opinie

    • Caroline de Gruyter

Soevereiniteit heeft een prijs

Op een dag vroeg in december bestelde een vrouw in Zwitserland een kerstcadeau bij een winkel in Londen. Het was een kruik met een hoes van kasjmier eromheen. Het ding was afgeprijsd en kostte omgerekend ongeveer 30 euro. Tegen kerstmis was de kruik nog niet gearriveerd. Dus de vrouw kocht een ander cadeau. Half januari werd ze door de Zwitserse douane gebeld. „Mevrouw? Wij hebben een pakje voor u uit Londen. U kunt het komen ophalen bij ons op het vliegveld. U moet er ter plekke wel invoerrechten over betalen.”

Als je in de EU woont, besef je het niet zo – maar soevereiniteit heeft een prijs. We hebben het hier over échte onafhankelijkheid, in de zin dat een land er bewust voor kiest om geen lid te zijn van clubs als de EU en de Europese douane-unie en dus hun regels en restricties niet hoeft over te nemen. In dit geval bestond die prijs uit een vertraging van een week of wat, plus een douanetoeslag van ongeveer 18 euro bovenop de aanschafprijs. Dan laten we de rit naar het vliegveld, de file onderweg (altijd bingo in de buurt van Genève) en het gesodemieter met dure parkings nog even buiten beschouwing.

Als je zulke anekdotes vertelt aan een burger die in de EU woont, een Brit bij voorbeeld, valt zijn mond vaak open. Tien tegen één dat hij hier nog nooit van gehoord heeft. Als je in de EU woont, maak je allerlei verschrikkelijke toestanden mee – maar dit soort toestanden, nee. Je bent er volkomen aan gewend om online in heel Europa spullen te bestellen, die een paar dagen later probleemloos worden bezorgd. Zonder extra kosten, behalve verzendkosten. Alleen als het om iets specifieks gaat dat van buiten de EU moet komen, zoals een stekkertje dat speciaal uit Japan wordt overgevlogen, betaal je zelf invoerrechten. Veel Europeanen zijn die extra kosten zo ontwend dat ze nauwelijks meer beseffen wat het betekent om géén douane-unie te hebben. Politici in Nederland zeggen altijd dat de Europese interne markt goed is voor ons, maar concrete voorbeelden geven ze jammer genoeg zelden. Misschien kunnen ze er niet opkomen.

Vooruit, nog een anekdote dan. Als je in Oostenrijk woont en je wil Engelse of Franse boeken bestellen, dan kun je bij lokale boekhandels bijna niet meer terecht. Dus doe je het, al dan niet met tegenzin, via dat grote Amerikaanse onlinebedrijf dat begint met de letter A. De bezorging loopt via het Duitse filiaal. De boeken worden bijna altijd gratis bezorgd. Dan verhuis je naar Oslo. Je bestelt nietsvermoedend via hetzelfde bedrijf A een Frans boek voor 25 euro, en ineens betaal je 15 euro verzendkosten! En dan heb je nog geluk, want over buitenlandse boeken betaal je in Noorwegen geen extra btw of douaneheffingen. Over andere spullen met een waarde van 35 euro of meer betaal je 25 procent btw en daar bovenop, als het om kleren of voedsel gaat, nog een douaneheffing. Je hoeft niet naar de douane om het op te halen; het wordt bezorgd. Maar vanwege dit gedoe vraagt de verzender extra fees. Pakjes worden bij de douane opengemaakt. Daar wordt het tarief bepaald. Logisch: net als Zwitserland is Noorwegen geen lid van de EU en de douane-unie. Voor een kilo parmezaanse kaas die in een Italiaanse supermarkt 15 of 16 euro kost, betaal je in Noorwegen bijna 60 euro. Op alle buitenlandse kazen zitten hoge heffingen, om Noorse kaas te beschermen.

Soevereiniteit is schitterend, vooral in theorie. Wordt vervolgd.

Caroline de Gruyter schrijft wekelijks over politiek en Europa.
    • Caroline de Gruyter