Grootverbruikers Gronings gas: brief Wiebes intimideert

Gronings gas Dertig grootverbruikers van Gronings gas vinden dat minister Wiebes een irreële visie heeft op vermindering van hun verbruik.

Minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat (VVD).

Grote industriële afnemers van Gronings gas voelen zich geïntimideerd door een brief van minister Eric Wiebes (Economische Zaken, VVD) waarin op dringende wijze hun medewerking wordt gevraagd om vóór 2022 op duurzame energie of op ander (hoogcalorisch) gas over te stappen. Voor die ombouw zijn in de meeste gevallen grote investeringen nodig. Het hoogcalorische gas is afkomstig uit Noorwegen, Rusland of kleine Nederlandse velden buiten Groningen.

„Het is een straffe brief”, zegt Hans Grünfeld die als directeur van VEMW de energie-intensieve industrie vertegenwoordigt. „In 2013 heeft het ministerie van Economische Zaken zelf nog onderzoek gedaan naar een mogelijke ombouw naar ander gas. Toen werd geconcludeerd dat ombouw in de jaren twintig zelfs al een enorme uitdaging zou zijn. Sinds die tijd is er volgens mij niets gebeurd en nu moet de ombouw opeens in vier jaar.”

Lees ook: Hoe wordt het verzakkende Groningen ooit weer veilig?

De minister zei vorige week zelf al in de Tweede Kamer dat hij „een vrij straf gestelde brief” aan het versturen was naar industriële afnemers. Door die groep aan te spreken hoopt Wiebes de winning in Groningen snel terug te kunnen brengen, waardoor de kans op nieuwe aardbevingen moet afnemen. De ombouw bij bedrijven kan sneller gaan dan bij de 7 miljoen huishoudens die afhankelijk zijn van Gronings gas. Sommige bedrijven zijn echter tientallen kilometers verwijderd van een alternatief gasnetwerk. Andere, bijvoorbeeld een producent van biogas, moeten hun werkwijze omgooien op het moment dat er andersoortig gas binnenkomt. De veertig grootste afnemers – onder meer bedrijven uit de chemie- en voedingssector – zijn goed voor de afname van 3 miljard kuub Gronings gas. Dat staat gelijk aan het verbruik van circa 2 miljoen gezinnen. Zo’n 200 afnemers, goed voor in totaal 5,5 miljard kuub, zouden nog deze kabinetsperiode moeten overstappen.

De brief van Wiebes, die in tranches wordt gestuurd, stelt dat „er uiterlijk in 2022 in principe geen industriële grootverbruikers meer zijn die nog Groningengas gebruiken”. Dat is een aanscherping van het regeerakkoord. Daarin staat het voornemen met grote afnemers „te bezien” of overschakeling mogelijk is. De minister schrijft aan het slot van de brief „op uw constructieve houding” te vertrouwen om afspraken te maken over de stappen „die u kunt zetten om uw gebruik van Groningengas op korte termijn uit te faseren”.

Luister ook naar NRC Haagse Zaken #18: Gronings gas en de Haagse bubbel: een kleine geschiedenis

Volgens VEMW lijkt de brief „intimiderend”, niet alleen door de duidelijke toon, maar ook omdat de minister de brief heeft gericht aan diegene die verantwoordelijk is voor de energie-inkoop en niet aan de topman. „Zo’n ombouw kan ervoor zorgen dat een bedrijf weken stil komt te liggen. Dat lijkt me toch een zaak van de bestuursvoorzitter”, zegt Grünfeld.

Volgens hem moet de inperking van de productie uit Groningen vooral worden gerealiseerd door de export te verlagen. Grünfeld stelt voor dat die afnemers en diegene die aan de export verdienen (de staat, handelsbedrijf Gasterra en de NAM) het gas van buiten Groningen halen en de kosten van de ombouw voor hun rekening nemen. Dat kan bijvoorbeeld door een stikstoffabriek te bouwen die van niet-Gronings gas laagcalorisch gas maakt. „Dat is een eerlijker oplossing die in drie jaar gereed is. Op die manier hoeven particulieren en bedrijven in Nederland daar niet aan mee te betalen.”

Volgens een woordvoerder van EZ voert de minister ook gesprekken met buitenlandse afnemers om de afzet te verminderen. „Dus die weg wordt zeker ook bewandeld. En de mogelijke komst van een stikstoffabriek neemt de minister mee in zijn aanpak om de productie te beperken.” Die aanpak wordt vóór 1 april aan de Tweede Kamer gestuurd.

Deze week worden met de industriële afnemers al de eerste gesprekken gevoerd, waarbij „een topambtenaar” van EZ zich aan de deur zal melden.

    • Erik van der Walle