Medewerkers VN: zwijgcultuur over seksuele misdrijven

Tientallen (ex-)werknemers omschrijven een “zwijgcultuur” binnen de organisatie. Veel slachtoffers zijn bang om een klacht in te dienen, zeggen geinterviewden.

Bij de Verenigde Naties zijn meerdere mensen het slachtoffer geworden van seksuele mishandelingen- en intimidaties. Zij worden genegeerd en daders, vaak mannen in hogere posities, worden niet aangepakt. Dit meldt de Britse krant The Guardian donderdag op basis van interviews met tientallen (ex-)werknemers van de organisatie.

In de interviews beschrijven zij een “zwijgcultuur” binnen de VN en een “falend beleid om slachtoffers te beschermen”. Vijftien vrouwen zeggen de afgelopen vijf jaar slachtoffer te zijn geweest van ongewenste seksuele handelingen van collega’s, van verbale intimidaties tot verkrachting. Zeven van hen hebben een officiële klacht ingediend.

Klachten weggemoffeld

Volgens de geïnterviewden worden klachten binnen de organisatie weggemoffeld. Ook zouden verdachten interne onderzoeken beïnvloeden door hun machtspositie te misbruiken. Zes van de bronnen zeggen te zijn ontslagen of “weggejaagd” door leidinggevenden.

“Als je een melding maakt is je carrière zo goed als voorbij. Vooral als consultant”, zei een medewerkster. Zij claimt te zijn geïntimideerd door haar leidinggevende toen ze als consultant werkte voor het Wereld Voedselprogramma, onderdeel van de VN. “Binnen de organisatie praat je daar niet over.”

Veel leidinggevenden zijn door hun diplomatieke status ook immuun voor rechtsvervolging in de rechtbanken van landen waar ze werkzaam zijn. Geïnterviewden vermelden situaties waarbij daders van seksuele mishandelingen zijn overgeplaatst naar andere locaties zonder verdere vervolging.

‘Hooggeprofileerde taskforce’

In een verklaring beloofde de VN vorig jaar meer in te zetten op onderzoek naar seksuele ontucht binnen de organisatie en om slachtoffers te beschermen. Omdat de klachten over seksuele intimidatie in de VN al langer bekend zijn, is vorig jaar een speciale advocaat aangesteld die binnen de organisatie voor slachtoffers opkomt.

Ook is er een “hooggeprofileerde taskforce” ingezet om “de strategie rond slachtofferbescherming en het aanpakken van misbruik te verbeteren”. Het team bestaat uit consultants, ambtenaren en hooggeplaatste leden van VN-strijdkrachten.

Ombudsman machteloos

De ombudsman van de Verenigde Naties adviseerde zeven bronnen om geen aanklacht in te dienen. De interne instelling zou niet in staat zijn om de bronnen te beschermen.

Een geïnterviewde, werkzaam bij een vredesmissie in het Midden-Oosten, zegt dat de situatie in de VN de laatste jaren is verergerd. Tien jaar geleden diende ze een klacht in, de dader werd bestraft. Ze vreest dat als ze nu een klacht zou indienen er geen gevolgen zouden zijn voor de dader.

“Het is verschrikkelijk. Deze organisatie hoort op te komen voor de rechten van mensen. We zijn enorm hypocriet.”

Ruud Lubbers

Voormalig Nederlands minister-president Ruud Lubbers werd tijdens zijn ambtstermijn als commissaris bij de VN (2001-2005) door vier vrouwen beschuldigd van seksueel misbruik. De beschuldigingen waren een van de redenen van zijn vertrek. Toenmalig secretaris-generaal Koffi Annan, met wie Lubbers vaak in de clinch lag, achtte de beschuldigingen als “niet bewezen”.

    • Zoran Bogdanovic