Koerden: we zijn verraden door VS

Operatie Olijftak Met het grondoffensief tegen Koerdische militie YPG dreigt voor Turkije een confrontatie met NAVO-bondgenoot Amerika.

Strijders van het Vrije Syrische leger, zoals op deze foto, helpen het Turkse leger bij zijn grondoffensief in het noorden van Syrië. Foto Bulent Kilic

Het Turkse leger en rebellen van het Vrije Syrische Leger zijn zondag een grondoffensief begonnen tegen de Koerdische militie YPG in Noord-Syrië. Met de operatie, die de opmerkelijke naam ‘Olijftak’ heeft gekregen, opent Turkije een nieuw front in de oorlog in Syrië, die inmiddels zijn zevende jaar in gaat. Daarbij dreigt een confrontatie met zijn NAVO-bondgenoot Amerika , die nauw samenwerkt met de YPG in de strijd tegen Islamitische Staat (IS) in Syrië.

Voorafgaand aan de grondoperatie voerde Turkije zaterdag zware luchtaanvallen uit op Afrin. Daarbij zouden 158 doelen van de YPG zijn getroffen. Een dag later trokken Turkse troepen de Syrische grens over. Ze zouden inmiddels vijf kilometer zijn opgerukt en enkele dorpen hebben veroverd. Maar de YPG zegt de eerste Turkse aanval te hebben afgeslagen. Bij de gevechten zouden vier Turkse militairen en tien rebellen van het Vrije Syrische Leger zijn omgekomen. Beide claims konden niet geverifieerd worden.

Nadat Turkse topmilitairen Moskou bezochten, vuurde Turkije op Koerdisch gebied in Syrië, waaruit Russen waren vertrokken.

Terwijl Turkije zijn offensief lanceerde tegen een Amerikaanse bondgenoot, waren het Witte Huis en het Congres in de greep van de government shutdown. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson had zaterdag wel telefonisch contact met zijn Turkse en Russische ambtgenoten. En de Amerikaanse gezant voor de internationale coalitie tegen IS, Brett McGurk, bleek toevallig in Noord-Syrië toen de Turkse luchtaanvallen begonnen. Hij voerde gesprekken met bevelhebbers van de YPG en andere partners die de VS helpen bij het stabiliseren van de regio nu IS verdreven is.

Turkije ziet de YPG als een bedreiging voor zijn nationale veiligheid. De Turkse regering legitimeert de invasie als zelfverdediging tegen een terroristische organisatie die met Amerikaanse steun steeds beter getraind en bewapend is. De directe aanleiding voor het offensief is een Amerikaans plan voor de training van een grenspolitiemacht met een grote rol voor de YPG. De YPG is een verlengstuk van de Turks-Koerdische guerrillabeweging PKK, die al decennia een bloedige burgeroorlog uitvecht tegen de Turkse staat. Maar de operatie vergroot de etnische spanningen tussen Arabieren, Turken en Koerden, zowel in Syrië als in Turkije zelf.

De Turkse premier Yildirim zei zondag dat het doel van Operatie Olijftak is om een ‘veiligheidszone’ te creëren van dertig kilometer op Syrisch grondgebied. Of het daarbij blijft is de vraag. President Erdogan lijkt de verovering van heel Afrin voor ogen te hebben, en de vernietiging van de YPG in het district en in andere delen van Syrië. Turkije schildert de operatie af als een poging de lokale bevolking te bevrijden van de „autoritaire” groep en zelfbestuur op te zetten.

Afrin is een overwegend Koerdisch district in het noordwesten, dat tot nu toe grotendeels is ontsnapt aan de oorlog. Troepen van het Syrische regime trokken zich in 2012 terug uit Afrin, waarna de YPG de controle overnam. De groep verklaarde Afrin begin 2014 onderdeel van de autonome Koerdische regio, al is die afgesneden van de andere Koerdische districten in het noordoosten. Vanwege de relatieve rust zijn honderdduizenden vluchtelingen uit andere delen van Syrië naar Afrin gevlucht.

Lees ook: stratego spelen in het noorden van Syrië. Over Turkije dat het Syrische district Afrin dreigde aan te vallen. Rusland speelt een dubbelrol. Wie staat waar in dit complexe conflict?

De vraag is of die ‘veiligheidszone’ van dertig kilometer een grens is die Rusland heeft gesteld aan de operatie. Want Turkije had de instemming nodig van de Russen, die het luchtruim boven Afrin controleren en 300 militairen hadden gestationeerd in het district. Die zijn afgelopen weekeinde teruggetrokken. Maar wat wilde Rusland daarvoor terug? Sommige analisten vermoeden dat Rusland alleen heeft ingestemd met een beperkte operatie.

Koerden voelen zich verraden

Veel Koerden voelen zich opnieuw verraden door hun Amerikaanse bondgenoten. Eerst gaven de VS geen steun aan het referendum over de onafhankelijkheid van Iraaks Koerdistan, vervolgens hielden ze zich afzijdig toen Iraakse regeringstroepen betwiste gebieden veroverden op de peshmerga, en nu weigeren ze in te grijpen omdat Afrin buiten hun operatiegebied zou liggen.

De Syrische Koerden denken dat Moskou met de Turkse operatie heeft ingestemd om de YPG te verzwakken, het regime te helpen grondgebied te heroveren, de Amerikaanse invloed in Syrië terug te dringen, en de kloof tussen Turkije en de VS te vergroten. Een hoge functionaris van de YPG verklaarde tegen de website Al-Monitor dat Rusland heeft beloofd Afrin te beschermen als de YPG het district zou overdragen aan het regime.

Bekijk ook onze video over ‘Hoe de Koerden keer op keer worden verraden’:

Correctie (23 januari 2018): De mannen op de foto bij dit bericht zijn geen Turkse militairen, maar strijders van het Vrije Syrische Leger.