Minder tv-reclame betekent bezuinigen voor de publieke omroep

Publieke omroep Shula Rijxman van de NPO protesteert tegen de voorgenomen korting van het kabinet wegens teruglopende reclame-inkomsten. Hoe zit het met die korting?

Shula Rijxman, bestuursvoorzitter van de publieke omroep. Foto Andreas Terlaak

Twee maanden lang hield Shula Rijxman zich koest, maar nu is de bestuursvoorzitter van de publieke omroep (NPO) toch boos geworden op het kabinet. Dinsdag in haar nieuwjaarstoespraak in Hilversum keerde zij zich fel tegen de voorgenomen korting van 60 miljoen euro die minister Slob (Media, CU) de publieke omroep vanaf 2019 wil opleggen. Slob luidde in november al de noodklok: hij verwacht dat de inkomsten uit reclame met tientallen miljoenen zullen teruglopen. Het Rijk betaalt aan de NPO jaarlijks 800 miljoen euro, waarvan 200 miljoen uit STER-inkomsten. Wanneer die laatste minder worden, zo stelde de minister, moet de omroep dat zelf opvangen.

Rijxman vindt het onterecht dat Slob 60 miljoen op de NPO bezuinigt, terwijl het reclamegeld volgens haar slechts met 36 miljoen daalt. Rijxman: „Die korting is dus voor pak ’m beet de helft het gevolg van teruglopende STER-inkomsten, maar voor de andere helft is het een bewuste politieke keuze. Want de mediareserve – het spaarpotje van het ministerie – moet ook nog worden aangevuld, en of wij even willen aftikken.”

In het regeerakkoord staat dat het kabinet-Rutte III niet verder zou bezuinigen op de NPO. Rutte I bezuinigde 128 miljoen euro op de publieke omroep. En Rutte II schrapte nog eens 50 miljoen op het mediabudget. Maar dit is anders, vindt Slob, dit is geen bezuiniging, maar een tegenvaller. Heeft het zin, dat Rijxman hiertegen protesteert? Gezien de stemming in de Tweede Kamer niet. Bij het debat over de mediabegroting van 27 november, bleek dat een ruime meerderheid Slob steunt.

De reservepot is leeg

Slob baseert zich op een rapport van adviesbureau EY (Ernst & Young) over de tv-reclame. EY voorspelt daarin een daling van de Ster-inkomsten van de begrote 199 miljoen euro naar 166,4 miljoen in 2019. Op basis van verse prognoses van de Ster, trekt Slob daar nog eens 3,4 miljoen vanaf. Zo komt hij op een daling van 36 miljoen in 2019.

Hoe kan het dat Slob 60 miljoen bezuinigt om een reclametekort van 36 miljoen op te vangen? Dat is omdat de pot Algemene Mediareserve (AMr) leeg raakt. Die pot, beheerd door het Commissariaat voor de Media, wordt gevuld door een deel van de reclame-inkomsten en door overtollige reserves van de NPO. Hij is bedoeld voor tegenvallers als deze; voor reorganisatiekosten veroorzaakt door bezuinigingen (zoals bij de regionale omroepen, 18,9 miljoen); maar bijvoorbeeld ook om de extra kosten te betalen van grote sportevenementen als Olympische Spelen en grote voetbaltoernooien (in totaal: 51,8 miljoen voor dit jaar en 2020). Na het opvangen van de tegenvallende reclame-inkomsten 2016-2018 is de pot leeg. De 60 miljoen korting op de NPO dient deels om de pot op te vullen. Opdat dezelfde NPO er later weer uit kan putten. Bijvoorbeeld om de gevolgen van de korting (ontslagen) op te vangen.

Verder zet Slob hoog in, uit voorzorg, en om de NPO duidelijk te maken dat hij de tekorten niet zomaar blijft aanzuiveren. Hij verwacht dat de inkomsten nog verder zullen dalen (tot 156 miljoen in 2022) en hij wil een slag om de arm houden. Zijn woordvoerder licht toe: „De minister moet zo’n tegenvaller ruim van tevoren aankondigen, maar we weten nog niet precies wat de feitelijke situatie zal zijn.” En, hoopgevende woorden voor de NPO: „Het zal in praktijk kunnen meevallen.”