‘Een partner vinden is voor deze groep een hele uitdaging’

Relaties Hoe vind je een partner als je licht verstandelijk beperkt bent? Op eerste date onder begeleiding van een coach. „Het gaat wel goed, hè? Jullie zijn lekker aan het kletsen.”

Marloes Slagers en Robin de Meijeren op een date, onder begeleiding van coach Mara de Koning. Foto Merlin Daleman

‘Wat is je tactiek?” Hulpverlener Joep van der Velden (30) kijkt naar zijn pupil Robin Meijeren (25), naast hem in de auto. „Ik doe gewoon mijn best. Meer kan ik niet doen.” Robin kijkt in de spiegel.

„Je haar zit goed. Je bent naar de kapper geweest, hè?” Even later: „Ga je goed opletten of je háár ook leuk vindt? Dat is wel belangrijk. Je moet niet tot elke prijs een relatie willen.”

Robin knikt. „Ik mag niet te vroeg juichen natuurlijk, maar ik heb er een heel goed gevoel over.”

Op school heeft Robin – een lange, tengere jongen met een vriendelijk gezicht – ooit een paar maanden een vriendinnetje gehad, maar daarna eigenlijk niet meer, op een paar korte verkeringen na. Hij is een van de naar schatting tweeënhalf miljoen mensen in Nederland die functioneren op licht verstandelijk beperkt/zwakbegaafd niveau, dat wil zeggen een IQ tussen de 50 en de 85. Niet allemaal ondervinden ze problemen in het dagelijks leven, maar een aantal van hen heeft in meer of mindere mate moeite om een zelfstandig bestaan te leiden. Om hoeveel mensen het precies gaat, is moeilijk te zeggen; volgens het Landelijk Kenniscentrum LVB omdat daarvoor nog geen goede meetinstrumenten zijn. In een rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau uit 2010 werd het aantal licht verstandelijk beperkten met bijkomende problematiek geschat op enkele honderdduizenden.

„Vooral in sociaal opzicht ervaren veel lvb’ers problemen”, zegt Marieke de Groot, mede-oprichter van UniekDating, een relatiebemiddelingsbureau voor mensen met een lichte verstandelijke beperking en/of een vorm van autisme. „Ze hebben moeite met het aangaan en onderhouden van vriendschappen en met het vinden van een partner. Een gesprek beginnen in een café is voor hen niet vanzelfsprekend.

Soms kunnen ze, zoals Robin, niet zelfstandig reizen. Internet is vaak een doolhof voor ze, bijvoorbeeld omdat ze het verschil niet zien tussen advertenties voor betaalde seks en contactadvertenties. Soms wordt mensen met een verstandelijke beperking die uit zijn op een relatie geld afhandig gemaakt; een truc is bijvoorbeeld een zogenaamd afspraakje waarbij iemand om geld voor de trein vraagt, en vervolgens niet komt opdagen. Om het over andere vormen van misbruik maar niet te hebben.”

Mannen zwaar in de meerderheid

Voor Robin, die naast zijn lichte verstandelijke beperking ook een milde vorm van autisme heeft, is het lastig om indirecte boodschappen op te pikken en te interpreteren. „Als ik een meisje heb leren kennen, en we sturen elkaar daarna berichtjes, houdt het ineens op, zonder dat ik begrijp waarom”, vertelde hij eerder deze middag in de gezamenlijke keuken van het huis in Goirle, een dorp ten zuiden van Tilburg, waar hij woont onder begeleiding. Daten via apps als Tinder of Badoo is helemaal onbegonnen werk. „Daar kiezen mensen elkaar uit op grond van hun uiterlijk, terwijl ik gewoon een lief, rustig meisje zoek.”

Via UniekDating heeft Robin zodadelijk een date, in café-restaurant De Bengel, tegenover het station in Eindhoven. Een datingcoach zal aanwezig zijn om het gesprek op gang te helpen. Mocht de ontmoeting van beide kanten voor herhaling vatbaar zijn, dan volgt een tweede afspraakje onder leiding van de coach. Pas als ook dat wederzijds bevallen is, worden er telefoonnummers uitgewisseld, zo adviseert UniekDating. Daarna is het aan de daters om het contact zelfstandig voort te zetten.

Een partner vinden is voor deze groep een hele uitdaging

Joep van der Velden, hulpverlener

Robin is optimistisch. Van zijn date weet hij niet veel meer dan haar leeftijd en woonplaats, dat ze sportief is en van dieren houdt. En dat ze een „leuke lach” heeft. „Dat sprak me heel erg aan.” Terwijl Van der Velden in het drukke Eindhovense centrum naar een parkeerplaats zoekt, zegt Robin: „Ik denk dat die tweede date er ook wel gaat komen.”

Begeleider Van der Velden is minder hoopvol. „Een partner vinden is voor deze groep een hele uitdaging. Het denkniveau en de mate van zelfstandigheid moeten min of meer overeen komen, en dat is meestal niet zo. De mannen hebben het helemaal moeilijk, want die zijn zwaar in de meerderheid.” Bij UniekDating, dat 670 actieve leden heeft, staan ongeveer vier keer zoveel mannen als vrouwen ingeschreven. Een verklaring zou kunnen zijn dat er waarschijnlijk meer lvb-mannen dan -vrouwen zijn (hoewel exacte cijfers ontbreken). Overigens is ook bij reguliere datingsites vaak sprake van een mannenoverschot.

