Gezondheidsraad: overheid moet meer doen voor luchtkwaliteit

Dat schrijft het onafhankelijk adviesorgaan van het kabinet dinsdag in een advies.

Foto Robin Utrecht/ANP

In de afgelopen decennia is de lucht in Nederland volgens de Gezondheidsraad een stuk schoner geworden en wordt bijna overal voldaan aan de Europese normen. Toch is er nog aanzienlijke winst te behalen, stelt de raad. Om dat te bereiken moet de luchtkwaliteit volgens de Gezondheidsraad nog verder verbeteren dan de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) adviseert.

De Gezondheidsraad roept staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur en Waterstaat, D66) op om “prioriteit te geven aan het terugdringen van de concentraties fijnstof en stikstofdioxide afkomstig van wegverkeer”. Het gaat hierbij vooral om voertuigen met een dieselmotor. Ook zou de uitstoot van ammoniak vanuit de veehouderij moeten worden aangepakt.

In zijn advies schrijft de Gezondheidsraad:

“Wanneer de luchtkwaliteit voldoet aan de Europese grenswaarden, betekent dit echter niet dat daarmee ook de volksgezondheid volledig wordt beschermd. [...] Zelfs bij concentraties onder de gezondheidskundige advieswaarden van de WHO kan luchtverontreiniging de gezondheid aantasten en tot vroegtijdige sterfte leiden. Er is dus meer gezondheidswinst te verwachten van verdere verbetering van de luchtkwaliteit dan de WHO adviseert.”

Twaalfduizend vroegtijdige sterfgevallen

Luchtverontreiniging levert volgens de Gezondheidsraad “een belangrijke bijdrage” aan ziekte en sterfte. Concentraties fijnstof, stikstofdioxide en ozon in de lucht - de drie belangrijkste bestanddelen van luchtvervuiling - leiden in Nederland jaarlijks tot naar schatting twaalfduizend vroegtijdige sterfgevallen, aldus de raad.

Kinderen, ouderen en mensen met luchtwegaandoeningen zijn extra gevoelig voor de effecten van blootstelling aan fijnstof, stikstofdioxide en ozon. Ook lopen mensen met hart- en vaataandoeningen extra gezondheidsrisico’s bij blootstelling aan fijnstof.

Milieuzones

De Gezondheidsraad vindt ook dat mensen die extra risico lopen bij langdurige blootstelling aan luchtverontreiniging beter beschermd zouden moeten worden. De raad moedigt daarom maatregelen als het instellen van milieuzones aan.

Tegelijkertijd zijn volgens het advies goede internationale afspraken nodig. Het fijnstof dat we in Nederland inademen is voor bijna de helft uit het buitenland afkomstig, schrijft de raad.

Staatssecretaris Van Veldhoven is “blij met het advies”, meldt het ANP. “Een betere luchtkwaliteit is belangrijk bij het voorkomen van toekomstige gezondheidskosten en het zoveel mogelijk voorkomen van vroegtijdige sterfte”, aldus Van Veldhoven.

Hoger beroep

Dinsdag werd ook bekend dat Milieudefensie in hoger beroep gaat tegen de uitspraak van de rechter in een zaak over de Nederlandse luchtkwaliteit. Volgens de milieuorganisatie doet de regering te weinig om de luchtkwaliteit te verbeteren, maar de rechter oordeelde eind december al dat er genoeg gedaan wordt.

Milieudefensie vroeg om extra maatregelen, maar die zijn volgens de rechter niet nodig. “Iedereen heeft het recht om gezonde lucht in te ademen”, zegt campagneleider Anne Knol in een reactie. “Daarom gaan we in beroep.”