwijsinstanties geld kunnen verdienen. Het tweede mechanisme betreft professionaliteit. Er waren tijden waarin je moest studeren en oefenen om een vak te leren. Kreeg je eenmaal de erkenning van het vakmanschap, dan was je een autoriteit die vanaf nu anderen zou kunnen opleiden tot het vereiste niveau. Het hele idee was altijd dat de student per definitie nog ondeskundig is waar de docent deskundig is. Die verhouding is nu omgekeerd: de ondeskundigheid regeert. Ten slotte valt er nog een harde noot te kraken over de koers van het wetenschappelijk onderzoek. Je carrière als academicus wordt vooral bepaald door het aantal artikelen in een toptijdschrift. Iedereen wil daarom meedingen naar een zeer beperkte plek in steeds dezelfde wetenschappelijke tijdschriften. Dat betekent dat het onderzoek in een vakgebied allemaal convergeert naar de onderwerpen die de toptijdschriften behandelen.

Uiteindelijk kon ik persoonlijk de academische geest niet meer ontdekken bij mijn eigen universiteit. Ik voelde me een klerk in een kantoortuin en ik ben ongeschikt voor dat soort werk. Vooralsnog amuseer ik me kapot in de garage, maar het doet pijn dat mijn tempel van de kennis is verwoest.

Dit is een ingekorte versie. Lees het hele artikel van dhr. Verheggen hier: Liever de smeerput dan de universiteit.