Vaart in Berlijn kan ook schot brengen in Brusselse dossiers

Internationale reacties In Brussel en Parijs bestaat opluchting dat de SPD wil blijven praten. In Den Haag overheersen de vragen.

SPD-voorzitter Martin Schulz (rechts) en fractievoorzitter Andrea Nahles op het SPD-congres in Bonn. Foto Federico Gambarini/AFP

Het kan nog: van 2018 een Europees topjaar maken. Nu zondag een voortijdig einde van het coalitiespel in Duitsland is voorkomen, kan Brussel blijven dromen. „Heel goed nieuws voor een eendrachtiger, sterker en democratischer Europa”, klonk het zondag vanuit de Europese Commissie toen bekend werd dat gesprekken over een nieuwe regering in Duitsland verder gaan.

Nu het economisch meezit, kan er weer gesproken worden over stappen waar in de afgelopen crisisjaren geen animo of tijd voor was. Op een top in maart gaat het over de betrokkenheid van EU-burgers bij de Europese democratie. In juni over de verdeling van lusten en lasten in de eurozone en op migratiegebied. Lastige dossiers, waar zeker geen schot in komt zolang Duitsland geen regering heeft.

De Italiaanse premier Paolo Gentiloni sprak meteen van „een stap vooruit voor de toekomst van Europa”, nadat de sociaaldemocratische SPD besloot verder te praten met Merkel. Maar helemaal opgelucht is niemand. SPD-leider Martin Schulz kreeg zondag wel een meerderheid achter zich, maar die is „zeer krap, te krap”, aldus Europarlementariër Paul Tang (PvdA). Wat is daarvan nog over als er een definitief coalitie-akkoord ligt?

Lees ook: SPD toch weer verder met Merkel

Merkel zal de komende maanden gelijktijdig zaken moeten doen in Europa en in eigen land, met de SPD. Dat maakt deze Duitse coalitieonderhandelingen meer dan ooit ook Europees. Bij elke stap die in Brussel gezet wordt, zal iedereen zich afvragen: helpt dit de gesprekken in Duitsland? Of zet het alles op scherp?

Voor Nederland is vooral van belang hoe de afspraken over Europa in het aanstaande Duitse regeerakkoord worden uitgewerkt. Berlijn wil samen met Parijs optrekken om economische schokken beter op te vangen, bijvoorbeeld met een Europees Monetair Fonds. Premier Rutte voelt niets voor Europese, gemeenschappelijke zeggenschap hierover. Ook staat hij huiverig tegenover extra afdrachten aan de Europese begroting, waar de Duitsers wel voor open staan. Nederland zal de komende jaren al moeten vechten om de bestaande korting van 1 miljard op de contributie overeind te houden.

Macrons plannen met de EU

In Parijs wacht president Macron in spanning af. Hij wil vaart maken met Europa, en met een stuurloos Duitsland gaat dat niet. Ook voor veel binnenlandse plannen, economisch, sociaal en militair, is Macron afhankelijk van het slagen van zijn Europese missie. Met de boodschap dat Europa moet „beschermen” blies hij in het tot voor kort steeds eurosceptischer Frankrijk de Europese gedachte nieuw leven in. Zijn statuur in eigen land hangt af van zijn succes in Europa.

Vrijdag suggereerde Macron dat het niet aan Frankrijk is om zich met de Duitse binnenlandse politiek te bemoeien. Tegelijkertijd is regeringssamenwerking van Merkel met de pro-Europese SPD cruciaal voor Macrons plannen met de EU. Hij zei vrijdag: ,,De ambitie die wij hebben kan niet alleen kan worden vervuld en moet gebundeld zijn met de Duitse ambitie.” Die woorden zette hij zondagmiddag, direct na het SPD-congres vertaald op zijn Engelstalige Twitteraccount.

Achter de schermen voerde Macron overigens wel degelijk lichte druk uit op de SPD om met een nieuwe ‘Grote Coalitie’ met Merkel akkoord te gaan. Zaterdag belde hij Schulz nog eens, zei de SPD-leider zelf op zijn congres. Zondagmiddag, net vóór de stemming bij de SPD, verspreidde het Élysée een filmpje van Merkel en Macron waarin ze zeggen „samen een nieuw elan aan Europa” te gaan geven.

    • Stéphane Alonso
    • Peter Vermaas