Meer onderzoek naar oorlogsschepen Javazee

Zowel Indonesië als Nederland onderzoekt de recente berichtgeving over de geborgen wrakken. Ze zouden geruimd zijn met Indonesische instemming.

Aankomst van Hr Ms Java uit Oost Indie in de haven van Nieuwe Diep. In 1938 zal de Java voor de laatste keer naar Indië vertrekken. Het schip zal ten onder gaan in de Slag in de Javazee. Foto G.v.d. Werff/ANP

De Indonesische en Nederlandse autoriteiten zijn aanvullend onderzoek gestart naar de slepende kwestie rond de berging van schepen in de Javazee. Aanleiding hiervoor is de recente berichtgeving over onder meer het mogelijk verdwijnen van Nederlandse oorlogsslachtoffers in een massagraf.

De Telegraaf en de Indonesische nieuwssite Tirto meldden dinsdag dat drie Nederlandse scheepswrakken die eind 216 verdwenen bleken uit de Javazee, geborgen zijn door bedrijven die daarvoor vergunning kregen van de Indonesische overheid. Het kabinet bracht vorige week juist naar buiten dat onduidelijk was wie hiervoor toestemming verleende.

Massagraf

In een Kamerbrief schrijft minister van Defensie Ank Bijleveld donderdag dat overheidsexperts de afgelopen dagen de berichtgeving “nauwgezet” hebben onderzocht. Nieuwssite Tirto meldde dat menselijke resten van de schepen in een massagraf terecht zijn gekomen.

Dat is een gevoelig punt. De drie schepen die van de zeebodem zijn verdwenen, vergingen bij de slag om de Javazee (1942). Daarbij kwamen 915 Nederlandse marinemensen om het leven. De minister zegt nu dat de nieuwe berichten over een mogelijk massagraf en het mogelijk toch verlenen van een vergunning door Indonesië, aanleiding geven tot nieuw onderzoek ter plaatse.

Lees meer over het geallieerde vlaggenschip Hr.Ms De Ruyter: Pronkstuk, verloren in de Javazee.

Net als Nederland is ook Indonesië de berichtgeving aan het bestuderen, schrijft Bijleveld. Op basis van dit vooronderzoek besluit het of er vervolgstappen komen. De Nederlandse ambassadeur heeft woensdag en donderdag over de kwestie gesproken met vertegenwoordigers van het Indonesische ministerie van Buitenlandse Zaken. Ook zat hij om de tafel met minister van Transport van het land.

Schepen verdwenen

In 2016 werd duidelijk dat drie Nederlandse marineschepen - de Hr.Ms. De Ruyter, Hr.Ms. Java en Hr Ms. Kortenaer - niet meer op de bodem van de Javazee lagen. Ook een Amerikaanse onderzeeër en drie Britse schepen zijn verdwenen. Kabinet Rutte II stelde destijds dat de gepleegde grafschennis in strijd is met het internationaal recht. Indonesië en Nederland startten vervolgens een gezamenlijk onderzoek.

De schepen zijn mogelijk gelicht door illegale bergers die het metaal van de schepen verkopen. Sinds een aantal jaar zouden veel wrakken voor de kust van Indonesië verdwijnen.

    • Guus Ritzen