Aantal drugsdoden in twee jaar verdubbeld naar 235

Nationale Drug Monitor

Ondanks controles eisen drugs meer slachtoffers. Mogelijke oorzaken zijn zwaardere pijnstillers en drugs en oudere verslaafden.

White domino, een xtc-pil in de vorm van een dominoblokje. Foto Koen van Weel / ANP

Het aantal drugsdoden in Nederland is tussen 2014 en 2016 verdubbeld. In 2014 overleden 123 personen na drugs te hebben gebruikt, twee jaar later waren dit er 235. Dit blijkt uit de Nationale Drug Monitor 2017 die deze week gepubliceerd werd door het Trimbos-instituut, kenniscentrum voor drugsonderzoek en verslavingszorg. Volgens het rapport is er „vrijwel zeker” sprake van een onderraportage.

Ruim de helft (54 procent) van de personen die in 2016 overleed, had per ongeluk te veel drugs ingenomen. Bij bijna een kwart (23 procent) van de gevallen ging het om zelfmoord. Vooral het aantal sterfgevallen na gebruik van opiaten (74), zoals heroïne en methadon, en na het innemen van meerdere soorten drugs (123) steeg tussen 2014 en 2016 fors.

De toename is een tegenvaller, omdat de overheid al jaren probeert het aantal drugsincidenten terug te dringen. We hebben een goed systeem opgezet, zegt Esther Croes, onderzoeker bij het Trimbos-instituut. Er zijn testpunten waar drugs gecontroleerd worden op de werkzame stoffen en uitgebreide zorg voor verslaafden. „Dit is zeker een bevinding waar we aandacht aan moeten besteden.”

Pijnstillers op opiumbasis

Het rapport geeft meerdere mogelijke verklaringen voor de stijging van het aantal drugsdoden. Een daarvan is de toename in het gebruik van zware pijnstillers op opiumbasis die alleen op recept verkrijgbaar zijn. Onderzoeker Croes benadrukt dat deze trend niet te vergelijken is met de situatie in de Verenigde Staten. Daar overleden de afgelopen jaren tienduizenden mensen per jaar aan de zware pijnstiller Fentanyl, zegt Croes.

Voor Ronald van Litsenburg van Event Medical Service, dat medische hulp verleent op festivals en evenementen, komt de stijging niet als een verrassing. De afgelopen jaren nam het totaal aantal drugsincidenten af, maar er waren juist meer ernstige drugsincidenten, volgens Van Litsenburg. Die stijging loopt parallel met het aanbod van steeds zwaarder gedoseerde drugs, volgens hem. Van Litsenburg ziet steeds vaker festivalgangers in „slechte toestand” binnenkomen op de eerste hulp-plekken, zegt hij. „Sommigen van hen overlijden later in het ziekenhuis.”

Heroïne-epidemie

Ook zou het aantal oudere gebruikers, die aan de drugs raakten in de jaren zeventig gedurende de heroïne-epidemie, steeds vaker komen te overlijden. Ze hebben hun lichaam totaal uitgeput, zegt Croes.

Volgens Dennis Lahey, directeur van de Amsterdamse Belangenvereniging van Drugsgebruikers overlijden er steeds meer „oudere gebruikers”. In 2013 overleden, volgens Lahey, elf gebruikers (enkel uit Amsterdam) uit het netwerk van de belangenvereniging In 2016 en 2017 respectievelijk 23 en 25, volgens Lahey. „Het lijstje wordt elk jaar langer.”

    • Martin Kuiper