SPD toch weer verder met Merkel

Duitsland

Op een emotioneel partijcongres stemde de SPD in met het voorstel door te gaan met de coalitievorming met CDU en CSU.

Foto: Sascha Schuermann

Een vierde ambtstermijn voor Angela Merkel is zondag een stuk dichterbij gekomen – met dank aan de SPD. De sociaaldemocraten stemden zondag op een buitengewoon partijcongres, ondanks veel verzet, vóór het voortzetten van de formatiebesprekingen met Merkels christendemocraten.

Daarmee heeft Duitsland vier maanden na de Bondsdagverkiezingen zicht op een nieuwe regering – net als de afgelopen vier jaar een zogenoemde Grote Coalitie (GroKo) van CDU/CSU en SPD. Merkel toonde zich zondagavond in een korte verklaring verheugd over het besluit van de SPD.

Had het partijcongres besloten de onderhandelingen af te breken, dan was grote politieke onduidelijkheid in Duitsland ontstaan. In november was namelijk al een formatiepoging mislukt met de enige andere combinatie die een stabiele meerderheid zou kunnen vormen: CDU/CSU, FDP en Groenen. Mogelijk zou een ‘nee’ van het congres tot nieuwe verkiezingen hebben geleid, of tot de vorming van een minderheidskabinet. Ook had het vermoedelijk het einde betekend van de politieke loopbaan van SPD-voorzitter Martin Schulz.

Tot het laatst was het zondag spannend wat het SPD-congres zou besluiten. In de partij heerst grote weerzin tegen een nieuwe GroKo, en tegen het akkoord-op-hoofdlijnen waarover leiders van de drie partijen het op 12 januari eens waren geworden. Na een dag van scherpe en emotionele toespraken stemde 56,4 procent van de gedelegeerden vóór het voorstel van de leiding om door te gaan met onderhandelen over een nieuwe regering, 43,6 procent stemde voor het afbreken van de formatie.

Gelaten

De uitslag werd in de congreszaal voor kennisgeving aangenomen. Toch was de opluchting groot bij de partijleiding en de andere voorstanders van doorgaan met formeren. Na het historisch slechte resultaat bij de verkiezingen in september (20,5 procent) vreesden zij bij nieuwe verkiezingen een verdere neergang.

De tegenstanders van regeren waren diep teleurgesteld. Zij hadden gewaarschuwd dat de SPD door verdere regeringsdeelname hetzelfde treurige lot wacht als de sociaaldemocratische zusterpartijen in Frankrijk en Nederland. Ze geloven dat hun partij alleen in de oppositie haar kracht kan hervinden, niet als juniorpartner van Merkel. „Het leek de afgelopen jaren wel of de SPD de perswoordvoerder van de regering was, in plaats van een zelfbewuste partner van CDU en CSU”, zei de 28-jarige leider van de Jonge Socialisten Kevin Kühnert.

Voor partijleider Schulz is het grote aantal tegenstemmers pijnlijk. Zijn partij is diep verdeeld. Toch hoeft zijn uiterst bescheiden overwinning op het congres niet te betekenen dat zijn onderhandelingspositie in het formatie-overleg verzwakt is.

Als de partijen het eens worden over een definitief regeerakkoord, dan moet dat vervolgens voor goedkeuring worden voorgelegd aan alle 443.000 SPD-leden. Merkel heeft gezien hoeveel weerstand er in de SPD tegen regeringsdeelname bestaat. Weliswaar heeft ze eerder gezegd dat ze niet bereid is het hoofdlijnenakkoord weer open te breken. Maar bij de invulling van de details zal ze de SPD mogelijk toch iets tegemoet willen komen, om te voorkomen dat de leden het uiteindelijke regeerakkoord alsnog afwijzen. Ook voor haar is van belang dat de SPD als toekomstig coalitiepartner enige interne stabiliteit hervindt.

Lees ook: Alle vleugels refereren zondag op het SPD-congres waarschijnlijk aan Weimar, schrijft Hubert Smeets. Het verleden is in Duitsland nog steeds hedendaags.