Opgevoed: Mag ik me bemoeien met de vriendenkeus van mijn dochter?

Elke week legt een lezersvraag over opvoeding voor aan deskundigen.

Illustratie Martien ter Veen

Vader: „ Mag je als ouder invloed uitoefenen op met wie je kind omgaat? Mijn dochter van 14 heeft een groepje vrienden van haar vorige school met wie ze vorig jaar zat te drinken, te roken en te blowen. Dat is een van de redenen dat ze haar tweede jaar op het gymnasium niet heeft gehaald. Het zijn slimme, creatieve, doorgewinterde stadskinderen die eigenlijk te volwassen voor haar zijn. Ze is een vroege leerling.

„Op haar nieuwe school heeft ze nieuwe vrienden gemaakt die ik veel meer bij haar vind passen en bij wie ze dat meeloopgedrag niet vertoont. Maar toch blijft ze afspreken met dat groepje van vorig jaar. Wil ze met hen mee naar het grote stadsplein hier, ‘beetje rondhangen’. Ik vind haar daar te jong voor. Daar hangt volk rond dat geïnteresseerd is in ieder meisje dat langskomt, daar wil ik haar tegen beschermen.

„Toen ze in groep 8 zat, heeft ze het heel moeilijk gehad. Ineens wilde niemand meer met haar omgaan. Ze heeft toen gezegd: ‘Volgend jaar pak ik het anders aan.’ Dat heeft geresulteerd in dat meeloopgedrag op de middelbare school en zittenblijven. Toch vind ik het lastig haar deze vriendschappen te ontzeggen. En ik wil haar ook de stad niet ontzeggen. We wonen hier nu eenmaal en het is goed om kinderen te leren dealen met de uitdagingen die dat meebrengt. Dus wat sta ik toe, en wat niet?

Naam is bij de redactie bekend. Deze rubriek is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen. Wilt u een dilemma voorleggen? Stuur uw vraag naar opgevoed@nrc.nl.

Kaders stellen

Tischa Neve: „We hebben als ouders de neiging om de ‘lastige’ vrienden en vriendinnen van onze kinderen buiten de deur te houden. Maar het is veel verstandiger ze te leren kennen, bijvoorbeeld door ze thuis uit te nodigen. Zo ziet je dochter dat je geïnteresseerd bent in haar vrienden. Bovendien kun je zo ontdekken wat er leuk en minder leuk voor haar is aan het contact met die mensen. Daar kan dan vervolgens op een rustig moment het gesprek over gaan. Bijvoorbeeld: ‘Ik zie dat jullie elkaar veel gunnen en veel plezier hebben. Ik maak me alleen zorgen over dat drinken en roken. Wij hebben samen de afspraak dat jij te jong bent voor middelengebruik, kan jij je aan die afspraak houden als je samen met deze mensen bent? En weet je dan nog waarom we die afspraak ook weer gemaakt hebben?’

„Vriendschappen verbieden heeft geen zin, dan gebeurt het stiekem, maar kaders stellen kan zeker. Bijvoorbeeld: ‘Je mag met ze de stad in, maar ik wil dat je voor het avondeten thuis bent.’ Of: ‘Ik vind het prima dat je met ze afspreekt, zolang ik zie dat het goed met je gaat, en dat het op school goed gaat’.”

Feedback is cruciaal

Jelle Jolles: „Dit 14-jarige meisje kan nog niet beoordelen wat de voor- en nadelen zijn van het functioneren in een groep vrienden die ouder zijn. En ze heeft nog geen zicht op wat er in de interactie met die vrienden gebeurt. Dit is nou net waar de tienertijd voor is: ervaring opdoen in sociale relaties om die later te kunnen gebruiken in de complexe samenleving. Feedback van u als vader is daarbij cruciaal. Stel u daarin op als coach. Stel open vragen en wees geïnteresseerd: ‘Ik ben benieuwd waarover jullie het hebben. Is muziek even belangrijk voor jullie als mode? Wat is eigenlijk voor jou het verschil tussen je ene groep vrienden en de andere?’

„Probeer je dochter te laten verwoorden wat er gebeurt in die interacties; daardoor gaat ze dat herkennen en kan ze makkelijker haar gedrag bijstellen. Misschien kan ze dan op een gegeven moment iets zeggen als: ‘Het is wel spannender om met die oudere vrienden op te trekken, maar ik merk dat ik weinig in te brengen heb. En het leidt wel af van de dingen die ik echt leuk vind.’

„Niet veroordelende feedback geeft kinderen zelfinzicht, vooral tieners van 11 tot 15 jaar.”