‘Veiligheid bij Defensie moet veel beter’

Onderzoek Mali Er is veel mis bij Defensie op het gebied van veiligheid. Van fouten wordt onvoldoende geleerd, is de conclusie van de commissie onder leiding van oud-Shell-topman Jeroen van der Veer.

Nederlandse commando's van het KCT (Korps Commando Troepen) in actie tijdens een patrouille naar de plaats Ansongo in Mali. Foto Evert-Jan Daniels/ANP

De veiligheid binnen Defensie schiet op verschillende fronten tekort. Er wordt niet actief op gestuurd, de interne organisatie die erover moet waken is „te klein” en binnen de krijgsmacht is „de veiligheidscultuur onvoldoende ontwikkeld”. Dat blijkt uit deze vrijdag gepubliceerd vervolgonderzoek naar het incident in Mali, waarbij in 2016 twee militairen om het leven kwamen toen een motiergranaat bij een oefening plotseling ontplofte. Van fouten wordt onvoldoende geleerd, is de conclusie van de commissie onder leiding van oud-Shell-topman Jeroen van der Veer.

In een reactie schrijft minister Ank Bijleveld (CDA) aan de Tweede Kamer dat veiligheid binnen Defensie „dringend structureel moet worden verbeterd”. Het gaat daarbij „nadrukkelijk ook om een gedrags- en cultuurverandering”, aldus Bijleveld. Het is niet voor het eerst dat wordt blootgelegd dat de cultuur binnen Defensie zelf het een onnodig onveilige organisatie voor eigen personeel maakt.

Bijleveld erfde de kwestie van haar voorganger Jeanine Hennis (VVD), die in oktober moest aftreden nadat de Onderzoeksraad voor Veiligheid al concludeerde dat Defensie rond het incident in Mali „ernstig tekort geschoten” had.

Lees ook Hoe de missie in Mali minster Hennis in problemen bracht

Dat vernietigende rapport liet zien hoe door fout op fout een granaat waarvan Defensie had kunnen weten dat die niet deugde plotseling kon ontploffen. Ook commandant der strijdkrachten Tom Middendorp voelde zich gedwongen hierom op te stappen.

De OVV kon of wilde echter geen schuldigen aanwijzen. Dit vervolgonderzoek zou wel kijken naar „nalatig en/of verwijtbaar handelen”, zo beloofde Hennis.

Van der Veer zegt nu echter dat hij nooit de intentie had zich aan die opdracht te houden te richten op de individuele verantwoordelijkheid. Bij Defensie hebben de fouten voor zover bekend ook geen personele gevolgen gehad. Wel hebben n nabestaanden al aangekondigd Defensie aansprakelijk te houden.

    • Emilie van Outeren