Blik met 100 vragen

Intussen is Marloes Slagers (30) ook op weg naar Eindhoven, over de A50, vanuit haar woonplaats Veghel. In haar eigen Citroën C1; ze heeft sinds kort haar rijbewijs. In één keer geslaagd, daar is ze erg trots op. Alleen het theorie-examen moest ze overdoen. Net als Robin woont ze semi-zelfstandig in een beschermde voorziening. Voor Marloes – blozend gezicht, lichtgrijze ogen, het dikke, rossig-blonde haar in een staart – is het afspraakje iets minder spannend dan voor hem. Weliswaar heeft ze op het gebied van de liefde niet meer ervaring dan hij, ze heeft wel al verschillende dates gehad sinds ze zich inschreef bij UniekDating. Met geen van de kandidaten is het iets geworden. Eentje vond ze onaantrekkelijk, een ander gebruikte allemaal moeilijke woorden die ze niet begreep. De derde vond het heel belangrijk om te weten of ze wel „spiritueel” was. Ze had geen idee wat dat betekende. Robin heeft een mooi koppie, zijn foto stond haar meteen aan. Wie weet is deze keer die klik er wel.

Zware, kunstleren stoelen, goudkleurige vazen met kunstbloemen, schermen aan de wand waarop een virtuele open haard brandt. Mara de Koning (28), sinds drie jaar coach bij UniekDating, heeft al een tafel uitgezocht als Marloes en Robin vlak na elkaar binnenkomen in De Bengel en Van der Velden achter in de zaak achter zijn laptop verdwijnt. Een blikken doosje met de tekst ‘Dating. 50 kaarten met 100 vragen om het ijs te breken’ staat klaar. De Koning is dit werk gaan doen uit maatschappelijke betrokkenheid, naast haar baan als logopediste. Omdat ze graag wat wil betekenen voor deze „oprechte, open” doelgroep. En de liefde is natuurlijk iets heel moois om aan te kunnen bijdragen.

Foto Merlin Daleman
Nederland, Eindhoven, 30-12-17
Marloes Slagers en Robin de Meijeren hebben hun tweede date in het centrum van Eindhoven obv Mara, coach van UniekDating.
? Photo Merlin Daleman
Nederland, Eindhoven, 30-12-17
Marloes Slagers en Robin de Meijeren hebben hun tweede date in het centrum van Eindhoven obv Mara, coach van UniekDating.
? Photo Merlin Daleman
Foto’s Merlin Daleman

Het blikje met kaarten blijkt een uitkomst. Telkens als tijdens het gesprek een stilte dreigt te vallen, haalt De Koning er eentje uit dat ze Robin toeschuift (Marloes heeft meer moeite met lezen, weet ze). „Heb je een leuke baan?”, „Wat is jouw grootste hobby?”, „Wat is je lievelingsprogramma op televisie?” En dan antwoorden ze om beurten.

Robin werkt in een palletfabriek, Marloes is productiemedewerker bij een logistiekbedrijf. En ja, allebei hebben ze een baan naar hun zin. Marloes doet aan stijldansen. „Ik weet niet of je dat kent?” Robin knikt heftig. „Ja, leuk!”

Zijn favoriete tv-programma is All you need is love. Marloes: „Dat vind ik een jankprogramma.” De Koning moedigt aan: „Het gaat wel goed, hè? Jullie zijn lekker aan het kletsen.”

„Wat is je toekomstdroom?” leest Robin voor. „De Vierdaagse van Nijmegen uitlopen,” antwoordt Marloes nuchter. Robin: „Dat is een heel mooi streven.” Hij is even stil. Dan: „Mijn toekomstdroom is samenwonen met een meisje later. Zelfstandig. En trouwen, dat ook wel.” De Koning: „Is dat iets wat jij herkent, Marloes?”

Rustige familiemensen

Na drie kwartier doet De Koning het deksel op het blik. „Hoe vonden jullie het gaan?” Marloes lacht, haar ogen glanzen. „Ik vond het wel leuk, eigenlijk. Ik wil wel een tweede date.” Robin: „Ik ook.”

Een week later wandelen Robin en Marloes samen langs het riviertje de Dommel, De Koning een paar meter achter hen. Om het gesprek op gang te houden, is ze nauwelijks meer nodig. Qua niveau passen die twee bij elkaar, denkt ze, en ook qua karakter. Allebei rustige familiemensen. Na afloop, bij de koffie in een café op de Markt – met De Koning aan een apart tafeltje verderop – breekt een plechtig moment aan: het uitwisselen van de telefoonnummers.

Foto Merlin Daleman

Sindsdien appen ze elke dag. Dan vraagt Robin hoe het met Marloes haar zieke kat is, en hebben ze het over dagelijkse dingetjes. Hij moet meestal het initiatief nemen, maar dat vindt hij niet erg. Marloes antwoordt altijd. Hij voelt zich op zijn gemak bij haar, en hij weet dat dat wederzijds is. Binnenkort zoekt hij haar op in Veghel, en dan gaan ze samen naar de film. Zonder datingcoach.

Correctie (6 februari 2018): In een tussenkopje stond per abuis dat mannen binnen de doelgroep ‘zwaar in de minderheid’ zijn. Dat moest juist zijn: in de meerderheid.

    • Brigit Kooijman