Hier moet je afspraken over maken om financiële heibel te voorkomen

Ruzie over geld Stellen maken vaak ruzie over hun financiën. Het verschilt per persoon wat je van huis uit meekreeg op dat gebied en dat beïnvloedt vaak onbewust je gedrag. Goede afspraken maken over vijf heikele kwesties helpt heibel voorkomen.

Foto Getty Images/iStockphoto

We ruziën wat af over de financiën. Geen wonder: twee op de drie mensen vindt dat hij beter met geld kan omgaan dan zijn wederhelft, blijkt uit onderzoek van Wijzer in geldzaken, een initiatief van het Ministerie van Financiën. Ondertussen regelt binnen een relatie meestal één persoon de financiën en administratie. En over grote geldzaken, zoals hypotheek en verzekeringen, beslist in de meeste gevallen de man. Dat heeft vast de nodige mot opgeleverd toen de miljoenen financiële producten die zij afsloten geen gouden bergen bleken, maar woekerpolissen.

Niet verrassend, kortom, dat geld in de top vijf staat van onderwerpen waarover we binnenskamers herrie hebben. Veelvuldiger zelfs dan over de (opvoeding van) kinderen of het huishouden, volgens het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud). En óók vaker dan over seks, als we ‘online bibliotheek’ infonu.nl moeten geloven.

Socioloog Joke de Walle was zo geïntrigeerd door het onderwerp dat ze er tien jaar geleden een boek aan wijdde, Gedoe om Geld, waarvoor ze indringende gesprekken voerde met zeven stellen, bij wie geld grote relatieconflicten opleverde. Volgens haar kun je die alleen structureel oplossen als je verder kijkt dan die ruzies en onderzoekt waar je ideeën en gevoelens over geld vandaan komen. Dat betekent terugkijken naar je jeugd. Hoe gingen je ouders om met geld? Was er genoeg geld? En welke gebeurtenissen die met geld te maken hebben komen bovendrijven?

Maximale lening

Dat hoeven geen negatieve herinneringen te zijn. Neem PR-adviseur Pieter Valk (43). Hij realiseerde zich pas echt dat hij niet met geld kon omgaan toen hij ging samenwonen met Dave. „Mijn ouders betaalden, heel lief, alles voor me. Terwijl Dave nooit zakgeld kreeg en vanaf zijn dertiende een krantenwijk had. Hij kende dus de waarde van geld – ik niet. Toen ik na mijn studie mijn eerste baan kreeg, ging ik erop achteruit!” Valk had namelijk naast de royale ouderbijdrage ook het maximale bedrag aan studiefinanciering geleend. „Terwijl dat helemaal niet nodig was. Ik had géén idee. Maar ik heb wél een heerlijke studententijd gehad. Ik heb niets om geld gelaten.”

Ook tijdens de jeugd van Marie-Louise van der Wegen was er geen tekort aan geld. Maar haar ouders deden wel zuinig aan. „Mijn vader was boekhouder. Hij deed de belastingaangifte voor de halve straat. Ze gaven weinig geld uit aan leuke dingen, terwijl dat er wél was.”

Zorg dat grote uitgaven die jullie beiden aangaan een gezamenlijk besluit zijn, ook als jij meer verstand van het onderwerp hebt

Door die achtergrond heeft zij – net als haar vader – graag controle over de financiën. Dat voelt vertrouwd en veilig. Een eerdere relatie, waarin manlief in haar ogen met (haar) geld smeet, hield niet lang stand. En het maakt haar onrustig dat sinds haar huidige geliefde Leon zzp’er is geworden, zij niet meer weet hoeveel er precies per maand binnenkomt.

Zijn we dan een willoze speelbal van onze opvoeding en jeugd? Welnee. Wie zich bewust wordt van de invloed van het verleden op zijn huidige financiële gewoonten kan zijn gedrag best aanpassen. Zo leerde Valk gaandeweg, mede dankzij zijn echtgenoot, met geld omgaan. De twee hebben nog maar zelden ruzie over geld. Hetzelfde geldt voor Van der Wegen en haar man. Wat wel helpt is dat dit laatste stel dezelfde houding heeft ten opzichte van geld: het laten rollen als het er in overvloed is, maar als dat moet net zo makkelijk de tering naar de nering zetten. En ze vinden het léuk om uitgebreid over hun geldzaken te praten.

Terugkerende ruzies

Aan deze twee succesfactoren ontbreekt het veel stellen juist. Een meerderheid maakt volgens Olaf Simonse, hoofd van Wijzer in geldzaken, geen of beperkt afspraken over geld als zij een huishouden delen. Terwijl de meeste geldruzies terug te voeren zijn op vijf basisvragen (zie inzet), die losjes gebaseerd zijn op De Walle’s boek.

Goede afspraken daarover maken als je samen een huishouden bestiert verkleint de kans op terugkerende ruzies en irritaties. Bekijk die afspraken opnieuw bij grote veranderingen, zoals de komst van kinderen, de overstap van fulltime naar parttime werk of een omvangrijke inkomensverhoging.

