‘Het menselijk donker, dát is interessant’

Een blik op de inzendingen van januari, door Lars van den Brink

Martin Geuze

Fotograaf Lars van den Brink kennen we onder meer van zijn project ‘Frozen Time’, waarvoor hij voor één enkele foto gedurende een aantal uren één en dezelfde plek fotografeert en zo dag en nacht in één beeld in elkaar laat overvloeien. Voor de NRC Fotowedstrijd bekeek hij alvast de foto’s die tot nu toe zijn ingezonden met het thema ‘Donker’.

Bekijk ook: de fotoserie Frozen Time van Lars van den Brink

Wat hem opvalt: veel mensen gebruiken het donker om het licht te laten zien. Van den Brink: „Eigenlijk zou je het bij deze opdracht andersom moet doen: het licht gebruiken om het donker te laten zien. Dat is wezenlijk anders. Als je het donker wilt fotograferen, moet je niet bang zijn om het ook echt donker te laten zijn.” Met andere woorden: fotografeer wat je zelf in het donker waarneemt. „Het is natuurlijk lastig om dan scherp te stellen of een compositie te maken. Maar als het lukt, kun je verrassende resultaten krijgen.”

Mistig en donker in de haven. Patrick

Iets poëtisch

Neem Vader en zoon van Marjolein Moens. „Een geslaagd voorbeeld van hoe je met een klein beetje licht de nacht kan laten zien. Dankzij de lange sluitertijd krijgt het iets poëtisch. Lekker, een beetje gruizig ook. En dan heeft die zoon ook nog eens een soort aureool om zich heen. Je vraagt je af: wat is er gebeurd die nacht? Dat is het belangrijkste: hier wordt een verhaaltje verteld.”

Totaal anders dan alle andere inzendingen noemt Van den Brink Rainy night in Enschede van Cyril Wermers, die overigens eerder al eens de vakjuryprijs van de NRC fotowedstrijd won. „Grappig. Ik vroeg me eerst af waar ik hier eigenlijk naar zat te kijken. Je ziet verschillende vormen van regenvlekken. Geen idee hoe hij dit precies heeft gemaakt. Het lijkt of de beeldsensor de druppels naar een kleur toe heeft geïnterpreteerd. Wonderlijke foto, maar wel heel tof. En zeker binnen het thema ‘donker’ een heel vrolijk beeld.”

Het lijkt er volgens Van den Brink op dat veel mensen met hun camera sec aan het registreren zijn. „Terwijl je eigenlijk zou moeten registreren wat je ervaart.” Zoals bijvoorbeeld Patrick gedaan heeft met Mistig en donker in de haven. „Dit is meer dan zomaar een plaatje. Volgens mij heeft hij hier exact weten vast te leggen wat hij zag en voelde op die plek.” Ook de foto van Stephaniek Putman vindt hij eruit springen. „Mooi, esthetisch beeld. Verrassend, met die grijze hopen zand en net dat beetje kleur daar tussendoor.”

Vader en zoon
Marjolein Moens
Rainy Night in Enschede
Cyril Wermers
***
Stephaniek Putman

Waar zijn de mensen?

Wat hem enigszins verbaasde bij de inzendingen: je ziet bijna geen mensen op de foto. Van den Brink: „Bij ‘donker’ denkt men blijkbaar meer aan landschappen, in de natuur of in de stad, met vooral zware luchten. Maar ‘donker’ betekent ook ‘duister’, dingen die het daglicht niet verdragen. De donkere kant van het menselijk gemoed, de emoties. Daar had ik veel meer beelden van verwacht.”

De titelloze foto van Martin Geuze is volgens Van den Brink een van de weinige waarop de houding van de persoon iets duisters aangeeft. „Die man staat daar wat naar beneden te staren. Vertelt bij wijze van spreken een donker verhaal in een donkere omgeving. Zo maak je emoties zichtbaar. Geen vrolijk beeld, maar wel eentje die het thema goed treft.”

Ed van der Elsken

Ervaringen en gevoelens vastleggen – als het aan Van den Brink ligt, zouden mensen dat vaker moeten doen. „Wat vind je mooi aan het donker? Wat doet het met je? En waar zijn de mensen in beeld? Waar blijven de Ed van der Elsken-adepten die ’s nachts de deur uitgaan om het nachtleven te documenteren? De sluitende kroegen, de ruzies op straat, de onderkant van de samenleving. Het menselijk donker, dát is interessant.”

In de Sint Laurenskerk in Rotterdam is van 20 januari tot 9 februari – tegelijk met de World Press Photo-tentoonstelling – van Lars van den Brink de serie Korean Winterscape te zien.

Het thema van januari is “donker”. Inzenden kan tot 2 februari 17:00u op nrc.nl/fotowedstrijd.

    • Jos Jägers