‘Code rood’ mocht niet baten

Storm Daken waaiden van gebouwen terwijl treinen niet reden en vrachtwagens dwars over wegen lagen. Reizigers waren donderdag op zichzelf aangewezen.

Bomen in het hele land konden de harde wind niet aan. AP Photo/Peter Dejong

Er raasde donderdag een storm over Nederland die bij vlagen de kracht had van een orkaan. Voor het eerst sinds 2007 legden de Nederlandse Spoorwegen het hele treinverkeer stil. Vrachtvervoerders werd door de autoriteiten streng ontraden de weg op te gaan. Reizigers die zich naar buiten gewaagd hadden, worstelden tot ’s avonds laat om thuis te komen. De NS verwacht dat vrijdag negen van de tien treinen weer volgens dienstregeling rijden.

Donderdag begon aanvankelijk als een beheersbare, winderige Nederlandse dag. In de ochtendspits reden de treinen nog. Al snel volgden berichten over door omver gewaaide vrachtwagens geblokkeerde wegen en uitvallende treinen elkaar op. Om kwart voor elf besloot de NS het treinverkeer volledig stil te leggen. „Wij vinden het niet verantwoord. Het is niet veilig meer voor reizigers en personeel”, zei NS-directeur Operatie Marjan Rintel. In het hele land waren er toen al storingen aan rails en bovenleidingen op NS-trajecten. De treinen van Arriva in Groningen, Drenthe en Friesland reden nog wel. Het vliegverkeer op Schiphol lag aan het eind van de ochtend grotendeels plat.

Zevende zwaarste storm sinds 1901

De sterkste windstoot die door het KNMI werd gemeten was 143 kilometer per uur, bij Hoek van Holland boven zee. Dat is orkaankracht. Boven land is 120 tot 130 kilometer per uur gehaald. Het was de zevende zwaarste storm sinds de metingen in 1901 begonnen. De storm was de tweede deze winter.

Volgens de politie heeft de storm aan ten minste twee mensen het leven gekost. Eén van de incidenten waarbij een dodelijk slachtoffer viel, vond plaats in het Overijsselse Olst. Een man stapte uit zijn vrachtwagen om een tak te verplaatsen die de weg versperde. Vervolgens waaide een andere tak tegen zijn hoofd. Bij een tweede slachtoffer, een 62-jarige Enschedeër, viel een boom op de auto.

Bekijk ook de storm in beeld: omgewaaide bomen, afgewaaide daken

Overal in het land moesten passagiers op eigen gelegenheid thuis zien te komen. „Het is onmogelijk om alle reizigers met de bus mee te krijgen”, aldus een woordvoerder van de NS. „Alleen voor de reizigers tussen Amsterdam en Utrecht zijn zestig bussen per uur nodig. Zoveel bussen zijn er niet.” In de loop van de avond werden alsnog bussen ingezet om mensen van stations te halen. Na de avondspits reed weer een enkele trein.

#stormpoolen

Treinreizigers die niet meer naar huis konden zochten donderdagmiddag op Twitter onder de hashtag #stormpoolen een lift. Het initiatief om met de hashtag gestrande reizigers aan automobilisten te koppelen, kwam van wetenschapsjournalist Ionica Smeets. NS omarmde haar idee meteen: „Wat een geweldige suggestie, Ionica. Misschien kan jij het land in beweging zetten, dan houden wij ons bezig met het rijden van de treinen. #StormPoolen?”

Rond Utrecht slibden wegen dicht door auto’s met kennissen en familie die naar het Centraal Station kwamen om gestrande reizigers op te halen.

Volgens een woordvoerder van spoorbeheerder ProRail waren er vijftig meldingen van bomen over het spoor en dertig breuken van bovenleidingen. De 7.000 kilometer spoor moest door ProRail met behulp van diesellocomotieven worden ‘geschouwd’. Volgens de spoorbeheerder zou de hele nacht worden doorgewerkt aan herstel.

Gekantelde trucks

Op de wegen werden 66 gekantelde vrachtwagens geteld. Volgens de Verkeersinformatiedienst ging het meestal om onbeladen trucks, aanhangwagens of zware bestelwagens. Minister Cora van Nieuwenhuizen (Verkeer en Waterstaat, VVD) gaat onderzoeken waarom deze vrachtwagens ondanks code rood (het hoogste weeralarm) toch de weg zijn opgegaan. Transportverzekeraar TVM pleitte ervoor weeralarmen en andere waarschuwingen voor het wegverkeer voortaan ook in het Engels te geven, omdat veel trucks door buitenlandse chauffeurs worden bestuurd.

Op diverse plaatsen, waaronder Rotterdam, Leiden en Egmond aan Zee, waaiden daken van gebouwen. De totale schade is minstens 50 miljoen euro, verwacht het Verbond van Verzekeraars. Het centrum van Almere werd gesloten wegens rondvliegend puin. In Brabant werden enkele grote gebouwen ontruimd, waaronder het provinciehuis. Van de toren daarvan lieten delen van de gevel los, die op lager gelegen gebouwen vielen. De brandweer kreeg donderdag ruim 10.000 meldingen als gevolg van de storm, aldus Brandweer Nederland.

Ook in Duitsland werd het treinverkeer donderdag stilgelegd. Bij Emmerich stond een trein met ook Nederlandse passagiers zeven uur stil door bomen over het spoor. Door gevaar voor elektrocutie liet evacuatie lang op zich wachten. Passagiers belden de Nederlandse politie, die naar de NS verwees. De NS verwees naar Deutsche Bahn. Toen het donker werd, ontstond hier en daar paniek. Sommige passagiers gingen de trein uit onder protest van het personeel. Uiteindelijk ging het licht aan. De bomen werden weggehaald, de trein reed 300 meter, daarna stonden twee bussen klaar, één naar Arnhem, één naar Düsseldorf.