Nieuwe bloedtest kan acht soorten kanker opsporen

Medisch onderzoek Een nieuwe test om onontdekte kankers op te sporen oogst veelbelovende resultaten. Maar het zal lang duren voordat hij bruikbaar is.

Foto iStock

Er is een bloedtest ontwikkeld die acht veelvoorkomende soorten kanker in één keer kan opsporen. De experimentele CancerSEEK-test wist 70 procent van die acht kankers op te sporen. En, ook belangrijk, in een klein experiment wees de test ongeveer één op de honderd mensen onterecht aan als kankerpatiënt.

Het zal nog jaren duren voordat de test in de praktijk bruikbaar is, als hij die eindstreep al haalt. Er zijn concurrenten in biotechnologische bedrijfjes die in betrekkelijke stilte aan zo’n zelfde test werken.

De resultaten van CancerSEEK-test zijn wel gepubliceerd. Ze staan vrijdag in het wetenschappelijke tijdschrift Science. De test is bedoeld om in een buisje afgenomen bloed kanker op te sporen waar mensen nog geen last van hebben. De test detecteert acht specifieke kan eiwitten en kijkt naar mutaties in 16 genen. In een begeleidend commentaar in Science staat dat de speurtocht naar zo’n bloedtest een van de belangrijkste doelen in het kankeronderzoek is.

De CancerSEEK-test kijkt naar borst-, darm-, long-, maag-, alvleesklier-, eierstok- slokdarm- en leverkanker. Samen zijn die verantwoordelijk voor meer dan de helft van de kankerdoden.

Screenen op onopgemerkte kanker gebeurt in Nederland op het ogenblik op borst-, darm- en baarmoederhalskanker, in het kader van groot opgezette bevolkingsonderzoeken. De resultaten van deze screeningstests zijn ongeveer zo goed als de nieuwe test die acht kanker opspoort. Bij de borstkankerscreening krijgt bijna twee procent van de onderzochte vrouwen een vals alarm. Bij de test op darmkanker (naar bloed in de ontlasting) is dat percentage ongeveer drie procent. De bloedtest op darmkanker mist een kwart tot een derde van de bestaande darmkanker. Die score haalt CancerSEEK voor alle kankers.

Een screeningstest „hoeft niet perfect te zijn om bruikbaar te zijn”, zegt CancerSEEK-onderzoeksleider Nickolas Papadopoulus in Science. Screening wordt gedaan om het lijden en de sterfte aan kanker in de bevolking te verminderen, niet om individuen absolute zekerheid te geven of ze al of niet kanker hebben.

Een groot probleem van de CancerSEEK-test is dat hij pas bij ongeveer 2.000 mensen is onderzocht. Er is inmiddels een vijf jaar durend onderzoek onder 50.000 65- tot 75-jarige vrouwen begonnen.

De Science-commentator wijst er op dat de test bij kankerpatiënten goed kanker aanwijst, maar dat het onbekend is of een tumor die nog heel klein is al voldoende eiwit en gemuteerde genen afgeeft om in bloed te worden gedetecteerd.

Een ander probleem is dat een tumor weliswaar sporen in het bloed achterlaat, maar dat dan nog niet duidelijk is waar de tumor in het lichaam zit. Dus de vraag is of er iets te behandelen valt na zo’n test.

    • Wim Köhler