Ook weigeraar kan nu tbs krijgen

Nieuwe wet Rechters krijgen toegang tot medische gegevens van verdachten. Dat moet het ontlopen van tbs moeilijker maken. De Eerste Kamer stemde dinsdag in met een wet.

Gang met kamerdeuren in een tbs-kliniek. Foto Lex van Lieshout / ANP.

Rechters krijgen meer mogelijkheden om verdachten die tbs weigeren alsnog daartoe te veroordelen. De Eerste Kamer stemde dinsdagmiddag in overgrote meerderheid in met de Wet Forensische Zorg, die rechters toegang geeft tot medische gegevens van verdachten van zware misdrijven.

Door toegang tot medische informatie zouden rechters minder terughoudend worden om tbs op te leggen aan verdachten die medewerking aan onderzoeken weigeren.

Verdachten ontlopen nu soms tbs door te weigeren om mee te werken aan onderzoeken naar hun psychische gesteldheid. Door het ontbreken van informatie daarover kan voor een rechter onvoldoende het verband tussen stoornis en misdrijf vast komen te staan. En daarmee ook of een verdachte tbs nodig heeft, of niet.

De nieuwe wet geeft rechters de mogelijkheid om alle medische gegevens over verdachten op te vragen. Critici, waaronder de senaatsfracties van GroenLinks, PvdA en SP, vinden dat daarmee het medisch beroepsgeheim doorbroken wordt.

Minister Sander Dekker (Rechtsbescherming, VVD) verdedigde de wet vorige week in de senaat door te stellen dat Justitie de gegevens niet in handen krijgt. Een onafhankelijke commissie zal de dossiers beoordelen en de rechter adviseren over een eventuele stoornis. Het inzien van medische gegevens wordt bovendien alleen toegestaan bij levensdelicten en zware zedendelicten.

Die toezeggingen van Dekker, en een onderzoek naar alternatieven om tbs-weigeraars aan te pakken, was voor de linkse partijen voldoende om in te stemmen met de wet. Alleen de senaatsfractie van de Partij voor de Dieren stemde tegen.

De discussie over tbs-weigeraars kreeg vorig najaar veel aandacht toen bleek dat Michael P., de moordenaar van Anne Faber, tbs was ontlopen mede door zijn weigering mee te werken aan onderzoek.

Hij had overigens wel tbs kunnen krijgen: rechters kunnen tbs-weigeraars nu al extra onderzoeken opleggen. Ze worden dan naar het Pieter Baan Centrum gestuurd, waar hun gedrag – ook als ze niet meewerken – wordt onderzocht. Op basis van dat onderzoek kan een rechter alsnog tbs opleggen; dat gebeurde bijvoorbeeld bij zedendeliquent Robert M.. Hoe vaak dat precies voorkomt, is onbekend. De nieuwe wet moet rechters nog meer mogelijkheden geven.