Britse jeugd is slachtoffer én dader van mesgeweld

Knife crime

In Londen waren er vorig jaar 80 dodelijke steek-partijen, waarvan vier met Oudjaar. Dit jaar zet de tragische trend zich voort, ook in de rest van het Verenigd Koninkrijk. Waarom lijkt knife crime onbeheersbaar?

Kyall Parnell (17) overleed in Tulse Hill op Oudejaarsavond nadat hij werd neergestoken na een ruzie. Op de foto: het straatbeeld na de steekpartij. Foto Nigel Howard/Evening Standard

Steve Narvaez Jara (20) wilde piloot worden, maar stierf op Oudejaarsnacht toen hij in het centrum van Londen werd neergestoken. Hij was het 80ste dodelijke slachtoffer van een steekpartij in de Britse hoofdstad van het jaar.

Op dezelfde avond stierven ook Taofeek Lamidi (20) in West Ham en Kyall Parnell (17) in Tulse Hill, in Zuid-Londen. Op Oudejaarsdag werd de 18-jarige Meshak Cornelio eveneens met een mes gedood, in Enfield, in het noorden van Londen.

De vier moorden hebben een rouwritueel in gang gezet. Op natgeregende straten en rommelige woningbouwcomplexen plaatsen vrienden en familieleden foto’s, kaartjes, kaarsen en lege flessen drank, als teken van een laatste toast, een permanent afscheid. Engelse media duiken in de levensloop van de slachtoffers.

Allemaal worden ze talenten genoemd. Meshak Cornelio had dan wel zijn loodgietersopleiding niet afgemaakt, hij kon goed rappen. Taofeek Lamidi kon niet goed genoeg voetballen om prof te worden, hij ambieerde wel een loopbaan als personal trainer, meldt The Times.

Politie vlakbij de plek waar Taofeek Lamidi werd neergestoken. Foto Nigel Howard/Evening Standard

De Evening Standard tekent uit de woorden van Kyall Parnells moeder op dat hij altijd een van de slimsten in de klas was. Steve Narvaez Jara wordt gezien als belichaming van de Britse droom: zijn familie kwam uit Ecuador, werkte hard en hierdoor had hij de kans te studeren, maatschappelijk en materieel succesvol te worden.

De individuele gevallen zijn voer voor misdaadverhalen, met schrijnende details, over gebroken dromen en laatste liefkozende woorden tussen moeders en zonen. Wat doorgaans ontbreekt in de berichtgeving is afstand en context: hoe komt het dat knife crime, het Britse containerbegrip bedacht door politie en politici, onbeheersbaar lijkt?

De statistieken zijn een bron van zorg voor politici, politie, welzijnswerkers en ouders in Britse steden. Uit cijfers van het Britse bureau voor de statistiek blijkt dat in de periode maart 2016 tot en met maart 2017 het aantal steekpartijen in Engeland en Wales toenam met 20 procent (in totaal 34.000) vergeleken met dezelfde periode een jaar eerder. In Londen bedroeg de toename 40 procent (ruim 12.000 delicten in totaal).

Het zijn vooral jongeren die zowel slachtoffer als dader zijn. In geen tien jaar zijn zoveel jongeren gedood door messen als in 2017. Van de tachtig dodelijke slachtoffers waren twintig nog tiener. Van alle steekpartijen in Londen, dus inclusief misdrijven waar alleen gewonden vielen, was 75 procent van de slachtoffers (4.400 in totaal) in de periode 2016-2017 onder de 25, blijkt uit een analyse van de Londense politie. Meer dan 90 procent van de daders was man en 62 procent had een zogenoemde BAME-achtergrond (Black, Asian and Minority Ethnic).

Meshak Cornelio werd met een mes gedood in Enfield. Foto Nigel Howard/Evening Standard

‘Bloedirritante tiener’

Alison Cope (43) kent de staatjes. In 2013 was haar 18-jarige zoon Joshua Ribera een van de statistieken. „Ik vraag mij altijd af: wat bedoelen ze daarmee? Het zijn maar moeilijke jongens, het zijn maar blacks. Het is een probleem dat de maatschappij prima kan negeren”, fulmineert Cope. In de bar van een Holiday Inn in Birmingham vertelt Cope over haar zoon.

Ribera was een „bloedirritante tiener die eindelijk op weg was een volwassen man te worden”, zegt Cope. Haar zoon had problemen op school, was weggestuurd, maar ontdekte dat hij heel goed kon rappen. Hij stond op het punt door te breken als grime-rapper, een Britse muziekstroming die hiphop met techno combineert.

Op YouTube staat een video uit augustus 2013. Ribera, onder zijn artiestennaam Depzman, rapt in een te warme, want stoere jas in een achtertuin. „Right now, I am on top of the game”, zegt hij. Dat klopt. Zijn eerste album was af, deed het goed in de hitlijst op iTunes. Een maand later was hij dood. Tijdens een avond stappen kreeg hij ruzie met Armani Mitchell, over een meisje. Mitchell volgde Ribera naar de parkeerplaats van de club waar ze waren, trok een mes, stak hem in zijn hart. Ribera stierf in het ziekenhuis.

