Politie moet leren samen te werken met specialisten

Ondermijnende criminaliteit Wietplantages in een woonwijk kunnen de samenleving ontwrichten. En de politie moet nog leren hoe hiermee om te gaan.

Ontmanteling van een hennepkwekerij. Foto Valerie Kuypers/ANP

Het aanpakken van georganiseerde criminaliteit die de samenleving ondermijnt, vraagt van de politie een nieuwe manier van opleiden, werken en bijscholen. Zo is er behoefte aan leidinggevenden die meer open staan voor nieuwe initiatieven op de werkvloer, zijn er agenten nodig die goed kunnen samenwerken met andere overheidsdiensten en zijn door de hele politieorganisatie heen specialisten in onder andere financiële en digitale opsporing nodig.

Dat concluderen onderzoekers van de Politieacademie in het boek Sluipend gif. Daarbij zijn 76 professionals van onder meer de politie, overheidsdiensten en het bedrijfsleven geïnterviewd. Het onderzoek wordt deze dinsdag gepresenteerd.

Het onderzoek richt zich op het fenomeen „ondermijnende criminaliteit”. Daarbij denkt de politie aan „criminaliteit die de grondslag van onze samenleving systematisch aantast.” Het is dit jaar het thema in verschillende nieuwjaarstoespraken van burgemeesters.

Wietplantages

Als voorbeeld van ondermijning noemen de onderzoekers wijken waar „parallelle structuren” zijn ontstaan waar de overheid niet langer de baas is, en bewoners bijvoorbeeld structureel bijverdienen met wietplantages. In 2014 bleek uit een onderzoek naar ondermijnende criminaliteit van Tilburg University en de Politieacademie dat de pakkans in wijken moet worden vergroot, onder meer door een nauwere samenwerking tussen verschillende overheidsdiensten.

Criminaliteit die de samenleving ondermijnt zou lange tijd zijn gezien als alleen een probleem van politie en justitie. Hechte samenwerking is volgens de onderzoekers nodig, omdat maatregelen van de Belastingdienst of de gemeente soms effectiever kunnen werken dan alleen strafrecht.

Lees ook: Gezag Nationale Politie in gevaar

Dit soort samenwerking kan betekenen dat de politie een ondergeschikte rol moet spelen „die soms lastig te omarmen is”. De politie gaat in vergaderingen „aan het hoofd van de tafel zitten”, zegt onderzoeker Jerôme Lam, of bedenkt een strategie zonder daar andere partners vanaf het begin bij te betrekken.

Bij de politie zijn volgens de onderzoeker cijfers vaak nog te belangrijk. „Het gaat bij de politie om kerels, kilo’s en knaken. Dus: wie pakken we op, hoeveel geld en kilo’s drugs pakken we af? Terwijl het aanpakken van die ondermijnende criminaliteit soms ook een succes kan zijn zonder aanhouding.”

Cultuuromslag

Lam noemt het voorbeeld van een motorclub die geen vergunning krijgt om zich ergens te vestigen „Preventie is moeilijk meetbaar.”

Voor de aanpak van dit soort criminaliteit is volgens het onderzoek dan ook „een cultuuromslag” nodig. Wierpanden kunnen gesloten worden door de gemeenten en de Belastingdienst meteen bij het onderzoek te betrekken. Dat vraagt om politiemensen die naast het traditionele recherchewerk, „innovatief en creatief zijn” kunnen netwerken en „out of the box kunnen denken.” Ook zou het aantal hogeropgeleide agenten iets omhoog kunnen.

    • Bram Endedijk