opinie

koeienfraude

Landbouwsector bewijst niet geschikt te zijn voor zelfregulering

Nog altijd vormt de landbouwsector een belangrijk aandeel in de nationale economie. De jongste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek bevestigen deze status wederom. De export van landbouwgoederen bereikte in 2017 het recordniveau van 91,7 miljard euro: een stijging met ruim 7 procent ten opzichte van het voorafgaande jaar.

Tegelijkertijd is Nederland allang niet meer de landbouwnatie van weleer. Het kleinschalige boerenbedrijf heeft plaatsgemaakt voor de agro-industrie. Van de 410.000 bedrijven die nog in 1950 stonden geregistreerd, waren er eind vorig jaar nog een kleine 55.000 over. Landbouw was zo’n gewoon onderdeel van de economie geworden dat in 2010 het eigen departement werd opgeheven en ondergebracht bij het ministerie van Economische Zaken.

Maar sinds de kabinetsformatie van vorig jaar kent het Groene Front, of wat daar nog voor moet doorgaan, weer een eigen minister. Gezien wat er gaande is in de sector lijkt een aparte minister op dit moment zeker geen overbodige luxe.

Sinds haar aantreden, eind oktober, heeft minister Carola Schouten (ChristenUnie) het tegendeel van een anoniem bestaan geleid. Net als veel van haar voorgangers wordt ook zij weer geplaagd door affaires. Het begon al met de mestfraude die zij aantrof toen zij haar werkkamer betrad. En sinds deze week heeft zij volop te maken met koeienfraude.

De constante in beide kwesties is dat boeren met boekhoudkundige trucs de regelgeving proberen te omzeilen. Bij de mestaffaire ging het om het ontduiken van de verplichte mestregistratie. Bij de deze week ontdekte fraude draait hem om mogelijk duizenden melk- en rundveebedrijven die hun administraties vervalsen. De Nederlandse Voedsel- en Waren Autoriteit ontdekte dat de registratie van pas geboren kalveren niet klopte.

Er bleken in 2017 „significant” meer meerlingen bij koeien te zijn geboren dan gemiddeld. Doordat de kalfjes niet bij het echte moederdier worden geregistreerd kunnen boeren meer koeien houden dan volgens de normen van het fosfaatreductieplan is toegestaan.

Op deze manier wordt doelbewust de hand gelicht met het voor de sector geldende Identificatie- en Registratiesysteem. Het is een handelwijze die verstrekkende gevolgen kan hebben. Bij de uitbraak van een dierziekte is de herkomst van de getroffen dieren niet meer te traceren. Dit raakt rechtstreeks de dier- en volksgezondheid. Een uitbraak van een besmettelijke ziekte in een grootschalige sector zoals de veeteelt kan binnen een mum van tijd tot enorme proporties uitgroeien. De gekkekoeienziekte en de mkz-crises hebben dat bewezen. Van cruciaal belang is dat de bron zo snel mogelijk wordt opgespoord. Iets dat de verkeerde registratie onmogelijk maakt.

Deze praktijk komt neer op pure valsheid in geschrifte. Los daarvan sollen de betrokken wetsovertreders met de volksgezondheid en zetten zij bovendien de reputatie van Nederland als betrouwbare voedselleverancier op het spel.

Minister Schouten heeft aangekondigd hard te zullen optreden tegen de frauderende bedrijven. Dat is wel het minste wat ze kan doen. Er zal meer moeten gebeuren. Het gaat hier om een systeem dat door de sector zelf is ontwikkeld. Met deze nieuwe fraudekwestie hebben de boeren opnieuw aangetoond niet geschikt te zijn voor zelfregulering. Het heropgerichte ministerie moet zelf aan de slag.