Davosblog

Afsluiting: dit was de derde Davos-dag

Afsluiting derde dag Davos-forum

We sluiten bij deze het slowblog over de derde dag van het Davos-forum af. Een korte samenvatting van de dag:

  • Donald Trump wil nu toch weer onderhandelen over het Trans-Pacific Partnership (TPP), een vrijhandelsverdrag tussen landen rond de Stille Oceaan (zonder China)
  • Tegelijkertijd liet de Amerikaanse president weten toch op bezoek te willen in het Verenigd Koninkrijk. Eerder zegde hij een dergelijk bezoek nog af.
  • De Britse president Theresa May deed er dan weer alles aan het imago van het VK op te poetsen als aantrekkelijk vestigingsland, ook na de Brexit.

Volg morgen ook de vierde Davos-dag op nrc.nl. Onder meer Donald Trump zal dan, als eerste Amerikaanse president sinds Bill Clinton, de leden van het World Economic Forum, toespreken.

Gentech laveert in Davos tussen redder en veroorzaker van wereldproblemen

Wat op dag drie van Davos eens te meer blijkt: technologie is niet neutraal, het is maar net wat je ermee doet. Onze redacteur Wouter van Noort was donderdag aanwezig bij verschillende paneldiscussies op het WEF.

De rode draad bij die debatten: nieuwe technologie brengt grote beloftes met zich mee, maar boezemt tegelijkertijd veel angst in. Hoe laveer je tussen die twee?

Lees hier meer over dag drie in Davos: Gentech laveert in Davos tussen redder en veroorzaker van wereldproblemen

Trump: bij betere deal toch deelnemen aan TPP

Foto Denis Balibouse/Reuters

Precies een jaar geleden maakte de Amerikaanse president Donald Trump bekend dat de VS zich terugtrekken uit Trans-Pacific Partnership (TPP), een vrijhandelsverdrag tussen landen rond de Stille Oceaan (zonder China). Het zou volgens de president de Amerikaanse economie schaden. In Davos zegt Trump nu dat hij wel deel zou nemen, "als we een betere deal krijgen dan we hadden". Dat zegt hij tegenover CNBC.

Dinsdag zei de Canadese premier Justin Trudeau nog dat het TPP ook doorgaat zonder de Verenigde Staten. Volgens de premier hebben de overgebleven elf landen ingestemd met een herzien akkoord.

De afgelopen dagen werden in Tokio nieuwe afspraken gemaakt tussen de deelnemende landen. De Canadese minister van Handel had al bekend gemaakt dat er een akkoord bereikt was. "Vandaag is een prachtige dag voor Canada maar ook voor progressieve handel in de wereld", concludeerde Trudeau volgens AP.

NAFTA en Trump

Ook zei de Canadese premier dat hij president Trump probeert te overtuigen om de VS niet terug te trekken uit NAFTA. Dat handelsakkoord, tussen Mexico, de VS en Canada, zou in het belang zijn van de VS en de wereldeconomie.

IMF-baas Lagarde blij met opstelling Zimbabwaanse president Mnangagwa

IMF-baas Christine Lagarde is blij met de opstelling van de nieuwe Zimbabwaanse president, Emmerson Mnangagwa. Dat zei ze donderdagavond in Davos. Mnangagwa beloofde de geteisterde economie van zijn land te stabiliseren en zich in te zetten voor betere internationale relaties.

I had a productive meeting today with President Mnangagwa of #Zimbabwe. This was an opportunity to share views on ways to address the severe economic challenges that Zimbabwe is facing, and how the IMF can help. pic.twitter.com/qGrgjDfNzU

— Christine Lagarde (@Lagarde) January 25, 2018


Ook de Europese Unie wil de banden met Zimbabwe aanhalen en het land helpen bij het verkrijgen van toegang tot internationale financiële instituties als IMF, zo gauw president Mnangagwa duidelijke plannen presenteert voor politieke en economische hervormingen. Dat heeft de EU-ambassade in Harare dinsdag laten weten. Mnangagwa zei eerder dat er "binnen vier à vijf maanden verkiezingen komen”.
De nieuwe president van Zimbabwe nam in december 2017 de macht over van Robert Mugabe die na 37 jaar werd afgezet. Mugabe had Mnangagwa kort daarvoor ontslagen als vicepresident. Daarmee zou Mugabes vrouw Grace het presidentschap kunnen overnemen.

