Overblijven hoeft niet meer

Basisonderwijs

Op steeds minder basisscholen blijven kinderen tussen de middag over. Veel ouders werken en hebben geen tijd voor een lunchpauze.

Lunchende kinderen op basisschool 't Talent in Schijndel. Foto Marcel van den Bergh

Één of twee kinderen met een broodtrommeltje in de kamer van de meester of juf. Dat was overblijven in de tijd dat Pieta Redder als kleuterjuf begon, bijna veertig jaar geleden. Later bleef de halve klas over, weer iets later driekwart klas. „En nu werken bijna alle moeders”, zegt Redder. Overblijven is standaardpraktijk geworden.

Maar het is op steeds minder scholen nodig. Het aantal basisscholen waar leerlingen tijdens de middagpauze naar huis gaan of overblijven, daalt rap. Voerde twee jaar geleden 56 procent van de scholen een traditioneel rooster, dit schooljaar is dat 41 procent. Dat blijkt uit een peiling van DUO Onderwijsonderzoek & Advies onder vierhonderd basisscholen, representatief naar schoolgrootte, vakantieregio en denominatie.

Veel scholen die de afgelopen jaren op andere schooltijden overstapten, kozen voor een rooster met vijf identieke schooldagen, meestal tot twee uur of half drie, en met lunchpauze op school. Eén op de zeven scholen heeft inmiddels zo’n rooster.

Ook het continurooster is populair. Volgens het onderzoek van DUO wordt het door een derde van alle scholen gebruikt. Leerlingen hebben vier dagen les tot ongeveer kwart voor drie, lunchpauze op school en op woensdagmiddag vrij. De onderbouw krijgt vaak ook op vrijdagmiddag vrij. Zes procent van de basisscholen gebruikt een rooster waarbij leerlingen behalve op woensdagmiddag ook op vrijdagmiddag vrij zijn en tussen de middag naar huis gaan. Nog eens zes procent gebruikt een ander rooster.

„Nu veel ouders werken, zijn traditionele schooltijden niet meer van deze tijd”, vindt René Tips, directeur van basisschool WereldWijs in Houten. „Ze zijn meer dan honderd jaar oud en nog gebaseerd op de warme middagmaaltijd.” In 2010 bleven op een basisschool binnen zijn bestuur 398 van de 400 leerlingen over. De school waar hij leiding gaf, stapte in 2011 over op het vijf-gelijke-dagenrooster. „Het werd steeds moeilijker overblijfouders te vinden. En als leerlingen tussen de middag naar huis gingen, waren ze vaak alleen, waardoor ze gingen gamen of tv kijken.”

Verplichte onderwijstijd

Tips geeft namens ouderstichting Ouders en Waarde voorlichting aan scholen over schooltijden. Daar is de laatste jaren veel vraag naar. „Scholen horen dat hun concurrenten overstappen, ze zijn benieuwd naar wat mogelijk is.” Uit het onderzoek van DUO blijkt dat een derde van de scholen in schooljaar 2015-2016 of later is overgestapt op het huidige rooster.

Lees ook: Alleen maar witte juffen voor de klas

Basisscholen mogen zelf hun schooltijden bepalen, als ze zich maar houden aan de wettelijk verplichte onderwijstijd: 7.520 uur in acht jaar tijd. Voor groep 3 tot en met 8 is een vijfdaagse schoolweek verplicht. Er is geen maximum aantal uren per dag. Wel is er altijd toestemming nodig van ouders via de medezeggenschapsraad om de schooltijden te veranderen.

Ouders zijn over het algemeen wel voor, weet Toon Geluk, voorzitter van het Gelderlandse schoolbestuur SPO de Liemers. Als ze maar de tijd krijgen hun levens erop aan te passen. Van de dertien basisscholen die onder zijn bestuur vallen, zijn er dit schooljaar elf overgestapt op een ander rooster. De ouders zijn minstens twee jaar van tevoren geraadpleegd. Bij de twee scholen die niet overstapten, gebeurde dat pas vorig jaar – en de ouders gingen niet akkoord. „Ouders leven in de waan van de dag”, zegt Geluk. „Een jaar is te kort om zich aan te passen.”

Er zitten er ook nadelen aan een modern rooster, weet docent Pieta Redder. „Kinderen maken lange dagen, dat is niet voor ieder kind geschikt. Als ze tussen de middag thuis eten, zijn ze er toch even uit.” Leerkrachten hebben geen middagpauze meer en er is minder tijd voor overleg. „Ik zie mijn collega’s minder”, zegt Redder. „We hebben afgesproken na school thee te drinken, maar in de praktijk gebeurt dat amper. We hebben er geen tijd voor.”

    • Mirjam Remie