„Ik moest kleren kopen voor de begrafenis”, vertelt Cope. „Het moest per se een coltrui zijn, om de littekens van de autopsie te verbergen. Ik moest handschoenen aanschaffen voor hem. Omdat Mitchell beweerde dat hij uit zelfverdediging gestoken had, moest gekeken worden of Joshua geslagen had. Dat doen lijkschouwers door het vel rond de handen weg te snijden.”

Nu spreekt Cope op middelbare scholen. Ze organiseert activiteiten en campagnes voor jongeren. „Onze samenleving weet geen raad met jongeren die niet perfect zijn, niet in het plaatje passen”, zegt ze. „Misdraagt een jongen zich in de klas? Dan wordt hij van school gestuurd. In theorie hoort een maatschappelijk werker of de politie zich over hem te ontfermen, maar die zijn de afgelopen jaren zo goed als verdwenen.”

De afgelopen jaren heeft de Conservatieve regering van David Cameron hard bezuinigd. Dat moest om de economische en financiële schade van de bankencrisis van 2008 en de daaropvolgende recessie te herstellen. De staatsfinanciën zijn redelijk op orde, maar niet zonder gevolgen.

Bezuinigingen Theresa May

Het was aan de toenmalige minister van Binnenlandse Zaken een bezuiniging van bijna 20 procent op de politiebudgetten door te voeren. Dat kon prima, verdedigde toenmalig minister (en huidig premier) Theresa May zich destijds. Criminaliteit daalde al jaren. „Natuurlijk betekent dat minder mensen, minder gebouwen en minder ruimte om fouten te maken”, zei May in 2015 in een toespraak. Het was volgens haar goed mogelijk om meer te doen, met minder middelen. Als gevolg van de maatregelen zijn in Wales en Engeland nu twintigduizend politieagenten minder werkzaam dan in 2010. In geen dertig jaar liep er zo weinig politie op straat.

De bezuinigingen leiden tot frustratie bij politietop en stadsbestuurders. Uitingen van onvrede zijn gemeend én politiek opportuun. Labour-burgemeester Sadiq Khan van Londen herhaalt telkens dat de Metropolitan Police 600 miljoen heeft bezuinigd sinds 2013. Stijgende kosten mogen niet gecompenseerd worden door een hogere begroting, wat in de praktijk neerkomt op een extra bezuiniging van 400 miljoen tot en met 2021.

Het land veilig houden zou de hoogste prioriteit moeten hebben voor de regering. Het is tijd dat ministers hun verantwoordelijkheid nemen.

Sadiq Khan, burgemeester van Londen

Het aantal agenten op straat zal volgens politiecommissaris Cressida Dick de komende jaren dalen van 30.000 tot 27.000. Niet alleen op de politie, ook op jeugdzorg, reclassering en psychiatrische zorg is onbesuisd bezuinigd, aldus Khan vorige week. „Het land veilig houden zou de hoogste prioriteit moeten hebben voor de regering. Het is tijd dat ministers hun verantwoordelijkheid nemen”, aldus de Londense burgemeester die even klonk als een landelijke oppositieleider, een functie die hij op termijn mogelijk ambieert.

Khan wil dat scholen vaker gebruikmaken van metaaldetectoren. De politie moet meer fouilleer-acties op notoire plekken uitvoeren. Jeugdgevangenissen moeten speciale programma’s invoeren om recidive te voorkomen.

Supermarkten wordt gevraagd om messen alleen aan meerderjarigen te verkopen. Fastfoodzaken waar jongeren ’s avonds laat samenkomen, krijgen het advies „klassieke muziek te spelen om een kalmerende sfeer te creëren”.

Terug in de Holiday Inn in Birmingham lacht Cope cynisch als ze over de plannen hoort. De neiging van de Britse politiek om Londen centraal te stellen irriteert haar. „Dit gebeurt overal in het land. In elke grote stad is het een probleem.” Haar scepsis gaat verder. Cope: „Programma’s en preventie die de plank misslaan omdat de bedenkers zich niet kunnen verplaatsen in de leefwereld van deze jongeren.” Ze geeft een voorbeeld. Jongeren zijn geneigd hun messen niet naar school mee te nemen. Ze weten dat daar controles zijn. Liever verstoppen ze de messen in de bosjes of in afvoerpijpen.

‘Ik ben bang’

Cope schat dat ze in de afgelopen vijf jaar met meer dan duizend jongeren gesproken heeft. Ze zegt nooit dat ze geen mes moeten dragen. „Dat gaan ze toch niet van mij aannemen. Ik vraag wel waarom ze het nodig vinden een mes te dragen. Het antwoord is altijd hetzelfde: ‘Ik ben bang.’”

Cope organiseert begin februari een groot feest in een congrescentrum. Daar kunnen jongeren die van school gestuurd zijn toch een traditioneel eindfeest en prijsuitreiking meemaken. Net als bij de Parijse Salon des Refusés zegt Cope dat ook bij haar gala briljanten zitten. Meisjes, die als onhandelbaar te boek staan en die Cope heeft opgenomen, komen enthousiast naar haar toe met plannen om musicals te schrijven.

Het moorden gaat in het nieuwe jaar door. In Oxford werd de 16-jarige Harun Jama doodgestoken. Op 12 januari overleed de 25-jarige Harry Uzoka, die modellenwerk deed, in Londen aan steekwonden, nadat op Instagram een ruzie ontstond over een meisje. Op 14 januari werd in Birmingham een jongen op een huisfeestje met een mes gedood.

    • Melle Garschagen