Trump toch naar Verenigd Koninkrijk

Foto Carlos Barria/Reuters

Eerder zegde hij nog af, maar nu wil de Amerikaanse president Donald Trump toch naar het Verenigd Koninkrijk komen voor een bezoek. Dat melden de Britten na afloop van het gesprek tussen Trump en de Britse premier Theresa May. Volgens Reuters worden de details verder uitgewerkt en komt Trump in de loop van het jaar naar Londen. Of dat een werkbezoek of een officieel staatsbezoek wordt, met onder andere een bezoek aan koningin Elizabeth, is niet duidelijk.

Trump zou in februari de nieuwe ambassade in Londen openen. De Republikein zei op Twitter dat hij niet naar Londen wil afreizen om een "lintje door te knippen", omdat hij het niet eens is met "de keuze van voormalig president Obama" om de Amerikaanse ambassade te verplaatsen naar een slechtere locatie.

Reason I canceled my trip to London is that I am not a big fan of the Obama Administration having sold perhaps the best located and finest embassy in London for “peanuts,” only to build a new one in an off location for 1.2 billion dollars. Bad deal. Wanted me to cut ribbon-NO!

— Donald J. Trump (@realDonaldTrump) January 12, 2018


De Britse krant The Guardian heeft een andere lezing. Volgens het medium is Trump bang voor massaprotesten, die activisten aankondigden toen bekend werd dat de president het koninkrijk zou bezoeken. Ook hebben verschillende parlementsleden gezegd dat zij Trump niet de kans willen geven het parlement toe te spreken.

Daarnaast bleken de plannen om de ambassade te verplaatsen gemaakt te zijn in oktober 2008, enkele maanden voor de inauguratie van Obama.

Ondertussen in de wandelgangen van Davos...

https://twitter.com/WvNoort/status/956569063135825924

Rutte: Trump beoordelen op zijn daden

Premier Mark Rutte beoordeelt de Amerikaanse president Trump op zijn daden. "We zijn het natuurlijk niet altijd met hem eens, maar we waren het ook niet altijd eens met zijn voorganger Obama", aldus Rutte tegenover Bloomberg.

"Als we zien wat hij allemaal doet, kunnen we hem voor een groot deel steunen", zegt de premier. Hij maakte donderdag in het Zwitserse Davos de balans op van het eerste jaar Trump in een interview met het Amerikaanse persbureau.

Lees hier ons interview met Rutte in Davos: gevoel dat techbedrijven eigen invloed niet kennen

Rutte ziet zich als groot pleitbezorger van vrijhandel, terwijl Trump met heffingen komt op wasmachines en zonnepanelen uit het buitenland. Volgens de premier gaat de Europese Unie de maatregel zorgvuldig bekijken. "Als het nodig is, moeten we stappen nemen, maar niet meteen. Alles moet stap voor stap worden gedaan."

'Over twintig jaar geen winst meer te behalen in de voedingsmiddelenindustrie'

Klimaatverandering kan ervoor zorgen dat in de voedingsmiddelenindustrie over twintig jaar geen winst meer te behalen valt. Dat heeft topman Paul Polman van Unilever gezegd op het World Economic Forum (WEF) in Davos. De uitspraak was bedoeld als oproep om wereldwijd werk te maken van de klimaatproblematiek.

Polman vindt het vooral belangrijk dat ook de Verenigde Staten maatregelen gaan treffen om klimaatverandering tegen te gaan. De grootste economie van de wereld zou hierin zelfs het voortouw moeten nemen, aldus de baas van het Brits-Nederlandse was- en voedingsmiddelenconcern.

Trump dreigt hulp Palestijnen op te schorten

Foto Carlos Barria/Reuters

In gesprek met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft de Amerikaanse president Donald Trump gezegd dat de Amerikanen hulp aan de Palestijnse gebieden opschorten zo lang zij niet streven naar vrede met Israël.