Het is ook een aanrader om naast een gezamenlijke rekening elk een eigen bankrekening aan te houden. Simonse: „Iedereen heeft zijn eigen behoeften en prioriteiten op financieel gebied, of dat nu de laatste smartphone is of dure kleren. Op deze manier hoeft de ander het niet per se altijd met elke uitgave eens te zijn.”

Als laatste tip raadt hij degene die de geldzaken regelt aan om de ander daarbij te betrekken. „Zorg dat grote uitgaven die jullie beiden aangaan een gezamenlijk besluit zijn, ook als jij meer verstand van het onderwerp hebt.”

‘We maken nog maar zelden ruzie over geld’

Foto Annabel Oosteweeghel

Wie: Dave Heilbron (45 jaar, recruiter, partner bij Lens Executive Search) en Pieter Valk (43 jaar, eigenaar van pr-bureau PVPR).

Relatie: sinds 2005, getrouwd, wonen in Amsterdam.

Inkomen: 4,5 keer modaal

Wie doet de financiën?

Pieter: „Dave, vanaf het begin. Ik kon eerst totaal niet met geld omgaan.” Dave: „Ik doe zelfs Pieters zakelijke administratie. Hij heeft nog nooit zijn eigen btw-aangifte gedaan!”

Onderlinge verschillen

Pieter: „Dave vindt luxe belangrijker. Als we op reis zijn, koopt hij zonder met zijn ogen te knipperen een upgrade voor businessclass à 600 euro. Sinds ik hem ken heb ik niet meer gekampeerd.” Dave: „Pieter heeft op zijn beurt vlagen van koopdrift. Dan koopt hij het zoveelste kussensloop of tien dingen tegelijk bij H&M.” Pieter: „Maar dan geef ik in totaal misschien 100 euro uit.”

Twistpunten

Pieter: „Een tijd lang stopte ik veel meer in de gezamenlijke pot, zodat Dave voor een zakelijke buffer op kon bouwen voor magere tijden. Ik begreep dat wel, maar soms wrong het. Vooral omdat ik vond dat we ons huis moesten verkopen, en Dave niet. Daar hadden we toen regelmatig ruzie over.” Dave: „Ons oude huis stond onder water en ik wilde naast mijn studieschuld niet ook nog een restschuld.” Pieter: „Maar die zouden we ook zo weer kwijt zijn geweest: een nieuw huis kopen was destijds in crisistijd ook goedkoper.”

Oplossingen?

Pieter: „Na de economische crisis stond ons huis niet meer onder water en zijn we alsnog verhuisd.” Dave: „Ik kijk nu wat verder vooruit naar mijn verwachte inkomsten zodat ik altijd genoeg geld heb voor de gezamenlijke pot. We maken zelden meer ruzie over geld.” Pieter: „Ja, maar dat is makkelijk: we verdienen nu ook meer. Misschien kibbelen we wel vaker als dat verandert.” Dave: „Nee hoor, dat geloof ik niet. We zijn ouder en wijzer geworden.”

‘Praten over onze financiën vinden we oprecht leuk’

Foto Annabel Oosteweeghel

Wie: Marie-Louise van der Wegen (54), pensioenadviseur bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Leon Kurvers (54), zelfstandig pensioenopleider voor de financiële branche.

Relatie: sinds 2002, wonen samen in Roosendaal, kinderen zijn de deur uit.

Inkomen: drie keer modaal

Wie doet de financiën?

Leon: „Die doen we samen. Geld is ons vak hè. Dus praten over onze financiën vinden we oprecht leuk.’

Onderlinge verschillen

Leon: „Die zijn er niet echt. Als Marie-Louise bijvoorbeeld een big spender zou zijn, was ik misschien wel niks met haar begonnen. Zoiets heb je snel genoeg door.” Marie-Louise: „Opgeteld hebben we vijf kinderen en Leon betaalde ook alimentatie aan zijn ex-vrouw, terwijl mijn ex juist niets bijdroeg voor de kinderen. Financieel begon onze relatie op min tien. Maar dat gaf tussen ons geen problemen – best bijzonder.”

Twistpunten

Marie-Louise: „We hadden altijd allebei een vaste baan, het was volkomen duidelijk wat er binnenkwam. Dat veranderde toen Leon anderhalf jaar geleden voor zichzelf begon. Ik heb nu geen overzicht van zijn netto inkomen en dat wil ik wél.” Leon: „Er zijn maanden dat ik veel verdien en maanden dat het minder is. Daar is Marie-Louise zenuwachtiger over dan ik. Het is ook lastig afspreken hoeveel ik per maand overmaak voor de vaste lasten.” Marie-Louise: „Laatst hadden we onze allereerste onenigheid over geld in al die jaren. Wat als Leon maanden niets verdient en dus ook kan bijdragen aan de vaste lasten?”

Oplossingen?

Marie-Louise: „We worstelen er nog een beetje mee. Laatst hebben we onze vaste lasten op een rijtje gezet.” Leon: „En we hebben afgesproken dat alles wat ik maandelijks verdien boven een bepaald bedrag naar onze gezamenlijke spaarrekening gaat.” Marie-Louise: „Stel, Leon heeft even geen inkomsten, dan halen we zijn maandbijdrage gewoon daar vanaf.”