Recensie

Wat doet de Twittervogel in dit prentenboek?

Kinderboek De maakster van Ssst! De tijger slaapt, het boek dat centraal staat tijdens de Nationale Voorleesdagen, heeft een nog veel interessanter, nieuw prentenboek. Het roept DDR-, Twitter- en bubbel-associaties op.

Helemaal aan het einde van De muis en de muur, het nieuwe prentenboek van de Duitse illustrator Britta Teckentrup, wist ik het toch zeker: dit boek is niet alleen voor kinderen. Op het flapje waarmee de stofomslag om het boek gevouwen zat, stond namelijk veelzeggend commentaar van de maakster: ‘Als we niet met angst, maar met verwondering kijken, kunnen we eindeloos veel over onszelf en de wereld ontdekken.’

Veelzeggend? Op het eerste gezicht valt dat wel mee: het is ook een platitude. Maar het bevestigde voor mij wel de ‘volwassen’ associaties die De muis en de muur gaandeweg opriep – die een kind ontgaan, maar waardoor het boek een bijzondere gelaagdheid krijgt. Het verhaal gaat over een muis die in een dorp leeft waar een grote rode muur omheen staat, en die bot vangt bij de andere dieren als hij een verklaring zoekt. Waarom staat die muur daar? ‘Ik weet niet beter’, bromt de beer. ‘Je moet niet zoveel vragen stellen, Muis’, zegt de vos. ‘Daar word je ongelukkig van.’

Een bepaalde muur

De associaties: Britta Teckentrup is in 1969 geboren, in Duitsland, dus in een land en in een tijd waar een bepaalde muur nogal opvallend aanwezig was. En de terughoudendheid van de andere dieren weerspiegelt één op één wat mensen in een dictatuur zeggen. Overinterpretatie? Zoek ik er te veel achter, leg ik er te veel in?

En dan neemt het verhaal een nieuwe wending. Er duikt een vogel op, ‘Hemelsblauwe Vogel’ geheten, die Muis op zijn rug neemt en met hem over de muur heen vliegt: achter de muur bevindt zich een warme, weelderige kleurenpracht. De vogel leert ook: die muur bestáát helemaal niet – en dan lopen de dieren ‘één voor één voorzichtig door de muur’.

Lees ook deze recensie over prentenboeken:Hoe een prentenboek perfect wordt

De associatie: die vogel, met zijn hemelsblauwe kleur, flapperende vleugel en duifachtige voorkomen, is de vogel van Twitter! En die muur, dat is de welbekende ‘bubbel’, waar we zo hardnekkig in blijven zitten, dankzij sociale media – maar ook juist uit kunnen treden. Daarom overtuigde de les van Teckentrup in de bijsluiter me: daarin lees je zonder omhaal een anti-isolationistische boodschap, een oproep tot ‘uit je bubbel breken’.

Vergelijkbare muis

Op dat niveau is haar boek dus óók te lezen, met die volwassen, actuele boodschap. Maar ook zónder: de pracht van wat er achter de muur schuilgaat, voelt een kind.

Teckentrup komt later deze week groot in de belangstelling: haar vorige, Ssst! De tijger slaapt, is uitverkoren als actieboek bij de Nationale Voorleesdagen-campagne, die donderdag beginnen. Dat is een lief, grappig en tamelijk eenvoudig boek – waarin een vergelijkbare muis de hoofdrol speelt – maar de gelaagdheid die in Teckentrups nieuwe prentenboek zit, is daarin afwezig. De muis en de muur is vele malen intrigerender.