Reden voor het dreigement is het "beledigen" van de Verenigde Staten tijdens een bezoek van vicepresident Mike Pence aan Israël. Hij werd aan het begin van zijn toespraak aan het Israëlische parlement onderbroken door Palestijnse politici. Zij hielden borden omhoog met teksten als: Jeruzalem hoofdstad van Palestina.

Amerikaanse ambassade

De politici werden direct uit de zaal verwijderd. Pence kreeg ook te horen dat hij voorlopig niet welkom is in de Palestijnse gebieden. Dit was in reactie op het nieuws dat Trump de Amerikaanse ambassade naar Jeruzalem wil verplaatsen.

Trump hoopt dat de Palestijnen tot inkeer komen en naar vrede streven. "We geven hen honderden miljoenen dollars in hulpgoederen en steun, enorme aantallen, aantallen die niemand begrijpt - dat geld staat ter discussie en gaat niet naar hun zo lang zij niet aanschuiven bij onderhandelingen."

Trump vindt Davos 'great' en gaat in gesprek met May

Foto Carlos Barria/Reuters

De Amerikaanse president Donald Trump komt met een boodschap van "vrede en welvaart" naar Davos. Dat zei hij donderdagmiddag tegenover verslaggevers voordat hij het gesprek met de Britse premier Theresa May in ging. Op de vraag wat Trump van Davos vindt, zei hij: "It's great".

Daarna ging hij in gesprek met May. Verwacht wordt dat beide leiders onderwerpen als het conflict in Syrië, de houding van de VS omtrent de Iran-deal en de Noord-Koreaanse dreiging bespreken. Ook de handelsrelatie tussen beide naties zal op de agenda staan.

De Amerikaanse president Trump zou het Verenigd Koninkrijk eigenlijk volgende maand bezoeken, maar ziet af van dat werkbezoek. Hij wilde de nieuwe ambassade in Londen openen. Volgens Britse media is het Witte Huis bang voor massaprotesten.

Reason I canceled my trip to London is that I am not a big fan of the Obama Administration having sold perhaps the best located and finest embassy in London for “peanuts,” only to build a new one in an off location for 1.2 billion dollars. Bad deal. Wanted me to cut ribbon-NO!

— Donald J. Trump (@realDonaldTrump) January 12, 2018


Trump zelf gaf op Twitter een andere reden. Volgens hem heeft hij de reis afgezegd omdat de regering van Barack Obama de Amerikaanse ambassade, die op een "triple A-locatie" stond, heeft verkocht, waarna voor 1 miljard dollar een nieuwe ambassade is neergezet op een veel slechtere locatie. De president noemt het een "bad deal" en bedankt daarom naar eigen zeggen voor de eer om het rode lint van de nieuwe ambassade door te knippen.

May houdt promopraatje voor GB na brexit, pleit voor vrijhandel

Foto Markus Schreiber/AP

De Britse premier Theresa May probeerde tijdens haar toespraak op het World Economic Forum het Verenigd Koninkrijk te verkopen als aanjager van innovatie. Ook na brexit blijft het een land bij uitstek om je te vestigen als je iets in de technologische sector doet. Dat zei ze tijdens haar toespraak in het skioord.

Ze somde onder meer de investeringen in promotieplekken op universiteiten en het aantal bedrijven dat zich specialiseert in kunstmatige intelligentie op als redenen voor een fijn vestigingsklimaat.

May haalde taxidienst Uber aan. Volgens de premier moet Uber niet verboden worden, zoals nu soms gebeurt, maar moeten regeringen in gesprek met zulke technologische bedrijven. "We moeten Uber juist aan arbeids- en veiligheidsnormen houden."

Om dat te doen moeten regeringen hun regelgeving mee laten groeien met technologische ontwikkelingen. "Uber, bijvoorbeeld, doet veel dingen goed, maar is ook een bedrijf dat veel dingen niet goed heeft gedaan de afgelopen jaren." Daarmee doelde ze op veiligheidsproblemen en hoe het bedrijf met zijn werknemers omgaat. "We moeten ervoor zorgen dat technologie werkt voor klanten én werknemers."

