Apple’s miljarden zijn slechts het begin

Belasting Vaderlandsliefde? Nee. Apple heeft geen keus en de betaling van 38 miljard is geen strop.

Een winkel van Apple in Shanghai. Het techbedrijf wil de komende jaren 350 miljard dollar investeren in de VS. Foto Aly Song/Reuters

Met de aankondiging dat het enkele honderden miljarden dollars aan buitenlandse inkomsten terughaalt naar de Verenigde Staten, gaf technologiebedrijf Apple woensdag een spectaculair startsein voor de repatriëring van grote financiële voorraden die Amerikaanse bedrijven hebben opgehoopt in het buitenland.

De technologiereus, die beschikt over 252 miljard dollar (206 miljard euro) aan buitenlandse reserves, zal als gevolg van de belastingwet van president Donald Trump in één klap 38 miljard dollar belasting betalen in de VS, liet het bedrijf weten. Bestuursvoorzitter Tim Cook schreef de betaling, en plannen om de komende vijf jaar 350 miljard dollar te investeren in de Amerikaanse economie, toe aan „een gevoel van verantwoordelijkheid om terug te geven aan ons land”.

De toonaangevende stap van Apple zal, als gevolg van Trumps belastingwet, naar verwachting worden gevolgd door andere grote Amerikaanse bedrijven in sectoren van technologie tot farmaceutica. Bij elkaar beschikken Amerikaanse ondernemingen over ongeveer 2.700 miljard dollar aan buitenlandse reserves, grotendeels opgebouwd om belastingen in de VS jarenlang te ontwijken. Apple is de kampioen, met bijna 10 procent van dat bedrag. Maar ook bedrijven als Microsoft, Pfizer, General Electric en Oracle beschikken over buitenlandse miljarden. Dergelijke reserves zullen nu voor een deel terugvloeien naar de VS.

Gigantische sommen geld

Trump, die de producent van de iPhone in het verleden heeft bekritiseerd wegens uitbesteding van werk aan China, juichte de stap toe. „Ik beloofde dat mijn beleid bedrijven als Apple in staat zou stellen om gigantische sommen geld terug te brengen naar de Verenigde Staten”, schreef hij op Twitter. „Geweldig om te zien dat Apple dit doet als gevolg van de belastingverlagingen. Grote winst voor Amerikaanse werknemers en de VS!”

Het is echter de vraag in hoeverre Apple handelde uit vaderlandsliefde, en hoe groot de winst voor Amerikaanse werknemers zal blijken. Wat beweegt het Amerikaanse bedrijfsleven om een belangrijk deel van hun reserves als een moderne zilvervloot terug te brengen naar Amerika? En wat gebeurt er met het geld?

De dramatische stap van Apple is een directe reactie op de ingrijpende belastinghervorming van de Republikeinen, die in december is getekend door Trump. Volgens de nieuwe belastingwet, met als hoeksteen een drastische verlaging van de vennootschapsbelasting, worden Amerikaanse ondernemingen gedwongen om belasting te betalen over buitenlandse inkomsten die ze buiten het bereik van de Amerikaanse belastingdienst hebben gehouden – zij het tegen een drastisch gereduceerd tarief.

Niet vrijwillig

Onder het oude stelsel betaalden bedrijven geen belasting in de VS over de inkomsten van hun buitenlandse dochterondernemingen, zolang ze die inkomsten in het buitenland lieten. Als ze de inkomsten naar de VS haalden, werd er een tarief geheven van 35 procent, met aftrek van betaalde belastingen in het buitenland.

Die constructie was een prikkel voor bedrijven als Apple om de inkomsten in het buitenland te houden, in de hoop dat ze het hoge Amerikaanse belastingtarief op den duur konden vermijden. Dat is nu het geval: in plaats van het oude tarief van 35 procent, betalen bedrijven nu 15,5 procent over buitenlandse winsten uit het verleden. In het vervolg hoeven ze over hun buitenlandse inkomsten helemaal geen belasting meer te betalen.

Bedrijven hebben echter geen keus meer: ze moeten de belasting betalen, in één klap of uitgesmeerd over de komende acht jaar. De stap van Apple is dus niet vrijwillig. Noch is de aanslag van 38 miljard een strop voor de technologiegigant. Integendeel: door het nieuwe belastingstelsel is Apple in staat gesteld 43 miljard dollar aan belastingen die het bedrijf verschuldigd was onder het oude stelsel definitief te vermijden, volgens berekeningen van het Institute on Taxation and Economic Policy in Washington. Bovendien had Apple op zijn boekhouding 36 miljard dollar opzij gezet voor een uiteindelijke belastingaanslag. Die kan nu worden afgeboekt.

Lees ook: Trump doet bedrijven eerst pijn

Waarnemers verwachten dat andere bedrijven het voorbeeld van Apple zullen volgen – technologiebedrijven voorop. Microsoft, Alphabet (het moederbedrijf van Google) en Cisco hebben ook jarenlang hun buitenlandse inkomsten opgepot, en zijn nu in een positie om dat geld alsnog voor een voordelig tarief naar de VS te halen. In totaal zal die repatriëring de Amerikaanse fiscus naar schatting 340 miljard dollar opleveren.

Leidt dat ook tot directe investeringen in de Amerikaanse economie? Dat zit er wel in. Een belangrijk punt van kritiek op de belastingwet was dat de lastenverlichting vooral ten goede zou komen aan het bedrijfsleven, zonder garantie dat de voordelen zouden doorsijpelen naar de doorsnee Amerikaan. Het vrijgekomen geld kan door bedrijven worden gebruikt voor dividend, terugkoop van aandelen en bonussen, maar ook voor loonsverhogingen, overnames of andere investeringen.

Apple gaf een positieve draai aan de repatriëring van zijn buitenlandse miljarden met de aankondiging dat het bedrijf de komende vijf jaar 350 miljard wil investeren binnen de VS, onder meer in een nieuwe vestiging. Daarbij verwacht het 20.000 banen te scheppen. Het is echter niet duidelijk in hoeverre Apple, dat jaarlijks al ongeveer 50 miljard dollar uitgeeft aan leveranciers in de VS, die bestedingen al van plan was. Het is onwaarschijnlijk dat het iPhones gaat laten maken door Amerikaanse werknemers.

    • Frank Kuin