Retourtje Calgary-Erfurt voor een goed gevoel

Schaatsen Ted-Jan Bloemen reisde de oceaan over voor een wereldbeker in Erfurt, waar Sven Kramer niet meedeed. „Ted is nog nooit zo goed geweest.”

Ted-Jan Bloemen tijdens zijn vijf kilometer in Erfurt. Foto Filip Singer/EPA, beeldbewerking NRC

De vertrouwde hagelslag bij het ontbijt, een leuke avond met zijn ouders, gedag zeggen tegen zijn zus. „We zien elkaar in maart.” En intussen plaatst Ted-Jan Bloemen zich bij de wereldbeker in Erfurt nog even voor het WK allround, met een degelijke 1.500 meter en de derde tijd op de vijf kilometer. „Strakke race”, oordeelt de wereldrecordhouder. Om na vier dagen alweer terug te vliegen naar thuishaven Calgary. Doel gehaald, trans-Atlantisch tripje geslaagd. „Ik heb het gevoel dat ik nog steeds beter aan het worden ben. Ik verwacht dat die trend doorzet tot de Spelen.” Zijn coach Bart Schouten: „Ted is beter dan ooit.”

Begin december verpulverde Bloemen (31) in Salt Lake City het tien jaar oude wereldrecord van Sven Kramer op de vijf kilometer, die hij twee jaar eerder ook al diens toptijd op de tien kilometer ontfutselde. In Nederland bleef hij jarenlang net onder de top steken, tot hij in 2014 naar Canada emigreerde. Nu is alles anders. Bloemen: „Zo goed als ik nu ben, dat is mijn droom altijd geweest. Om voor overwinningen te vechten. Dit niveau halen voelt alsof mijn droom al waarheid is geworden. Maar als het goed gaat, wil je nog beter. Ik probeer nu het hoofd koel te houden en zo meteen mijn beste races te rijden.”

Uitdager van Sven Kramer

In de Olympic Oval in Gangneung geldt Bloemen over drie weken ineens als de belangrijkste uitdager van Kramer op vijf en tien kilometer. Is het wel slim om in de aanloop nog een keer de oceaan over te steken? „We reizen wel vaker.” En dat Kramer de voorkeur geeft aan trainen in Collalbo? „Jammer dat hij hier niet is.” Van TJ Flowers geen grootspraak richting concurrent. Nee, dat hij het bordje met diens wereldrecord letterlijk in stukken brak, had niets te maken met gebrek aan respect. Wel straalt hij opvallend groot zelfvertrouwen uit. „Dank je, dat moet ook in deze fase.”

Coach Schouten geniet op de tribune in de Gunda Niemann Stirnemann Halle van de zelfbewuste houding van zijn schaatser. De Haarlemmer won olympisch goud met de Amerikanen Derek Parra en Chad Hedrick, en was in Canadese dienst in 2014 succesvol met Denny Morrison. Volgens hem kan het, goud voor Bloemen op vijf en tien kilometer. En misschien ook wel op de ploegachtervolging. Kramer? „Sven heeft om welke reden dan ook zijn programma aangepast door niet in Erfurt te rijden”, stelt Schouten. „Dat kan duiden op onzekerheid. Wij maken in de zomer een plan en voeren dat uit.”

Bloemen, wiens vader een Canadees paspoort heeft, prijst de dag dat hij Nederland verliet als schaatser. „De overstap naar Canada en coach Bart Schouten is voor mij absoluut cruciaal geweest”, zegt hij. „In Nederland was ik altijd afhankelijk van prestaties of ik het jaar erop weer in een ploeg verder mocht. Ik had op jonge leeftijd nog niet de gewoontes ontwikkeld om met de top mee te doen, moest ouder worden om dingen te leren. In Canada heb ik veel meer vastigheid gekregen in de ploeg en happiness in mijn leven.”

Volgens Schouten gedijt niet elke topschaatser in het Nederlandse systeem van commerciële ploegen. „Er komt altijd stress bij, je bent toch elkaars concurrent. Mensen gaan niet altijd even netjes met elkaar om, als ze kunnen maken ze elkaar af. Dan komen echte winnaars boven maar niet per se de beste schaatsers. In Canada is de cultuur anders, meer relaxed. Mensen zijn superaardig, gaan op een andere manier met elkaar om dan in Nederland. Voor Ted was dat ontzettend belangrijk.”

In de Canadese ploeg – die zondag ook succesvol was met winst van Ivanie Blondin op de drie kilometer bij de vrouwen – werd Bloemen goed opgevangen. „Ook omdat hij zich meer open stelde voor andere dingen”, zegt Schouten. „Dat geeft hij zelf toe. ‘Tien jaar geleden had je niet met mij willen werken’, zegt hij. Ik ben keihard geweest tegen Ted, heb meteen ingegrepen als hij acties vertoonde die niet kunnen binnen een ploeg. Hij is in Canada een ander mens geworden, meer volwassen, getrouwd ook inmiddels. Hij kan de dingen nu vanuit een breder perspectief dan het zijne zien.”

Andere accenten

Schaatstechnisch ook veel verbeterd, zegt Schouten. „Zijn bochten waren echt slecht, bovenlichaam erin, heup eruit gedraaid. De manier waarop hij bochten aansneed was niet goed. Hij rijdt nu een hoger ritme, een heel ander slagenpatroon. Hij legt andere accenten in de bocht en op het rechte eind. Eigenlijk hebben we zijn hele track pattern veranderd. Nee, daar bestaat niet eens een Nederlands woord voor. ‘Baanpatroon’ of zo. Geeft wel aan dat er onvoldoende aandacht aan wordt besteed. Dit zijn dingen waar Nederland altijd in voorop liep. Maar dat is aan het veranderen.”

Kijk naar het niveau van de vijf kilometer, stelt Schouten. In Erfurt – zonder de Nederlandse olympiërs Kramer, Jan Blokhuijsen en Bob de Vries – reden naast Bloemen (6.17,12) ook de Italiaanse nummer twee Nicola Tumolero (6.16,11) en de Noorse winnaar Sverre Lunde Pedersen (6.14,66). De laatste verbeterde het baanrecord van Kramer. „Ik zie bij Sven dingen die hij beter zou kunnen doen”, zegt de ervaren coach van de Canadezen. „Hoe hij bochten aansnijdt, hoe hij uit de bocht komt. Aan bepaalde dingen wordt niet gewerkt in Nederland.”

Schouten is in de aanloop naar de Spelen al even zelfverzekerd als Bloemen. „Ted heeft geen grenzen. Die accepteer ik niet van mijn schaatsers. Tegen de Amerikanen hebben we in 2002 gezegd: ‘Iedereen moet wereldrecords rijden.’ Daar hebben we onze training op gebaseerd, rondetijden op wereldrecordniveau. Dat doe ik in Canada nu ook. Wij rijden wereldrecords in de training. Vanuit de gedachte dat je steeds grenzen moet verleggen. Ted weet dat. We hebben ook al vijf kilometers gereden onder de zes minuten, in teamverband. Dan wordt die grens ook anders.”

Bloemen is na zijn vijf kilometer in Erfurt niet scheutig met woorden, maar wat hij zegt is louter positief. „Het schaatsen gaat lekker.” Snel weer naar huis nu. „Herstellen van de zware trainingen van de afgelopen tijd.” Derde plaats in Erfurt? „Nee, dit was nog geen olympische vorm. Anders had ik dik gewonnen.”