Cryptomunten

Eerder sprak May in Davos al over digitale munten zoals bitcoin. Zij vindt dat er serieus moet worden gekeken naar mogelijk crimineel gebruik van deze munten. Ze waarschuwt dat in dat geval actie kan worden genomen tegen cryptomunten.

Digitale munten zoals bitcoin kunnen worden gebruikt voor bijvoorbeeld witwassen, drugshandel of het financieren van criminele activiteiten of terrorisme. May uitte hier haar zorgen over.

De Amerikaanse minister van Financiën Steven Mnuchin zei eerder ook bezorgd te zijn over crimineel gebruik van cryptomunten. Volgens hem is dat de grootste zorg van de Amerikaanse regering als het gaat om digitale valuta.

Vrijhandel

Daarnaast zei May dat landen daad bij het woord moeten voegen als het over vrijhandel gaat. "Te vaak zeggen landen voor vrijhandel te zijn, maar acteren daar vervolgens niet naar."

Om alle koppen dezelfde kant op te krijgen, moet de Wereldhandelsorganisatie ingrijpen. Die organisatie moet hervormingen doorvoeren "en ervoor zorgen dat de spelregels gelijke tred houdt met de ontwikkelingen in de wereldeconomie".

Subsidie op fossiele brandstof 'een gruwelijkheid die nu moet stoppen'

Onze verslaggever Wouter van Noort is in Davos en bezocht een debat over klimaatverandering. Onder andere Al Gore, Jennifer Morgan (directeur Greenpeace) en Thomas Buberl (bestuursvoorzitter verzekeraar AXA) gingen met elkaar in gesprek over de gevolgen van klimaatverandering.

Gesprek met Al Gore en directeur Greenpeace over klimaatverandering #wef18 #davos pic.twitter.com/C828dMkh74

— Wouter van Noort 🤖 (@WvNoort) January 25, 2018

Buberl luidde namens verzekeraars de noodklok over de gevolgen van extremer weer. "Tussen 2020 en 2030 gaat toegenomen extreem weer ervoor zorgen dat kelders in steden als New York en Mumbai onverzekerbaar zijn omdat de kans op schade te groot wordt.”

En dat gaat sneller dan verwacht, bleek eerder uit een analyse van het Verbond van Verzekeraars. Verzekeraars merken al jaren dat klimaatverandering gaande is. Ook in Nederland. Het Centrum voor Verzekeringsstatistiek heeft de recentste klimaatscenario's van het KNMI doorgerekend op toekomstige schade. Uit die berekening blijkt dat de schade jaarlijks in het ergste geval ruim 260 miljoen euro op jaarbasis zal toenemen ten opzichte van de huidige situatie.

Volgens Gore is het daarom van de zotte dat overheden fossiele brandstof subsidiëren. "Er gaat 38 keer meer overheidsgeld naar subsidies voor olie, kolen en gas dan naar de transitie naar duurzame alternatieven. Dat is een gruwelijkheid die nu moet stoppen."

Trump aangekomen in Davos

Foto Nicholas Kamm/AFP

De Amerikaanse president Donald Trump is donderdag rond het middaguur aangekomen in Davos. Op het World Economic Forum zal hij zijn America First-agenda verdedigen.

De Amerikaanse president geeft vrijdag een toespraak, maar zal donderdag naar verwachting al de meeste aandacht opeisen. Na Bill Clinton is Trump de eerste president in functie die naar Zwitserland afreist.

Sneeuwproblemen

In de week voorafgaand aan het WEF is plaatselijk zo'n 200 centimeter sneeuw gevallen. In Davos wordt niet gestrooid om het milieu te ontlasten. Vertegenwoordigers naar het WEF nemen daarom nu maar liever de trein, in plaats van de gebruikelijke luxewagens. Trump kwam niet per wagen, maar per helikopter naar het skioord, waar de conventie wordt gehouden. Rondom Davos geldt de hoogste lawinewaarschuwing.

Het was lang onduidelijk of Trump daarom wel met zijn helikopter kon komen. "Als Trump aankomt is het lang niet zeker dat hij een vloot van grote helikopters kan gebruiken", zei een organisator dinsdag tegen Reuters.

