‘Routes Lelystad liggen op schema’

Michiel van Dorst Het verzet tegen vakantievluchten vanaf Lelystad Airport groeit. De topman van Luchtverkeersleiding Nederland verwacht dat de luchthaven toch op 1 april 2019 open kan. „Het politieke proces gaat buiten ons om.”

Michiel van Dorst: „Rotterdam The Hague Airport kan het luchtruim delen met Schiphol want die werkwijze is daar organisch gegroeid toen het verkeer toenam. Voor Lelystad is dat anders.” Foto Roger Cremers

In het debat over Lelystad Airport spreken velen zich uit. Eén organisatie houdt zich op de vlakte. En dat terwijl Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) een sleutelrol speelt. De luchtverkeersleiders weten wat er mogelijk is in het Nederlandse luchtruim. Zij moeten zorgen voor een nieuwe indeling van dat luchtruim, en daarmee voor efficiëntere routes en minder overlast op de grond.

Na lang nadenken is Michiel van Dorst, bestuursvoorzitter sinds mei 2016, bereid tot een interview. Hij heeft iets te vieren. Sinds vorige maand werken civiele en militaire verkeersleiders naast elkaar in het gebouw van LVNL op Schiphol-Oost.

Er valt ook iets te sussen. Begin deze maand lekte via de NOS uit dat een deel van de verkeersleiders ontevreden is over hun superieuren. Te hoge werkdruk, te weinig waardering, te weinig communicatie. Er zijn inmiddels groepsgesprekken gevoerd, verbetering is toegezegd.

Van Dorst erkent dat er veel veranderd is voor LVNL, een zelfstandig bestuursorgaan onder het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. „We moeten ons veel meer verantwoorden naar de samenleving. We zoeken hoe we daar op een goede manier mee om moeten gaan.”

Om op Schiphol meer ruimte te creëren voor intercontinentaal en zakelijk verkeer, moeten vakantievluchten vanaf april 2019 naar Lelystad Airport. Het verzet tegen dat plan groeit, variërend van mensen die een aansluitroute willen verleggen tot mensen die tegen luchtvaart zijn. Donderdag spreekt de Tweede Kamer, niet voor het eerst en niet voor het laatst, met minister Van Nieuwenhuizen (VVD) over Lelystad.

Lees ook: Kabinet blijft bij opening Lelystad Airport in 2019

De politieke onzekerheid rond Lelystad groeit. Wat verwacht u?

„Voor ons is het heel simpel. Wij hebben de opdracht gekregen om te zorgen dat de luchthaven op 1 april 2019 open kan. We liggen op schema. Het politieke proces gaat buiten ons om.”

Hoe groot is de kans op opening op 1 april 2019?

„Ik ga ervan uit dat iedereen in staat zal zijn om de gemaakte afspraken na te komen. Het is een grote puzzel. Wij leveren daar één stukje van en we moeten zorgen dat het goed bij de andere stukjes past. Het ministerie voert de regie.”

U vreest geen tekort aan verkeersleiders?

„We zijn constant op zoek naar verkeersleiders, maar het gaat lukken. We weten nog niet hoeveel mensen we precies nodig hebben, dat hangt af van de dienstregeling. Komt er een ochtend- en middagpiek of zijn de vluchten verspreid over de dag? Sommige verkeersleiders voor Lelystad zullen vanuit Schiphol werken.”

Vliegtuigen voor Lelystad moeten lang laag vliegen omdat ze niet door het hogere luchtruim van Schiphol mogen. Rotterdam The Hague Airport deelt het luchtruim wel met Schiphol. Hoe kan dat?

„Dat is een keuze van ons. De werkwijze voor Rotterdam is organisch meegegroeid met de groei van het verkeer. Als je nu iets nieuws begint, vind ik dat daar een andere filosofie bij hoort. Bij een nieuwe luchthaven wil ik verkeersstromen die altijd vrij blijven van anderen.”

Is de situatie rond Rotterdam dan nu wel veilig?

„Het delen met Schiphol gaat nu niet ten koste van de veiligheid, maar bij de herindeling van het hele Nederlandse luchtruim kijken we ook zeker naar Rotterdam.”

LVNL vond Lelystad in 2009 geen geschikte locatie. Waarom is er niets gedaan met die conclusie?

„Ik vind het moeilijk om terug te kijken, dat speelde voor mijn tijd. Toen ik hier kwam en me realiseerde dat de aansluitroutes er nog niet waren heb ik daar hard aan gewerkt.”

Kan Schiphol nog groeien? Kamerleden spraken vorig jaar met de luchtvaartsector over hoe Schiphol de grens bereikte en hoe het nu verder moet.

Was het niet vreemd dat uw voorganger die routes niet geregeld had?

„Misschien hadden we het graag anders gezien. Dit was de situatie waar ik in kwam. Ik geloof in safety by design, en dit element ontbrak in het ontwerp. Het was ook de reden dat we hebben besloten dat we de opening een jaar moesten uitstellen.”

De boodschap is steeds dat vliegroutes zeer complex zijn en dat er veel beperkingen zijn. Toch bleek een route over de noordelijke Veluwe nog gewijzigd te kunnen worden, twee wachtgebieden werden één. Kennelijk is er toch speling?

„Voor het ontwerp van de routes hebben we een aantal voorwaarden meegekregen. Zo is interferentie met Schiphol-routes geen optie. Als je daarop gaat kannibaliseren, gaan de punctualiteit en de performance van Schiphol omlaag, dat kan niet. Maar we zijn met duizend mensen, we hebben niet overal voelsprieten. We zijn gaan praten met bewoners en luchtruimgebruikers: wat hebben jullie nodig? Sommige dingen kunnen wel, andere niet. De zweefvliegers van Lemelerveld konden we helpen, de parachutisten van Teuge nog niet. Daar zijn we nog over in gesprek.”

Het Nederlandse luchtruim wordt herzien. Kunt u toezeggen dat er na 2023 niet langdurig op 1.800 meter hoogte wordt gevlogen boven Overijssel en Gelderland?

„Nee, die toezegging doe ik niet want de complexiteit is te groot. Dit grijpt allemaal op elkaar in. Er zijn zo veel betrokkenen en beperkingen. We zijn in gesprek met België en Duitsland, maar we hebben nog geen overeenstemming. Als wij iets omgooien heeft dat daar grote gevolgen.”

Maar waarom duurt het vijf jaar?

„We gaan stap voor stap naar herziening. We wachten niet op een big bang vlak voor het einde. In het hoge luchtruim boven Zeeland hebben we al verbeteringen doorgevoerd. Zo zullen we dat de komende jaren steeds doen. Kijk naar hoe lang het duurt om knelpunten in het wegennet te verbeteren. Daar ben je soms ook jaren mee bezig.”

Volgens de baas van Eurocontrol, Eamonn Brennan, kan het in twee jaar.

„Dat heb ik gelezen. Ik begrijp niet waarom hij dat zegt. Het is niet op waarheid gestoeld en het helpt niet.”

Waarom is die herindeling niet al jaren geleden in gang gezet?

„Er zijn wel studies gedaan, maar vervolgens zijn er andere prioriteiten gesteld.”

Wat was er belangrijker dan dit?

„Een van de voorwaarden voor de herindeling is samenwerking tussen civiele en militaire verkeersleiders. Daar is voorrang aan gegeven. Dat is nu bereikt, dus nu kunnen we volgende stappen gaan zetten.”

    • Mark Duursma