opinie

Maak een depressie niet erger met mythes over aanpak

Om de schaamte over en het taboe op antidepressiva weg te nemen is openheid over voor- én nadelen nodig, schrijven e.a.

Beeld: iStock

Antidepressiva, dat zijn toch die pillen die eigenlijk nauwelijks werken en aanzetten tot moord en zelfmoord? Waar je nooit meer vanaf komt als je er eenmaal aan begonnen bent, terwijl er veel betere alternatieven zijn? Maar waarom slikken één miljoen Nederlanders ze dan? Komt dat door de invloed van een nietsontziende farmaceutische industrie, door psychiaters, die iedereen pillen willen voorschrijven of door huisartsen in tijdnood?

Het valt niet mee om in het verhitte antidepressivadebat feit en fictie te onderscheiden, want experts spreken elkaar tegen. Dat maakt het voor mensen lastig om in overleg met hun dokter zélf te besluiten of ze een antidepressivum gaan gebruiken. Het hebben van een depressie is al erg genoeg. Onzekerheid over de juiste behandeling is daarbij niet welkom. Al helemaal niet omdat er nog altijd een taboe rust op het hebben van een depressie. En dat geldt nog meer voor het gebruik van antidepressiva. Het wordt vaak gezien als een teken van zwakte: dat je er niet op eigen kracht uitkomt. Maar een depressie is lang niet altijd op eigen kracht te overwinnen, net zo min als je suikerziekte op eigen kracht kunt overwinnen. Om de schaamte over en het taboe op antidepressiva weg te nemen is eerlijkheid over de voor- én nadelen geboden. Onze patiënten en hun omgeving kunnen mythes missen als kiespijn.

Het valt niet mee om in het verhitte antidepressivadebat feit en fictie te onderscheiden

Maar wat zíjn die feiten? Eerst het slechte nieuws. Antidepressiva werken lang niet altijd goed. Ze kunnen serieuze bijwerkingen als gewichtstoename en seksuele bijwerkingen zoals een verminderde libido of vertraagde zaadlozing veroorzaken. Het stoppen met het gebruik kan moeite kosten en is voor sommigen een lijdensweg. Bij jongeren werken ze minder goed en kunnen ze soms gevaarlijk zijn. En antidepressiva worden soms veel te lang gebruikt, omdat niet tijdig wordt beoordeeld of ze nog wel nodig zijn. Genoeg redenen om kritisch te zijn.

Maar er is ook een andere kant. Antidepressiva werken ongeveer even goed als andere medicijnen en psychotherapie en zijn soms levensreddend. Ze zetten niet massaal aan tot moord en zelfmoord. Tienduizenden mensen stoppen er elk jaar probleemloos mee.

Toch zal de gemiddelde lezer denken: is één miljoen gebruikers niet erg veel? Dat getal behoeft enige nuance, want het staat voor het aantal mensen dat in een jaar minimaal één recept heeft opgehaald. Een kwart haalt niet meer dan dat ene recept op. Bovendien wordt de helft van de antidepressiva voorgeschreven bij pijnklachten en angst- en slaapstoornissen – niet alleen bij depressies. Uiteindelijk gebruiken 150.000 mensen langer dan een jaar antidepressiva in verband met een depressie. Veel? Misschien wel, maar zeker niet buiten proportie, als je bedenkt dat er jaarlijks 800.000 Nederlanders een depressie hebben.

Hoe vind je het juiste midden in het antidepressivadebat? Met meer redelijkheid en afweging, en minder mening en felheid.

Het ernstige leed van een depressie kan echt groter zijn dan de nadelen van antidepressiva – maar niet voor iedereen. Geef patiënten de nuchtere feiten om zelf deze lastige beslissing te nemen. En laten we hen die voor gebruik kiezen niet veroordelen. Daarmee doen we hun groot onrecht.