Ondanks de verhoogde kans op lawines was het donderdag mogelijk voor president Trump om met de Marine One te landen. Elke helikopter waar de president van de Verenigde Staten in zit, krijgt als naam Marine One.

In diverse Zwitserse steden zijn protestdemonstraties aangekondigd tegen Donald Trump. Voor de beveiliging van het forum is een kleine veertig miljoen euro uitgetrokken, inclusief de mobilisatie van 5.000 Zwitserse soldaten.

Succesje in Davos: Macedonisch-Griekse toenadering

Een vooroordeel over het World Economic Forum is dat er ondanks de vele gesprekken weinig concreets gebeurt in Davos. Aan Macedonië heeft dat in elk geval niet gelegen: het Balkanland heeft een stap gezet in de richting van verzoening met Griekenland, zo liet de premier Zoran Zaev van de voormalige Joegoslavische republiek op woensdagavond weten.

De stap waar Zaev op doelde, is dat er een nieuwe naam komt voor het vliegveld van de Macedonische hoofdstad Skopje. De luchthaven heet nu Skopje Alexander the Great Airport - vernoemd naar Alexander de Grote, de koning van Macedonië die in de derde eeuw voor Christus een groot rijk stichtte ten koste van de Griekse stadsstaten.

Grieks of Macedonisch?

De twee landen hebben al jaren een geschil over de naam Macedonië. Het land nam die naam aan na de onafhankelijkheid in 1993. Volgens Griekenland is Macedonië echter een Griekse naam, die bij een van hun provincies hoort en past die niet bij een Slavische staat. Alexander de Grote zien sommigen in Athene bovendien als Griekse held. De kwestie ligt bijzonder gevoelig en bracht vorige week nog tienduizenden demonstranten op de been in Athene.

Door de ruzie over de naam is de Macedonische toetreding tot de Europese Unie en de NAVO door Griekenland geblokkeerd. Davos is volgens Zaev en de Griekse premier Alexis Tsipras hét podium om toenadering te zoeken.

Twitter avatar tsipras_eu Alexis Tsipras Meeting with the Prime Minister of FYROM, Zoran Zaev, on the sidelines of the World Economic Forum. https://t.co/KD2259eFk0

Donderdag in Davos: May, Mnangagwa en Rutte

Na de toespraken van de pro-Europese leiders maakt Davos zich donderdag klaar voor het tegengeluid: de Britse premier Theresa May spreekt op het wereldpodium van het World Economic Forum over de economische toekomst van haar land na de Brexit. Naar verwachting zal May er alles aan doen om Groot-Brittannië een investeringsparadijs te laten lijken.

Ook geeft Emmerson Mnangagwa, de nieuwe president van Zimbabwe, een persconferentie over hoe hij de toekomst van zijn land ziet. Mnangagwa volgde vorig jaar de afgezette president Robert Mugabe op, die sinds 1987 president was van het land in zuidelijk Afrika.

Het zal de agenten van de enorme politiemacht in Davos allemaal ontgaan. Zij zijn namelijk maar met één ding bezig: de aankomst van Donald Trump. De Amerikaanse president geeft vrijdag een toespraak, maar zal donderdag naar verwachting al de meeste aandacht opeisen. Het is voor het eerst in achttien jaar dat er weer een zittende Amerikaanse president naar Davos afreist.

Op de agenda van donderdag:

  • Om 14.00 uur is de toespraak van de Britse premier Theresa May, waarin ze haar visie zal geven op de economische situatie na de Brexit.
  • De kersverse Zimbabwaanse president Emmerson Mnangagwa geeft om 16.00 uur een persconferentie waarin hij een toekomstbeeld zal schetsen van zijn land.
  • Ook premier Mark Rutte is aanwezig in Davos, hij neemt om 18.00 uur deel aan in een paneldiscussie over het versterken van Europees leiderschap.
  • De geplande toespraak van voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker gaat niet door. Juncker is ziek en moet het World Economic Forum dit jaar laten schieten.
  • Lees hier het Davosblog van woensdag terug.