Opinie

SPD kiest de enige logische optie voor stabiele Duitse regering

Eindelijk, vier maanden na de Bondsdagverkiezingen, kan Angela Merkel (CDU) beginnen met coalitieonderhandelingen met de SPD van Martin Schulz. Er was de Duitse sociaaldemocraten veel aan gelegen om de kiezers te tonen dat de partij grote moeite heeft de draai te maken. Immers, de SPD was de afgelopen kabinetsperiode ook al coalitiepartner in een zogeheten GroKo. Maar die Grote Coalitie eindigde voor de Genossen ook met een Grote Verkiezingsnederlaag. En Schulz verklaarde dan ook in september dat de partij nu eerst in de oppositie ging om zich te bezinnen op de koers.

De enige andere mogelijkheid om een meerderheidscoalitie te formeren, op papier althans, was een samenwerking tussen CDU/CSU, de wederopgestane liberale FDP en de Groenen. Maar liberalen en groenen in Duitsland sluiten elkaar onder de huidige omstandigheden uit om politiek-strategische redenen.

Eerder deze maand kwam het daarom toch tot gesprekken tussen Merkel en Schulz. En die leidden tot een voorlopig onderhandelingsakkoord. Het was zondag aan gedelegeerden op de SPD-partijcongres om te kiezen voor of tegen verdergaande coalitiebesprekingen. De gedelegeerden stemden voor, op een tamelijke nerveuze partijbijeenkomst. Volgens de SPD-leiding ging de keuze tussen een nieuwe grote coalitie of nieuwe verkiezingen. Want Merkel heeft aangegeven niets te zien in het enige andere alternatief: een minderheidskabinet.

Partijleider Martin Schulz danste als een kermisbeer van zijn ene been op zijn andere, toen hij zijn partijgenoten probeerde mee te krijgen met zijn koerswending. Bijgestaan door kanonnen uit de partijtop benadrukte hij de vele goede zaken die de onderhandelaars al hadden geregeld voor de eigen achterban. Echte brood- en- boterkwesties rond zorg, pensioen, belasting en onderwijs.

Maar hij werd pas gepassioneerd bij de bredere betekenis van een stabiele Duitse regering voor Europa. Met name om een drempel op te werpen tegen een dreigende verdere verrechtsing van de politiek in Europa. Hij verwees naar de ontwikkelingen in bijvoorbeeld Polen, Hongarije en, kort geleden nog, in het voor Berlijn zo nabije Oostenrijk. Ook in Duitsland zijn bij de laatste verkiezingen de rechtspopulisten van de AfD in de Bondsdag gekomen. Degenen die daarvan de GroKo de schuld geven, hield Schulz voor dat rechts bij nieuwe verkiezingen nóg sterker zou kunnen worden. En daarin had hij geen ongelijk.

Formeel krijgen de SPD-leden overigens aan het eind ook de gelegenheid om in te stemmen met het definitieve coalitieakkoord. De kans dat daaruit een negatief oordeel rolt, is gering.

Resultaat van de partijbijeenkomst is ook dat aan het licht is gekomen dat de SPD een gespleten partij is, onder leiding van een verzwakte Martin Schulz. Dat is voor een stabiele meerderheidsregering niet per se goed nieuws.

Maar de positieve uitkomst van het SPD-partijcongres past binnen de algemene stemming, ook buiten Duitsland, dat het tijd wordt dat er weer geregeerd gaat worden in Berlijn. Nieuwe verkiezingen blijven organiseren tot het resultaat meevalt, behoort nu eenmaal niet tot de opties.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.